Chủ tịch Hội đồng châu Âu là chức vụ được thiết lập trong khuôn khổ hiệp ước Lisboa để thay thế cho chức chủ tịch luân phiên. Trước mắt, lãnh đạo 27 nước thành viên còn chia rẽ trong việc chọn vị Chủ tịch đầu tiên đại diện cho toàn khối.
Tối hôm 19/11, các vị nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo chính phủ 27 nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu sẽ họp lại để bầu chủ tịch Hội đồng châu Âu và đại diện ngoại giao của khối này.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu là chức vụ được thiết lập trong khuôn khổ hiệp ước Lisboa, để thay thế cho chức chủ tịch luân phiên, cho tới nay vẫn do lãnh đạo các nước thành viên thay nhau nắm giữ mỗi sáu tháng. Nhiệm kỳ của chủ tịch châu Âu là hai năm rưỡi, có thể được triển hạn một lần.
Nếu xem Liên hiệp châu Âu là một quốc gia thì chức chủ tịch Hội đồng châu Âu tương đương với tổng thống, nhưng thật ra đây chỉ là một chức vụ có tính hình thức hơn là thực quyền.
Còn đại diện ngoại giao cấp của Liên hiệp châu Âu là một chức vụ đã có sẵn, nhưng chiếu theo hiệp ước Lisboa thì người nắm giữ chức vụ này cũng sẽ là một ủy viên, kiêm phó chủ tịch Uỷ ban châu Âu, tức tương đương với Phó thủ tướng thứ nhất của một chính phủ châu Âu.
Thế nhưng, việc chọn lựa hai chức vụ nói trên đang làm nhức đầu các nhà lãnh đạo 27 nước thành viên Liên hiệp châu Âu, bởi vì cho tới nay, không có một nhân vật nào khả dĩ được nhất trí chấp nhận.
Hiện giờ, trong số những người ra tranh chức chủ tịch Hội đồng châu Âu, đương kim thủ tướng Bỉ Herman Van Rompuy được xem là nhân vật có triển vọng nhất. Ba đối thủ nặng ký nhất đối với ông Rompuy là thủ tướng Luxembourg Jean-Claude Juncker, thủ tướng Hà Lan Jan Peter Balkenende và cựu thủ tướng Anh Tony Blair.
Tuy ông Tony Blair chưa bao giờ chính thức xác nhận ra tranh chức chủ tịch châu Âu, nhưng ông được đương kim thủ tướng Anh, Gordon Brown hậu thuẫn hết mình. Bên cạnh đó còn có những nhân vật khác như cựu tổng thống Latvi, bà Vaira Vike-Freiberga, ra tranh cử vào lúc mà phái nữ đang đòi có một vị trí xứng đáng hơn trong các định chế của châu Âu.
Việc bầu chọn đại diện ngoại giao cao cấp lại càng rắc rối hơn. Trước hết, đương kim ngoại trưởng David Miliband, được coi là nhân vật có nhiều triển vọng nhất, cuối cùng lại rút lui.
Cựu thủ tướng và cựu ngoại trưởng Ý, Massimo d'Alema, ra tranh cử, nhưng, nguyên là một đảng viên Cộng sản, ông d'Alema lại gặp sự chống đối của một số quốc gia thuộc khối Liên Xô trước đây. Ông d'Alema lại nói tiếng Anh không giỏi, làm sao có thể đảm nhận chức vụ '' Ngoại trưởng '' châu Âu ?
Còn theo báo chí Tây Ban Nha, thủ tướng Zapatero cũng đang muốn đưa ngoại trưởng Miguel Angel Moratinos ra tranh chức đại diện ngoại giao cao cấp của châu Âu.
Một trong những khó khăn của cuộc bầu chọn hôm nay đó là phải làm vừa lòng tất cả mọi người, tức là phải có sự cân bằng tả-hữu, nước lớn-nước nhỏ, nam-nữ.
Thủ tục bầu cử hai chức vụ nói trên hiện cũng bị nhiều người chỉ trích là không minh bạch, không dân chủ vì sẽ chỉ là kết quả của những cuộc mặc cả trong hậu trường.
Bài toán nan giải đến mức không loại trừ khả năng là cuộc bầu chọn sẽ kéo dài cho tới ngày mai, thậm chí đến hết cuối tuần này.
Trong trường hợp không đạt được đồng thuận, các nhà lãnh đạo Liên hiệp châu Âu có thể sẽ phải chọn chủ tịch và đại diện ngoại giao bằng thể thức bầu theo đa số, một thể thức rất phức tạp, bởi vì mỗi quốc gia thành viên có một số phiếu tùy theo kích thước và dân số của nước này.
Nhưng nếu phải đi đến giải pháp đó, thì rõ ràng đây sẽ là một tín hiệu xấu gởi đến thế giới.
Với việc chọn chủ tịch châu Âu đầu tiên và một đại diện ngoại giao, Liên hiệp châu Âu hy vọng sẽ có một tiếng nói mạnh mẽ hơn trên trường quốc tế, xứng đáng với tầm mức của khối này. Nhưng những chia rẽ trên vấn đề bầu chọn có thể sẽ làm tổn hại đến uy tín của Liên hiệp châu Âu
Thanh Phương (RFI)