Từ chủ quyền đến Đức Đạt Lai Lạt Ma
Thủ tướng Ôn Gia Bảo và đồng nhiệm Manmohan Singh
Trung Quốc và Ấn Độ đang nắn gân nhau. Tranh cãi giữa Bắc Kinh và New Delhi đã leo thang sau khi phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Mã Triêu Húc vào ngày 14 tháng 10, đã lên án chuyến viếng thăm của thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh tại bang Arunal Pradesh của nước này. Ông Mã Triêu Húc tuyên bố : ‘‘Trung Quốc bày tỏ mạnh mẽ sự bất mãn trước việc lãnh đạo Ấn Độ viếng thăm một khu vực có tranh chấp, bởi vì hành động này không hề lưu ý đến sự quan ngại sâu sắc của Trung Quốc’’.
Tranh chấp trên hàng loạt hồ sơ
Nguyên nhân là bang Arunal Pradesh của Ấn Độ nằm sát biên giới với Tây Tạng, và Trung Quốc vẫn muốn tranh giành chủ quyền trên phần lãnh thổ này. Ngay lập tức, cũng vào ngày thứ ba, phát ngôn viên bộ Ngoại giao Ấn Độ khẳng định : ‘‘Arunal Pradesh là bộ phận không thể tách rời của Ấn Độ’’.
Ngày hôm sau, thứ tư vừa qua, tranh chấp giữa đôi bên leo thang, khi đến lượt Ấn Độ phê phán công khai sự hiện diện của Trung Quốc tại vùng Kashmir, do Pakistan kiểm soát. New Delhi yêu cầu Bắc Kinh đình chỉ việc xây dựng hạ tầng cơ sở, đường xá và đập thủy điện tại khu vực mà theo Ấn Độ : ''Pakistan đã chiếm đóng bất hợp pháp từ 1947''.
Phản ứng cứng rắn kể trên của New Delhi phát xuất từ việc chủ tịch Hồ Cẩm Đào, vào thứ ba, đã tiếp xúc với thủ tướng Pakistan và cam kết cải thiện xa lộ Karakoram nối liền hai nước, cũng như trợ giúp Islamabad xây dựng đập thuỷ điện tại vùng Kashmir. Ảnh hưởng ngày càng lớn mạnh của Trung Quốc tại Pakistan gây nhiều lo ngại cho Ấn Độ, đặc biệt, dự án xây một nhà máy lọc dầu tại cảng Gwadar, là một cái gai trước mắt Ấn Độ.
Những cơ sở quân sự và dân sự tại đây, được hoàn thành với 85% chi phí do Bắc Kinh tài trợ, đã biến thành phố Gwadar thành một điểm tựa chiến lược không chỉ cho Pakistan, mà cho cả Trung Quốc nữa. Căn cứ hải quân tại Gwadar bên cạnh căn cứ thứ nhất tại Karachi, cho phép lực lượng trên biển của Pakistan thoát khỏi nguy cơ bị bao vây tại một cảng duy nhất, như trường hợp đã từng xảy ra trong chiến tranh thứ ba giữa Pakistan và Ấn Độ.
Mặt khác, cảng Gwadar cho phép trung chuyển hàng hoá, nhiên liệu qua xa lộ Karakoram đến Trung Quốc. Tất nhiên, căn cứ hải quân này còn là một viên trong ‘‘xâu chuỗi ngọc’’, chiến lược của Bắc Kinh đặt một loạt các bến cảng quân sự cho hạm đội Trung Quốc bành trướng thế lực tại Ấn Độ Dương và Biển Đông.
Xin nhắc lại, tại Pakistan như đã nêu, tại Sri Lanka với cảng Hambantota, tại Bangladesh với Chittagong, tại Miến Điện với Sittwe, hay tại Hoàng Sa với đảo Phú Lâm bị Trung Quốc chiếm đóng, các hải cảng này được bố trí như một ‘‘vòng khoá sắt’’ của Trung Quốc đe doạ Ấn Độ và các nước trong vùng Nam Á không ngoan ngoãn nghe theo Bắc Kinh.
Giới truyền thông Ấn Độ đả kích những vụ khiêu khích từ phía Trung Quốc
Trong thực tế, trong hơn một tháng qua, giới truyền thông Ấn Độ đã gay gắt đả kích những vụ vi phạm lãnh thổ của Ấn Độ, do phía Trung Quốc tiến hành. Các vụ vi phạm lãnh thổ này xảy ra nhiều nhất tại khu vực Hy Mã Lạp Sơn tại bang Jammu và Kashmir.
Theo giáo sư Brahma Chellaney, chuyên gia của Ấn Độ về Trung Quốc, thì các vụ lính Trung Quốc vượt biên giới, thâm nhập lãnh thổ của Ấn Độ đã nhân gấp đôi, từ 140 vụ năm 2006 lên đến 270 năm 2008 và không sụt giảm từ đó đến nay (theo Asia Times ngày mồng 3/10 vừa qua).
Một số khiêu khích khác của Trung Quốc được truyền thông Ấn Độ tiết lộ tháng vừa qua, đó là việc Nhà nước Trung Quốc cung cấp những chiếu khán rời cho các sinh viên Ấn Độ, thuộc vùng Kashmir do New Delhi kiểm soát. Hãng tin IPS trích dẫn ông Sujit Dutta, chuyên gia Ấn Độ, cho rằng : ‘‘Trung Quốc đã hành động như vậy ngụ ý rằng họ không công nhận quốc tịch Ấn Độ của các sinh viên kể trên’’. Xin nhắc lại, vùng Jammu và Kashmir hiện nay bị chia năm sẻ bảy, Ấn Độ kiểm soát 43% của lãnh thổ này, Pakistan 37% và Trung Quốc 20%.
Cuộc đấu khẩu giữa Trung Quốc và Ấn Độ hẳn chắc sẽ còn kéo dài chung quanh một sự kiện khác, dự trù diễn ra vào tháng tới. Đó là việc Đức Đạt Lai Lạt Ma viếng thăm bang Arunal Pradesh. Ngay từ tháng 9, Bắc Kinh đã phẫn nộ trước việc Ấn Độ bật đèn xanh cho lãnh tụ Tây Tạng viếng thăm khu vực nhạy cảm này.
Xin nhắc lại, Trung Quốc gọi bang Arunal Pradesh là ‘‘Miền Nam Tây Tạng’’ và vẫn giành chủ quyền trên phần đất này. Ngày thứ 7, hôm qua, chính phủ Ấn Độ, qua lời Quốc Vụ Khanh đặc trách ngoại giao, bà Nirupama Rao, đã buộc phải lên tiếng : ‘‘Đức Đạt Lai Lạt Ma là vị thượng khách có quyền viếng thăm bất kể nơi nào trên đất nước Ấn Độ’’.
Trước hàng loạt dấu hiệu căng thẳng vừa nêu, nhiều nhà phân tích đưa ra giả thuyết : Bắc Kinh đang muốn hâm nóng các bất đồng với New Delhi, để buộc nước này xuống thang trong các vòng đàm phán về đường biên giới. Các nhà ngoại giao cũng ghi nhận những lời phê phán trên tờ báo chính thức của Bắc Kinh, China Daily, theo đó : ‘‘Ấn Độ ve vãn người ở xa và tấn công người ở gần’’, như thông điệp nhắn gửi New Delhi không nên rơi vào quỹ đạo của Hoa Kỳ.
Cuối cùng dự án viếng thăm bang Arunal Pradesh của Đức Đạt Lai Lạt Ma, chắc hẳn là giọt nước làm tràn đầy chiếc ly.
Bảo Thạch (rfi.fr)