Chủ nghĩa cộng sản sụp đổ, chủ nghĩa tư bản khủng hoảng nghiêm trọng
Bức tường Berlin sụp đổ đã tạo cơ hội cho hàng triệu người Âu châu nếm được mùi tự do mà họ bị cấm đoán dưới ách đô hộ của Liên Xô. Hai thập kỷ sau, thế giới đang phải đối đầu với một trong những cuộc khủng hoảng trẩm trọng nhất của chủ nghĩa tư bản đắc thắng.
Xe hơi Trabant, biểu tượng của chế độ Đông Đức (Ảnh: Reuters)
Hầu như cả báo chí Pháp hôm 9/11 đã dành các hàng tựa lớn cho sự cố trọng đại xảy ra cách nay hai mươi năm tại nước Đức với sự sụp đổ bất ngờ của bức tường Berlin.
Tờ Libération, thiên tả, đã chạy tựa « Sau bức Tường là một câu chuyện khác. Ngày 9 tháng 11 năm 1989, thế giới bị đảo lộn ».
Tờ Le Figaro (thiên hữu) nói đến « Cái chết của chủ nghĩa cộng sản » trong hàng tựa. Còn tờ La Croix, công giáo, đưa tin vế sự kiện « Berlin ăn mừng tự do ». Trong khi đó tờ cộng sản L’Humanité nhấn mạnh trên « Hồi kết của một bức tường ».
Trong xã luận tờ Libération viết : « Những rung chuyển diễn ra trên thế giới sau khi bức tường Berlin sụp đổ đã tạo cơ hội cho hàng triệu người Âu châu nếm được mùi tự do mà họ bị cấm đoán dưới ách đô hộ của Liên Xô.
Đêm mùng 9 tháng 11 năm 1989 đã thay đổi tình hình chính trị địa lý trên thế giới và đã đảo lộn các lính vữc văn hoá và xã hội. Song hai thập kỷ sau, thế giới vẫn chưa bám sâu vào những niềm tin bất di bất dịch và hiện nay đang phải đối đầu với một trong những cuộc khủng hoảng trẩm trọng nhất của chủ nghĩa tư bản đắc thắng ».
Vẫn theo Libération, các quốc gia thuộc khối Varsawa, với nước Nga đứng đầu, cũng như Trung Quốc, đã không rút ra được nhiều bài học có ý nghĩa từ khi bức màn sắt sụp đổ. Các nước này tiếp tục con đường chuyên chế với những hành động vi phạm nhân quyền.
Còn nhiều bức tường trên thế giới chưa sụp đổ
Cuối cùng tờ Libération kết luận là còn nhiều bức tường khác chưa sụp đổ như là bức tường dựng lên tại Mêhicô, tại Palestine, và một ngày nào đó các bức tường này cũng sẽ bị đập phá bằng cuốc xẻng.
Xã luận trên tờ Le Figaro nhận thấy là « khối Âu châu cộng sản vẫn chưa sản sinh được một xã hội lý tưởng mà trong đó việc tôn trọng một cách nghiêm túc các quyền con người phải đi kèm với sự thịnh vượng kinh tế. Tuy nhiên, sống trong một nước Nga dưới thời Medvedev và Poutine còn hơn là dưới thời Staline và Brejnev ».
Nói cách khác, đối với tờ Le Figaro, các quốc gia ở Đông Âu và Trung Âu « đã chọn đúng đường, con đường của hòa bình, thống nhất và kinh tế thị trường ».
Trên tờ L’Humanité ông Hans Modrow, thủ tướng cuối cùng của Đông Đức, trả lời trong một bài phỏng vấn dài, đã trình bày những thay đổi mà ông chờ đợi. Đồng thời ông nhận định là « nếu như có được một nước Đức thống nhất và trung lập về mặt quân sự thì khối NATO không thể nào lan rộng sang các nước đông Âu như hiện nay ».
Cũng tờ L’Humanité nhận định là sau bức tường Berlin một bức tường khác được dựng lên, đó là bức tường của Đồng tiền và hiện nay nó đang bị rạn nứt.
Trong khi đó tờ La Croix nhắc nhở là giữa hai nước Triều Tiên, bức tường vẫn còn đó. Đặc phái viên của tờ báo tại Bình Nhưỡng cho biết là đối với các thế hệ trẻ khao khát sự hiện đại và một cuộc sống vật chất đầy đủ, vùng biên giới chỉ là một vết tích của quá khứ. Họ nhìn miền Bắc và miền Nam là hai quốc gia hoàn toàn khác biệt sau bao nhiêu năm bị ngăn cách.
Báo chí Á châu và bức Tường Berlin
Báo chí vùng châu Á cũng đưa đề tài Bức tường Berlin lên trang nhất như tờ South China Morning Post của Hông Kông. Tờ báo này viết : « Trong cái lạnh của buổi tối hôm đó, bao nhiêu năm cách biệt và âu lo đột nhiên đã biến thành một cảm giác tự do và một viễn ảnh tương lai không biên giới và không rào cản … Người dân Đông Đức tràn qua phía Tây trong những chiếc xe hơi chạy chậm chạp hiệu Trabant, những chiếc xe môtô và xe đạp cũ rích ». Tờ báo cũng nhắc lại là có hàng trăm, rồi hàng ngàn rồi hàng trăm ngàn người đã chạy qua phía Tây trong những ngày sau đó.
Theo nhật báo Hàn Quốc, the Korea Herald, việc mở cửa biên giới đã không diễn ra theo chiều hướng mà ban lãnh đạo Đông Đức mong muốn. Họ dự tính loan báo tin tự do đi lại cho ngày mai, nhưng họ đã thông báo nhầm là quyền đi lại có hiệu lực ngay từ ngày mùng 9.
Trong khi đó tờ Sydney Morning Herald của Úc đã chạy hàng tựa « Niềm tin vào chủ nghĩa tự do đã suy sụp sau sự sụp đổ của bức tường ». Đối với tờ báo « sự thất vọng đối với chủ nghĩa tư bản đã lan rộng trên thế giới từ 20 năm qua. »
Hungari và du lịch chữa răng
Vẫn trong hồ sơ đặc biệt về bức tường Berlin, tờ Libération đưa tin là Hungari đã trở thành một địa điểm du lịch được người nước ngoài ưa chuộng, không phải để ngắm nhìn danh lam thắng cảnh của nước này mà là để chữa răng vì tiền nha sĩ tại đây chỉ bằng một nửa ở Pháp.
Một khi vượt qua biên giới Áo, Sopron là thành phố mà du khách gặp trước tiên khi đặt chân đến Hungari. Thành phố này nổi tiếng đẹp « với nền kiến trúc kiểu ba-rốc và khu phố lịch sử thuộc thế kỷ thứ 18 với những ngọn đồi trồng nho và … hàng ngàn nha sĩ. Cứ mỗi 5 thước là có một tấm bảng quảng cáo nha sĩ bằng tiếng Đức ».
Từ gần 30 năm qua, người Áo và người Đức sang Hungari để chữa răng. Vốn có một nền kinh tế cởi mở hơn so với các nước chư hầu khác của Liên Xô, Hungari đã chấp nhận để bác sĩ và nha sĩ mở phòng mạch riêng từ lâu và đã khuyến khích du lịch từ trước năm 1989.
Thanh Thủy (RFI)