Theo tờ Bưu điện Washington ngày 15/10 cho biết, trong chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 11 tới, TT Mỹ Barack Obama hy vọng mối quan hệ Mỹ-Trung sẽ được tăng cường để cùng giải quyết các vấn đề chung của thế giới như biến đổi khí hậu, khủng hoảng tài chính toàn cầu, vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên và Iran. Đặc biệt là muốn cải thiện mối quan hệ quân sự với Trung Quốc.
Hiện nay, Trung Quốc đang có những ảnh hưởng lớn trên toàn cầu, quân đội nước này đang được hiện đại hoá một cách nhanh chóng. Chính vì vậy, quân đội Mỹ và Trung Quốc nên hợp tác để cùng giải quyết những bất đồng.
Việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan đã gây nên những quan ngại lớn cho Trung Quốc từ lâu nay và Trung Quốc sẽ lấy đó để làm cái cớ cho bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ. Một quan chức cao cấp Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết “quan hệ quân sự là một vấn đề nóng ở Trung Quốc, vì vậy nó có thể làm xấu đi mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ”.
Để xua tan đi những quan ngại cho rằng quan hệ Mỹ - Trung đang nóng lên và tiềm ẩn những áp lực to lớn hơn bao giờ hết, các quan chức của Nhà Trắng đã chủ động nêu lên những vấn đề lớn mà Trung Quốc và Mỹ cần quan tâm và cùng chung tay giải quyết. Đồng thời cũng dẫn chứng rằng, ngay cả ở lúc đỉnh điểm của cuộc chiến tranh lạnh, Lầu Năm Góc và quân đội Liên bang Xô-Viết vẫn luôn duy trì được sự hiểu biết lẫn nhau tốt hơn so với quân đội Trung Quốc ngày nay.
Theo phó trợ lý Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ, “Trung Quốc đang nổi lên như một cường quốc lớn. Sức mạnh quân sự hai nước đang xích lại gần nhau và có tác động ảnh hưởng lẫn nhau. Tuy nhiên, hai nước chưa có một cơ chế đủ tốt để tránh hiểu lầm lẫn nhau”.
Chính quyền TT Barack Obama đã từng phải trải qua “sự hiểu lầm” khi mới chỉ lên lãnh đạo được 2 tháng. Vào hồi đầu tháng 3/2009, tàu do thám Impeccable của Hải quân Mỹ đã bị các tàu chiến của Trung Quốc bao vây khi đi vào khu vực biển Đông, sự kiện tương tự cũng xảy ra vào tháng 5/2009 ở vùng biển Hoàng Hải. Tuy nhiên, cả hai sự cố trên đều kết thúc trong hoà bình khi các tàu của Mỹ ra tín hiệu sẽ dời đi, nhưng những sự kiện này đã làm ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa hai nước.
Trước đó, một số quan chức của Mỹ cho rằng việc tăng cường quan hệ quân sự với Trung Quốc là không cần thiết. Mặc dù ngân sách quốc phòng của Trung Quốc tăng mạnh chỉ sau Mỹ, nhưng Trung Quốc chỉ có ý định giới hạn trong việc bảo vệ chủ quyền của mình mà thôi.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng có hai vấn đề khiến các nhà lãnh đạo Mỹ phải cân nhắc. Thứ nhất là, tất cả các mâu thuẫn giữa Mỹ và Trung Quốc trong đó có cuộc trừng phạt thẳng tay của quân đội Trung Quốc tại quảng trường Thiên Nam Môn năm 1989 và vụ ném bom vào đại sứ quán Trung Quốc ở Yugoslavia của các máy bay Mỹ đều liên quan đến vấn đề quân sự. Thứ hai là việc quân đội Trung Quốc muốn mở rộng phạm vi hoạt động ra thế giới khi nước này mở rộng các nguồn đầu tư quốc tế của mình. Năm 2008, lần đầu tiên trong lịch sử cận đại của Trung Quốc, nước này đã gửi 03 tàu Hải quân ra ngoài khu vực Châu Á để tham gia chống cướp biển ở Somali.
Chính quyền Obama đã tổ chức hàng loạt các buổi hội đàm cấp cao với quân đội Trung Quốc, mà đỉnh điểm là chuyến viếng thăm Mỹ của phó Chủ tịch Quân uỷ Trung ương Trung Quốc, Từ Tài Hậu trong tháng này.
Trung Quốc đã xây dựng các lực lượng tên lửa thông thường đủ khả năng chỉ với một cuộc tấn công là có thể cắt đứt đường bay của một nửa số căn cứ Không quân của Đài Loan và khi cần thiết có thể tiêu diệt tất cả máy bay tại các căn cứ này, từ đó cho phép Trung Quốc khống chế toàn bộ vùng trời của Đài Loan. Tuy nhiên, chiến lược này đã không nằm trong nội dung các cuộc hội đàm giữa Trung Quốc và Mỹ.
Lầu Năm Góc dự đoán vào năm 2010 Trung Quốc sẽ triển khai khoảng năm chiếc tàu ngầm lớp Jin, mỗi chiếc có khả năng mang 12 tên lửa đạn đạo hạt nhân xuyên lục địa. Tuy vậy, chưa có một bản nghị định thư nào về giải quyết các vấn đề trên biển giữa Trung Quốc và Mỹ.
Trong hội đàm, Trung Quốc cũng tỏ ra không muốn đề cập đến chiến lược hạt nhân. Hiện nay, Trung Quốc đang phát triển các tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn xuyên lục địa cơ động, và đã có khoảng 80 tên lửa đạn đạo hạt nhân tầm trung. Ngoại trừ 1 vòng hội đàm với chính quyền Bush, thì đến nay Trung Quốc hầu như không chia sẻ thông tin gì về các kế hoạch hạt nhân của mình.
Năm 2007, Trung Quốc đã bắn hạ một vệ tinh cũ để thử nghiệm một loại vũ khí chống vệ tinh. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã không hề thông báo với Mỹ việc nước này đã giải quyết như thế nào với các mảnh vụn của vệ tinh đó và chương trình không gian của Trung Quốc ảnh hưỏng tới vệ tinh của các nước khác như thế nào.
Thế giới đang cho rằng Trung Quốc đang chế tạo một loại máy bay chiến đấu phản lực mới. Nhưng Trung Quốc đã không thảo luận để tiến tới một nghị định thư quy định phi công Trung Quốc được làm gì khi bắt gặp sự hiện diện quân sự của Mỹ trên bầu trời.
Và trong khi Bộ ngoại giao Trung Quốc và Mỹ hợp tác trong giải quyết vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên, thì quân đội Trung Quốc lại từ chối đề nghị của Lầu Năm Góc khi bà Michèle Flournoy, Thứ trưởng Quốc phòng phụ trách về chính sách của Mỹ đến thăm Trung Quốc vào tháng 6/2009, Trung Quốc đã đưa ra một bản danh sách bảy điều “cản trở” cần được giải quyết nếu như muốn mối quan hệ giữa 2 nước được cải thiện.
Trung Quốc muốn các tàu do thám của Mỹ phải luôn cách đặc khu kinh tế của Trung Quốc 200 dặm, và phản đối việc nước này là một mục tiêu cho các loại vũ khí hạt nhân của Mỹ. Nhưng yêu cầu lớn nhất là muốn Mỹ ngừng bán vũ khí cho Đài Loan.
Trong 3 năm qua, Đài Loan đã 3 lần yêu cầu mua nhiều máy bay chiến đấu F-16 của Mỹ, nhưng Mỹ đều từ chối vì lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Trung Quốc. Sau chuyến thăm Trung Quốc, TT Obama sẽ phải đưa ra quyết định có bán trực thăng Black Hawk và hệ thống tên lửa Patriot, sau đó là 66 chiếc máy bay F-16 cho Đài Loan hay không? Lần cuối Mỹ bán máy bay F-16 cho Đài Loan là vào năm 1992.
Một quan chức Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết “ việc Mỹ bán máy bay F-16 cho Đài Loan sẽ là một vấn đề rất lớn với Trung Quốc. Vì vậy, hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ tất nhiên cũng bị ảnh hưởng”.
Hoài Nam (vitinfo)