|
Tuần trước, Phó Tổng thống Mỹ Biden đã thực hiện một chuyến công du đến 3 nước Trung Âu là Ba Lan, CH Czech và Rumani. Mọi người tin rằng đây là chuyến thăm nhằm mục đích lấy lại niềm tin của hai nước Ba Lan mà CH Czech mà Mỹ đã đánh mất sau khi tuyên bố từ bỏ kế hoạch lá chắn tên lửa thời chính quyền Bush.
Mặc dù ông Biden luôn phủ nhận mục đích nói trên nhưng khi chuyến thăm của ông Biden kết thúc thì chẳng ai còn có thể nghi ngờ về điều đó nữa.
Chuyến thăm 2 nước Trung Âu của ông Biden được thực hiện chính xác đúng một tháng sau khi ông Obama thông báo quyết định từ bỏ việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa ở Ba Lan và CH Czech. Thực ra, Phó Tổng thống Biden chẳng có nhiệm vụ gì đặc biệt ở Rumani cả nhưng ông vẫn phải ghé thăm Bucharest bởi nếu ông chỉ đến thăm Prague và Warsaw thì mục đích thực sự của chuyến công du mà ông đang tìm cách che giấu sẽ lộ rõ quá! Vì thế, Rumani chỉ là lựa chọn để giúp Mỹ che giấu ý đồ của họ.
Sau sự kiện chính quyền của Tổng thống Obama đột ngột thông báo từ bỏ kế hoạch lá chắn tên lửa mà chính quyền tiền nhiệm Bush trước đó kiên quyết theo đuổi, tất cả mọi người đều hiểu rằng Warsaw và Prague - hoặc ít nhất là một số đại diện của giới lãnh đạo Ba Lan và CH Czech đều cảm thấy họ bị phản bội. Họ thất vọng vì đã đánh đổi rất nhiều, mạo hiểu rất nhiều khi đặt sự tin tưởng vào những lời cam kết “chắc như đinh đóng cột” về lá chắn tên lửa của Mỹ và giờ người Mỹ lại bất ngờ quay ngoắt 180 độ với họ.
Tình hình với Prague là phức tạp hơn cả. Phó Tổng thống Biden đã tìm cách cải thiện tình hình bằng cách gặp gỡ với Tổng thống Vaclav Klaus và Thủ tướng Jan Fischer. Cựu Thủ tướng Mirek Topolanek, người trực tiếp ký kết thoả thuận lá chắn tên lửa với chính quyền Bush trước đó, đã mất quyền sau một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm ở Quốc hội hồi tháng 3.
Ông Topolanek dường như là người phải chịu tổn thất lớn nhất từ sự thay đổi kế hoạch lá chắn tên lửa của Tổng thống Obama. Chính phủ của ông Topolanek đã đồng ý cho Mỹ triển khai hệ thống radar trên lãnh thổ nước này bất chấp sự phản đối của đa số dân chúng CH Czech, trong đó có cả phe đối lập. Nếu ông Topolanek không đưa ra quyết định nói trên thì có lẽ ông này đã tránh được một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm ở Quốc hội và như vậy sẽ tránh được việc sự nghiệp chính trị bị đứt gánh giữa đường.
Có lẽ vì phẫn uất với việc “sự hy sinh” của mình chẳng đem lại gì ngoài con số 0 tròn trĩnh nên cựu Thủ tướng Czech hôm 23/10 đã ra một tuyên bố đặc biệt yêu cầu Phó Tổng thống Biden "giải thích rõ ràng lý do dẫn đến việc chính quyền của ông Obama quyết định không thiết lập một hệ thống radar ở CH Czech nữa." Ông Topolanek còn nói thêm rằng, quyết định của chính quyền Obama về kế hoạch lá chắn tên lửa đã làm dấy lên sự ngờ vực trên khắp khu vực về việc “liệu có phải Mỹ đang lui bước khỏi khu vực Trung và Đông Âu để đối lấy mối quan hệ tốt đẹp hơn với Nga."
Warsaw và Prague chắc chắn trước đây đã từng nhiều lần làm chính quyền Bush khó chịu bởi hai nước này luôn khăng khăng cho rằng cần phải tính đến yếu tố Nga trong kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa ở khu vực. Trong suốt diễn biến câu chuyện xung quanh kế hoạch lá chắn tên lửa gây tranh cãi này, Washington đã tìm cách trấn an Moscow rằng hệ thống mà họ đang định triển khai không phải là để nhằm vào Nga mà chỉ là để bảo vệ thế giới chống lại mối đe doạ không thể dự đoán trước từ Iran. Tuy nhiên, chính phủ Ba Lan và CH Czech luôn đưa ra lý lẽ họ cần lá chắn tên lửa của Mỹ để bảo vệ mình trước “tham vọng đế quốc mới” của Nga.
Sự “phản bội” của Mỹ rõ ràng là điều khó có thể chấp nhận đối với Ba Lan và CH Czech.
Chính vì thế, ở cả 3 thủ đô, Phó Tổng thống Mỹ Biden đều phải giải thích rằng Mỹ chẳng từ bỏ những cam kết quốc phòng, trong đó có cả cam kết thông qua các nghĩa vụ của liên minh NATO và cam kết thông qua các thoả thuận song phương, cũng chẳng từ bỏ mối quan hệ thân thiết với chính phủ 3 nước Ba Lan, CH Czech và Rumani - những nước đã mạo hiểm đổi nước láng giềng quan trọng là Nga để đến với Mỹ. Hiện giờ sẽ chỉ có một trật tự chính trị mới trong đó các quyền lợi của Nga được quan tâm hơn thời của chính quyền Bush.
Qua những phát biểu của Phó Tổng thống Biden trong chuyến công du lần này người ta đã có thể thấy rõ nhiệm vụ của ông là đến an ủi những người đang bị thất vọng, những người đang vỡ mộng. Và có vẻ nhưng ông Biden đã đạt được những kết quả nhất định. Với tài thuyết phục và sự khôn ngoan của một chính trị gia lão luyện, ít nhất ông Biden đã phần nào xóa đi được nỗi thất vọng của Ba Lan và CH Czech.
Mặc dù không dám khẳng định là Phó Tổng thống Biden đã lấy lại được niềm tin của Ba Lan và CH Czech vào Mỹ nhưng rõ ràng ông này đã gây lại được sự hứng khởi của Ba Lan và CH Czech trong việc tham gia vào kế hoạch lá chắn tên lửa mới của Mỹ. Hai nước này đều tuyên bố sẵn sàng tham gia vào kế hoạch mới của Mỹ.
Hy vọng lần này Mỹ sẽ không làm hai đồng minh thân thiết của mình thất vọng thêm một lần nữa!
Hoàng Nhàn (VnMedia)