Kỳ 1: Liên tục 'cân não' đối phương
Theo RFI, tranh cãi giữa Bắc Kinh và New Delhi leo thang rất nhanh, nổi bật là việc phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc Mã Triều Húc ngày 14/10 lên án chuyến thăm của Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh tới bang Arunal Pradesh. Ông Mã Triều Húc tuyên bố: “Trung Quốc bày tỏ mạnh mẽ sự bất bình trước việc lãnh đạo Ấn Độ viếng thăm một khu vực có tranh chấp vì hành động này không hề lưu ý đến sự quan ngại sâu sắc của Trung Quốc”.
Ngược lại, Ấn Độ phê phán công khai sự hiện diện của Trung Quốc tại vùng Kashmir do Pakistan kiểm soát. New Delhi yêu cầu Bắc Kinh đình chỉ việc xây dựng hạ tầng cơ sở, đường xá và đập thủy điện tại khu vực mà theo Ấn Độ, ”Pakistan đã chiếm đóng bất hợp pháp từ 1947”.
 |
| Ấn Độ phê phán sự hiện diện của Trung Quốc ở Kashmir. Ảnh minh họa. |
Theo Christian Science Monitor, căng thẳng một phần bắt nguồn từ tranh chấp biên giới, từng khiến hai nước xung đột quân sự vào năm 1962 và sau 13 vòng đàm phán, vấn đề vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Cụ thể, đó là việc hai bên từ lâu tranh chấp gay gắt các vùng lãnh thổ nằm dọc biên giới dài 3.500 km trên dãy Himalaya: trong khi Trung Quốc xác nhận chủ quyền với 90.000 km2 của bang Arunachal Pradesh của Ấn Độ thì New Delhi khẳng định họ có 38.000 km2 ở vùng Aksai Chin, Trung Quốc...
 |
Trung - Ấn tranh chấp biên giới. Ảnh minh họa.
|
| Theo Shirk, trong quá khứ, Đài Loan là vấn đề chủ quyền chính của Trung Quốc. Nhưng hiện nay, Tây Tạng nổi lên, sánh ngang hàng với hòn đảo này. |
Đã vậy, Ấn Độ còn sắp cho phép Đạt Lai Lạt Ma thăm tu viện lớn Tawang cũng ở bang Arunachal Pradesh vào tháng tới, khiến Trung Quốc rất tức giận.
Theo nhà nghiên cứu Han Hua của ĐH Bắc Kinh, Trung Quốc không muốn Ấn Độ có bất kỳ hành động gì đối với Tây Tạng. Còn theo Christian Science Monitor, Trung Quốc sợ như vậy vì nếu Ấn Độ hậu thuẫn cho những phần tử đòi ly khai Tây Tạng thì Bắc Kinh sẽ rất khó đối phó.
Trong khi đó, nhiều chuyên gia khác lại cho rằng Trung Quốc tìm cách đòi chủ quyền đối với khu vực Arunachal Pradesh và cụ thể là Tawang là nhằm củng cố quyền kiểm soát đối với Tây Tạng. Nguyên nhân xuất phát từ việc Tawang chính là nơi sinh của Đạt La Lạt Ma đời thứ 6 và tu viện Tawang nổi tiếng khắp thế giới, chỉ sau Lhasa. Do đó, kiểm soát được Tawang, Bắc Kinh sẽ dễ giành được trái tim của những người Tây Tạng.
Đã vậy, theo nhà phân tích Bhaskar Roy, chuyến thăm của Đạt Lai Lạt Ma sẽ khiến Tây Tạng của Trung Quốc bất ổn, đe dọa sự thống nhất của vùng này. Nếu Tây Tạng rối loạn, rất có thể khu vực Tân Cương đang trong sự yên bình mong manh sẽ bị cuốn vào vòng xoáy khủng hoảng, khiến toàn bộ miền Tây của Trung Quốc rơi vào hỗn loạn, một thảm họa thực sự của Bắc Kinh.
Tuy nhiên, nỗ lực ngăn chặn chuyến thăm của Đạt Lai Lạt Ma có thể không thành công bởi như nhà nghiên cứu Harsh Pant của trường King's College London, Ấn Độ chẳng có vũ khí nào hiệu quả để chống lại Trung Quốc ngoài Đạt Lai Lạt Ma.
 |
| Trung Quốc lo sợ Tây Tạng bất ổn. |
Ngoài những kiến giải trên về quan hệ Trung - Ấn căng thẳng, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Trung Quốc hiện đại là tiến sĩ Jean- Francois Huchet cho rằng, hiệp định hợp tác hạt nhân Mỹ - Ấn Độ hồi năm ngoái cũng là một nguyên nhân thúc đẩy quan hệ Ấn - Trung rơi vào vòng căng thẳng.
Theo đó, hiệp định này ngoài việc tăng cường sức mạnh hạt nhân dân sự cho Ấn Độ, nó còn giúp New Delhi có nhiều cơ hội phát triển sức mạnh hạt nhân quân sự, thách thức sự lớn mạnh, an ninh... Trung Quốc.
 |
| Sức mạnh quân sự của Ấn Độ lớn mạnh không ngừng. Ảnh minh họa. |
"Hơn thế, New Delhi liên tục tập trận với những nước không "hợp cạ" với quân đội Trung Quốc là Nhật Bản và Australia, khiến Bắc Kinh càng khó chịu", nhà nghiên cứu Harsh Pant của trường King's College London cho biết.
Còn nhiều nhận định khác về vấn đề này nhưng đáng chú ý là kiến giải: Trung - Ấn đối đầu vì bất đồng kinh tế, quân sự và như Viện phó Viện Nghiên cứu Nam Á của Trung Quốc là Shen Dingli, căng thẳng bắt nguồn từ việc hai nước cạnh tranh xem ai sẽ lãnh đạo châu Á trong tương lai.
Kỳ 2: Trung - Ấn: ai sẽ lãnh đạo châu Á?