Theo hãng tin AFP, chuyến công du Á châu đầu tiên của tổng thống Obama diễn ra trong bối cảnh, hình ảnh đại cường kinh tế của nước Mỹ khá ảm đạm : suy thoái kinh tế trầm trọng nhất từ năm 1930, thâm thủng ngân sách đạt mức kỷ lục trong khi Trung Quốc đóng vai trò chủ nợ và xuất khẩu phần lớn sản phẩm chế biến sang thị trường Hoa Kỳ.
Dưới mắt của nhiều người châu Á, Hoa Kỳ đang bị "hụt hơi và phân tâm"vì khó khăn kinh tế. Tuy nhiên theo chuyên gia Jeffrey Bader, cố vấn tổng thống về hồ sơ châu Á thì những thông tin cho rằng Mỹ đã mất thế thượng phong là những suy đoán "phóng đại".
Câu hỏi đặt ra là tổng thống Mỹ sẽ làm gì để đánh tan những hoài nghi nói trên ? Chuyên gia Doulas Paal thuộc Viện nghiên cứu Carnegie thì lãnh đạo Hoa Kỳ, nhân cơ hội đặt chân đến Á châu phải định nghĩa cho rõ "vai trò của Mỹ tại khu vực". Nước Mỹ có phải là một người khổng lồ bị thương hay không ? Trung Quốc có thật sự là một mãnh hổ sung sức còn Hoa Kỳ thì đang già cỗi hay đang phục hồi ?
Tinh thần hợp tác đa phương
Theo chuyên gia này, tổng thống Mỹ sẽ đề cập mọi hồ sơ mà Hoa Kỳ quan tâm nhiều nhất : an ninh, khí hậu, kinh tế trong tinh thần "hợp tác đa phương" chứ không thể đơn phương. Nhiều nước Châu Á chỉ mong sau Hoa Kỳ mở rộng thị trường nhập khẩu hàng hóa của họ.
Tại bốn nơi mà tổng thống Mỹ đặt chân đến, Tokyo là chặng đầu tiên. Vấn đề căn cứ quân sự Mỹ tại Okinawa sẽ được nêu lên. Nhưng theo cố vấn Bader, thì đây không phải là hồ sơ nổi cộm. Trước khi lên đường, tổng thống Obama tuyên bố là liên minh chiến lược Mỹ-Nhật và thỏa thuận về căn cứ quân sự sẽ là quyền lợi thiết yếu của Nhật.
Tại Singapore, tổng thống Obama tham dự hội nghị thượng đỉnh APEC và cuộc họp đầu tiên giữa một vị tổng thống Mỹ với lãnh đạo 10 nước ASEAN. Washington nhấn mạnh đay là cuộc họp đa phương nên không loại trừ khả năng tổng thống Obama sẽ gặp thủ tướng Miến Điện. Trong khi đó thì tổng thống Indonesia ước mong sẽ thảo luận với tổng thống Mỹ một hiệp ước "đối tác chiến lược" song phương Hoa Kỳ-Indonesia.
Còn đối với Trung Quốc, giới phân tích chờ xem tổng thống Mỹ có nêu lên vấn đề nhân quyền và đặc biệt là hồ sơ Tây Tạng như cố vấn Bader vừa tiết lộ hay không. Một chi tiết đáng được quan tâm là hôm nay phát ngôn viên bộ Ngoại giao Mỹ đã lên tiếng ủng hộ quyền tự do đi lại của Đức Đạt Lạt Ma vào lúc Bắc Kinh công kích chuyến viếng thăm của lãnh đạo tinh thần Tây Tạng tại một bang Ấn Độ mà Trung Quốc tranh chấp chủ quyền.
Cuối cùng tại Seoul, hồ sơ nóng vẫn là chương trình hạt nhân của Bắc Triều Tiên. Dường như để làm tăng thêm căng thẳng, hôm nay, một tàu tuần dương của hải quân Bắc Triều Tiên xâm nhập phần lãnh hải của Hàn Quốc gây ra một trận thủy chiến.
Tú Anh (RFI)