Tránh để mất ưu thế ở châu Á Thái Bình Dương, Hoa Kỳ cần có thái độ tích cực hơn đối với khu vực, xét lại tỷ giá của đồng đô la và bảo đảm không áp dụng chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch đối với khu vực.
Trên đây là những chờ đợi của các lãnh đạo APEC đối với Mỹ.
Thủ tướng Singapore tiếp Ngoại trưởng Mỹ tại Diễn đàn APEC 2009 (Ảnh: Reuters)
Hoa Kỳ phải tỏ ra tích cực hơn nếu không muốn để mất ưu thế ở châu Á Thái Bình Dương vào tay Trung Quốc, một quốc gia mà ảnh hưởng ngày càng lớn mạnh. Đó là lời kêu gọi của các lãnh đạo APEC tại cuộc họp thượng đỉnh ở Singapore khai mạc hôm 14/11.
Sinh ra tại Hawai, được nuôi dưỡng tại đây và sau đó là tại Indonesia, ông Barack Obama tự xem ông là '' Tổng thống gốc Thái Bình Dương đầu tiên của Hoa Kỳ''.
Tại Tokyo hôm 14/11, trước khi lên đường đi Singapore dự hội nghị thượng đỉnh APEC, tổng thống Barack Obama đã tuyên bố là Hoa Kỳ vẫn là một cường quốc của châu Á Thái Bình Dương cần phải tính đến. Nhưng ông Obama khẳng định không hề có ý định '' kềm chế '' Trung Quốc, một cường quốc khác trong khu vực.
Tổng thống Hoa Kỳ nói rõ là Washington sẽ làm việc chặt chẽ với Bắc Kinh, nhưng trấn an rằng điều này sẽ không ảnh hưởng gì đến liên minh giữa Hoa Kỳ với Nhật Bản và các nước đồng minh châu Á khác. Về mặt kinh tế, ông Obama cam kết Hoa Kỳ sẽ làm việc trong tư thế đối tác với các nước trong khu vực.
Nhưng các nhà lãnh đạo châu Á Thái Bình Dương chờ đợi những hành động cụ thể từ ông Obama, mà đầu tiên là trên vấn đề đồng đôla. Do đơn vị tiền tệ này vẫn quá yếu đã gây tác hại cho xuất khẩu của các quốc gia như Thái Lan, New- Zealand hay Chilê.
Các lãnh đạo châu Á Thái Bình Dương cũng thúc giục Hoa Kỳ đưa ra những bảo đảm về việc chống chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch. Như nhận định của tổng thống Mêhicô Felipe Calderon, '' tổng thống Obama hiện đang bị nhiều bó buộc về chính trị ngược lại với xu hướng tự do mậu dịch'', ám chỉ đến những áp lực từ Quốc hội Mỹ.
Những điều khoản gọi là ''Hãy mua hàng Mỹ'' nằm trong kế hoạch chấn hưng kinh tế 787 tỷ đôla là lý do hàng đầu gây bất bình cho các đối tác của Hoa Kỳ. Ấy là chưa kể nhiều bất đồng song phương, chẳng hạn như trên vấn đề thuế quan đánh vào hàng xuất khẩu Trung Quốc hay sự chậm trễ trong việc ký kết hiệp định tự do mậu dịch giữa Hoa Ký với Hàn Quốc.
Thủ tướng Malaysia Najib Razak hôm nay đã kêu gọi tổng thống Obama nên theo gương người tiền nhiệm George W. Bush, vốn rất ủng hộ tự do mậu dịch. Về phần thủ tướng Thái Lan Abhisit Vejjajiva thì bày tỏ ý muốn là Hoa Kỳ đóng vai trò lãnh đạo để bảo đảm thành công cho vòng thương lượng Doha của Tổ chức Thương mại thế giới cũng như cho thành công của hội nghị thượng đỉnh thế giới Copenhagen về biến đổi khí hậu.
Nhưng thật ra, trên con đường phục hồi kinh tế, châu Á ngày càng bớt trông chờ vào Hoa Kỳ.
Thực tế cho thấy là Trung Quốc, với mức tăng trưởng lên tới 8% trong năm nay, đã phần nào giúp một số nước như Úc, Indonesia hay Singapore vực dậy nền kinh tế.
Tổng thống Indonesia Yudhoyono đã tỏ vẻ vui mừng khi thấy trao đổi mậu dịch Indonesia- Trung Quốc vượt quá chỉ tiêu 30 tỷ đôla cho năm 2008. Nói chung, Bắc Kinh hiện đang chú tâm ve vãn các nước Đông Nam Á, chủ yếu thông qua việc ký kết các hiệp định thương mại.
Trong bối cảnh đó, tổng thống Obama phải làm sao cho Hoa Kỳ không bị gạt sang một bên trong việc thiết lập các liên minh mới ở châu Á.
Trong bài diễn văn tại Tokyo hôm 14/11, ông Obama tuyên bố sẽ giúp mở rộng cái gọi là '' Đối tác xuyên Thái Bình Dương '', TPP, một tổ chức ít ai biết đến, hiện chỉ bao gồm bốn quốc gia là Brunei, Chilê, New Zealand và Singapore.
Hoa Kỳ, Úc, Perou và Việt Nam đã tỏ ý muốn gia nhập TPP. Ý định của ông Obama là biến khối đối tác này thành hạt nhân của một vùng tự do mậu dịch xuyên Thái Bình Dương tương lai, sẽ bao gồm 2,6 tỷ dân.
Thanh Phương (RFI)