Hôm 22/11, 18 triệu cử tri Rumani được kêu gọi tham gia bầu tổng thống vòng một. Nhưng tỷ lệ cử tri tham gia cuộc bỏ phiếu này được dự phóng là sẽ rất thấp, khoảng 50%. Tình hình kinh tế vô cùng u ám đang khiến nhiều người Rumani thất vọng.
Tổng thống Basescu, lãnh đạo đảng Tự do Antonescu (giữa), lãnh đạo đảng Dân chủ Xã hội Mircea Geoana
‘‘Người dân Rumani đang chuẩn bị đi bầu tổng thống trong lúc mà đất nước họ đang phải hứng chịu nặng nề hai cuộc khủng hoảng. Trước tiên là khủng hoảng kinh tế. Tổng sản phẩm nội địa của cả nước bị giảm hơn 8%, thâm hụt ngân sách cũng ở mức tương tự. Đây là điều chưa từng thấy trong vòng 20 năm qua ở Rumani.
Tiếp đó là khủng hoảng chính trị. Lãnh đạo đất nước hiện là một chính phủ lâm thời không thể đưa ra những quyết định quan trọng, chẳng hạn như thông qua ngân sách 2010. Tình hình này không có gì đáng ngạc nhiên. Theo một cuộc thăm dò dư luận, hơn 60% người dân Rumani cho rằng đất nước họ đang đi lệch hướng, đó cũng là suy nghĩ của bà Malia, 67 tuổi đã về hưu:
« Tôi muốn Rumani phải trở thành đất nước đúng như tôi đã từng sống khi còn trẻ. Thật là lạ, đôi khi người ta lại có cảm giác là được sống tốt hơn dưới thời độc tài cộng sản. Vào thời kỳ đó, mọi người đều đủ ăn, đều có thể đi nghỉ hè. Giờ đây, rất nhiều người thiếu ăn. Những người có quyền hành thì chỉ chăm chút bòn rút vơ vét tiền bỏ vào túi mình. Tôi rất khổ tâm khi nhìn thấy những điều như vậy, đó không phải là đất nước Rumani như ngày xưa ».
Vị tổng thống mới trong tương lai của Rumani sẽ phải mau chóng tìm ra được một sự đồng thuận chính trị để đưa đất nước thóat ra khỏi khủng hỏang. Thế nhưng, chiến dịch tranh cử lại được ghi dấu bằng sự công kích cá nhân rất nặng nề giữa các ứng cử viên chính. Điều này có nguy cơ làm cho việc thành lập chính phủ sau vòng hai của cuộc bầu cử dự tính vào ngày 6 tháng 12, thêm phức tạp. Robert, một sinh viên 23 tuổi, cho rằng tổng thống mới phải nhanh chóng chấm dứt tranh chấp nội bộ đó:
« Tôi muốn tổng thống mới phải là người hiểu được sự mong đợi của người dân Rumani, phải là một nhà ngọai giao giỏi để dàn hòa được các nhà chính trị. Đó phải là người biết tổ chức tốt đất nước. Điều khó chịu với tôi nhất lúc này đó là các nhà chính trị thiếu tôn trọng dân chúng. Nếu không giải quyết được vấn đề này thì tình hình đất nước sẽ không thể cải thiện. Đất nước Rumani đang ở trong khủng hoảng và còn có nguy cơ kéo dài »
Từ lâu nay, đây là lần đầu tiên người dân Rumani đi bầu trong tâm trạng lo ngại cho tương lai của họ nhiều hơn là hy vọng. Nạn thất nghiệp đã tăng gấp đôi trong vòng 12 tháng. Tình hình không có chiều hướng cải thiện trước mùa hè tới. Được thức tỉnh, người dân Rumani sẽ lựa chọn ứng cử viên đỡ tồi hơn’’.
Cơn bão tài chính và kinh tế từ hơn một năm nay đã khiến nạn thất nghiệp gia tăng nhanh chóng trong khi Nhà nước thì luôn kêu gọi thắt lưng buộc bụng. Trước tình hình khan hiếm tín dụng, Bucarest đang nóng lòng chờ đợi các định chế quốc tế cho vay nợ. Thế nhưng, Qũy Tiền Tệ Quốc Tế, Liên Hiệp Châu Âu và Ngân Hàng Thế Giới đã gắn liền việc tháo khoán thêm cho Rumani 20 tỷ euro, với điều kiện nước này phải thành lập một nội các ổn định và đề ra chính sách khắc khổ, tăng thu, giảm chi. Chương trình thắt lưng buộc bụng mà tổng thống mới của Rumani sẽ buộc phải tiến hành là một trong những nguyên nhân gây lo ngại cho cử tri.
Cả 2 ứng cử viên sáng giá nhất đều xuất thân từ Nomenklatura
Nguyên nhân thứ nhì khiến không ít người Rumani tẩy chay phòng phiếu ngày hôm nay, đó là 2 ứng cử viên được xem có nhiều khả năng thắng cử nhất, ông Traian Basescu và ông Mircea Geoana, đều thuộc Nomenklatura, tức thành phần đặc quyền đặc lợi trong chế độ cộng sản ngày trước.
Ông Traian Basescu, tổng thống mãn nhiệm và nay ứng cử viên cho một nhiệm kỳ mới, ngày trước là một sĩ quan được bổ nhiệm năm 1989, vào lúc chế độ đang lung lay, làm giám đốc Văn phòng cơ quan Hàng hải Rumani, gọi tắt là NavRom, đặt tại cảng Anvers, nước Bỉ, tức hải cảng quan trọng nhất của Châu Âu. Dấu ấn này sẽ khó mà xóa nhòa, bởi vì ai cũng biết, chế độ cộng sản chỉ trao trọng trách tại nước ngoài, cho những cộng tác viên cuả công an mật vụ chính trị.
Đối thủ lợi hại nhất của ông Traian Basescu là ông Mircea Geoana, ứng cử viên thuộc đảng Dân chủ Xã hội, tổ chức thoát thân từ đảng Cộng sản ngày trước, và cho đến nay vẫn còn giữ nguyên một guồng máy vận động cử tri vô cùng lợi hại. Mircea Geoana là con trai của tướng Ioan Geoana, một cột trụ của chế độ Ceausescu.
Nhất thân, nhì thế, Mircea Geoana lúc trẻ được đào tạo tại Paris, rồi năm 1996, được bổ nhiệm vào chức đại sứ Rumani tại Washington. Sau đó, năm 2005, Mircea Geoana nắm quyền chủ tịch đảng Dân chủ Xã hội. Là người từng giữ chức Ngoại trưởng, Mircea Geoana được xem là nhân vật có nhiều khả năng thuyết phục các đối tác quốc tế và khôi phục lòng tin của doanh nhân nước ngoài đối với Rumani.
Nhưng cử tri Rumani phần thì khó mà hoàn toàn tin tưởng vào những nhà chính trị đã thỏa hiệp với chế độ cũ, phần thì đã quá chán ngán với các vụ tai tiếng trên chính trường, sẽ không ồ ạt đi bỏ phiếu ngày hôm nay.
Bảo Thạch (RFI)