Mới chân ướt chân ráo bước vào Nhà Trắng, Barack Obama đã thai nghén một chiến lược mới tại Afghanistan: quét sạch al-Qaeda và một bộ phận Taliban có tư tưởng thù địch, đồng thời lôi kéo sự hợp tác hơn nữa của các nước đồng minh. Liệu sự chuyển hướng chiến lược này có tạo ra bước ngoặt, mang lại tương lai tươi sáng cho Afghanistan?
Tập trung vào mục tiêu “có giá trị”
Khi cuộc chiến bước sang năm thứ 9 cũng là lúc ông Obama chuẩn bị công bố chiến lược mới, theo đó sử dụng nhiều cuộc tấn công trên không hơn là duy trì số lượng bộ binh lớn, giống như chiến lược đã dùng tại Pakistan. Chiến lược mới tập trung vào các khu vực bộ tộc ở vùng núi hẻo lánh của Pakistan gần biên giới Afghanistan, nơi được cho là đại bản doanh của al-Qaeda.
Hiện nay, tình hình an ninh tại Afghanistan vẫn bất ổn và đề xuất tăng quân lại tiếp tục được đưa ra bất chấp những cảnh báo về số thương vong của quân đội Mỹ và NATO tại đây. Tuy nhiên, đáng chú ý là việc sử dụng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm loại bỏ những mục tiêu "có giá trị cao" của al-Qaeda ngày càng nhận được nhiều sự ủng hộ.
Điều này về cơ bản sẽ chấm dứt sự nổi dậy của liên quân Mỹ-NATO với lập luận là cuộc chiến đó không đáng trả giá bằng máu và đô-la. Lựa chọn này là sự đảo ngược chiến lược mà Obama tán thành hồi tháng 3 năm nay.
 |
| Mỹ đang tăng cường huấn luyện lực lượng Afghanistan. (Ảnh:AFP) |
Trong khi đó, những người ủng hộ chiến dịch chống nổi dậy mở rộng cho rằng tập trung vào hoạt động chống khủng bố sẽ là một "sai lầm lớn" vì nó tiếp tay cho việc quảng bá quyền lực của Taliban và al-Qaeda, gây nguy hiểm cho binh sĩ liên quân cũng như cho phép các phần tử cực đoan Hồi giáo lớn tiếng rằng Mỹ đang thừa nhận thất bại.
Cuộc chiến trong lòng nước Mỹ
Việc có quá nhiều quan điểm trái ngược nhau phản ánh một cuộc chiến khác trong nội bộ chính trường Mỹ. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, tướng Michael Mullen, cho rằng Mỹ cần tăng quân ở Afghanistan khi cuộc chiến tại đây ngày càng trở nên xấu đi và kẻ thù ngày càng tinh vi hơn. Điều này đang gây chia rẽ chính các nghị sĩ Dân chủ hàng đầu trong Quốc hội và làm phức tạp một quyết định vốn đã khó khăn đối với TT Mỹ.
Một hai ngày tới, ông Obama phải quyết định có mở rộng cuộc chiến ở Afghanistan hay không, một quyết định sẽ nhanh chóng làm xói mòn sự ủng hộ của người dân Mỹ và gia tăng những chỉ trích dữ dội tại Quốc hội. Kể từ khi ông nhậm chức, lực lượng quân sự Mỹ tại Afghanistan đã tăng gấp đôi. Hiện có 65.000 quân Mỹ ở Afghanistan so với khoảng gần 30.000 quân vào thời điểm này năm ngoái.
Chủ tịch Ủy ban Quân lực Thượng viện Mỹ, thượng nghị sĩ Carl Levin, tuyên bố không muốn tăng quân cho tới khi Mỹ có những biện pháp cụ thể hơn để phát triển lực lượng vũ trang của Afghanistan. Theo đó sẽ tiếp tục chiến dịch chống các phần tử Taliban quá khích, còn những phe phái Taliban ôn hòa sẽ được tham gia chính trường ở một mức độ nhất định.
Tuy nhiên, tướng Stanley McChrystal, Tư lệnh quân Mỹ tại Afghanistan cho rằng cần có thêm quân chiến đấu để giành lại thế chủ động từ tay Taliban đang kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ. Kế hoạch mà ông McChrystal gọi là "cách làm mới về cơ bản" bị chỉ trích nặng nề. Chính Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates cho rằng việc duy trì lực lượng quá lớn sẽ phản tác dụng khi người dân Afghanistan luôn coi quân Mỹ là kẻ chiếm đóng.
Trong khi chờ đợi chiến lược mới, một quan chức ngoại giao giấu tên tiết lộ Lầu Năm góc vẫn bất hòa với Cục Tình báo Trung ương, còn Bộ Ngoại giao thì lưỡng lự. Rõ ràng cuộc chiến ở Afghanistan đang gây ra nhiều tranh cãi ở mọi giai tầng của Mỹ. Và dù ông Obama quyết định chuyển hướng chiến lược thì bóng ma cuộc chiến này có thể vẫn ám ảnh Washington trong một thời gian dài.