Thân nhân và bạn bè tiễn đưa luật sư Sergei Magnitsky, ngày 20/11/2009 (Ảnh: Reuters)
Ông Magnitski là luật sư của quỹ đầu tư Anh Hermitage Capital Management và ông bị nghi ngờ là thủ phạm trong một vụ trốn thuế lên đến 500 triệu rúp (tức 12 triệu euro). Ông đã bị câu lưu và bị tạm giam từ cuối năm 2008.
Theo những tài liệu được hãng Interfax trích dẫn, ông Magnitski đã nhiều lần than phiền về tình trạng sức khoẻ của ông và về điều kiện vệ sinh tồi tệ của nhà tù. Đồng thời ông cũng đã đề cập đến sự kiện ông không nhận được thuốc men do bác sĩ của nhà tù yêu cầu để chữa trị một căn bệnh của ông do hệ tiêu hóa gây ra.
Tờ Le Figaro hôm 24/11 đưa tin là thân nhân của luật sư tố cáo trách nhiệm của Nhà nước Nga trong cái chết của ông Serguei Magnitski. Tạp chí Novaia Gazeta đã kể lại cuộc sống hàng ngày của một tù nhân Nga, dựa trên những gì ông đã ghi lại trong một cuốn sổ nhỏ.
Trong suốt mười tháng ông không được gặp mẹ và vợ. Do vậy mà chủ tịch của quỹ đầu tư Hermitage, ông Bill Bowder, đã gọi nước Nga là một « quốc gia tội phạm » và ông tuyên bố rằng « ông Magnitski bị giam cầm như một con tin và ông đã bị giết chết như một con tin ».
Bài xã luận trên tờ Le Monde nói rõ tội danh mà nền tư pháp Nga viện dẫn để bắt giam luật sư Magnitski đã được ngụy tạo. Vì thật ra tội của ông là gì ? Là đã tố cáo một vụ biển thủ công quỹ lên đến 160 triệu eurô mà thủ phạm là một bhóm người gồm nhân viên cảnh sát, công chức sở thuế và cựu tù nhân. Tội của ông Magnitski là dám đệ đơn kiện, và vài tuần lễ sau chính những tên cảnh sát viên bị ông tố cáo đã đến bắt ông.
Hai diều lệ trong Công ước Âu châu về nhân quyền bị vi phạm
Báo Le Monde nhắc lại việc giam giữ trong tù một bệnh nhân không được chữa trị không khác gì tra tấn tù nhân đó và như vậy là vi phạm các điều lệ 3 và 7 của Công ước Âu châu về nhân quyền. Mọt công ước mà Matxcơva đã cam kết tôn trọng khi trở thành thành viên của Hội đồng châu Âu vào năm 1996.
Nhưng 13 năm sau, Matxcơva gây cản trở cho việc cải tổ Toà án Nhân quyền ở Strasbourg. Hiện nay Nga vẫn chưa bãi bỏ án từ hình, như đã được quy định trong Công ước Âu châu, mà mới chỉ quyết định tạm hoãn hành quyết các tù nhân bị án tử hình.
Đồng thời, theo báo Le Monde, Matxcơva không tỏ ra sốt sắng trong việc cải thiện hệ thống tư pháp cũng như trong việc tìm kiếm thủ phạm trong các vụ ám sát nổi tiếng trong thập niên dưới sự lãnh đạo của ông Poutine : như là vụ Anna Politkovskaia, Alexandre Litvinenko, Natalia Estemirova v.v… Một danh sách rất dài mà giờ đây có thêm tên Serguei Magnitski.
Kết thúc bài xã luận, tờ Le Monde nhận định là cho dù Matxcơva gia hạn việc đình hoãn thi hành bản án tử hình, « Nga vẫn chưa phải là một Nhà nước pháp quyền ».
Nga muốn hiện đại hóa nền kinh tế
Cũng về nước Nga, tờ Le Figaro đưa hàng tựa lớn về « cuộc đấu tranh của điện Kremli chống lại các đại tập đoàn ». Tờ báo nói rõ là vì có cuộc khủng hoảng toàn cầu, chính phủ của tổng thống Medvedev và thủ tướng Poutine, buộc phải tiến hành một chiến dịch chỉnh đốn nền kinh tế Nga, và chính sách này đòi hỏi các đại tập đoàn quốc doanh Nga phải mở cửa, đón nhận thêm vốn đến từ bên ngoài.
Trong công cuộc hiện đại hoá kinh tế, tổng thống Dmitri Medvedev muốn « các đại công ty quốc doanh, vốn hoạt động trong một môi trường có nhiều cạnh tranh, phải trở thành những công ty cổ phần hóa, do Nhà nước kiểm soát ».
Ông Tony Blair phải trả lời về việc tham gia chiến tranh Irak
Hôm 24/11, Uỷ ban điều tra về sự tham gia của nước Anh vào chiến tranh Irak bắt đầu các buổi chất vất công khai những nhân vật liên quan.
Tờ Le Figaro chạy hàng tựa : « Irak : điều tra về những lời nói dối của ông Tony Blair ». Cựu thủ tướng Anh phải giải thích vì sao, năm 2003, ông đã quyết định đưa 45 000 binh lính sang chiến đấu, chống lại quân đội của Saddam Hussein, và tham gia vô điều kiện, bên cạnh cựu tổng thống Mỹ, George Bush, trong một cuộc chiến mà nguyên nhân hoàn toàn được bịa đặt.
Như báo Le Monde nhắc lại, ngày nay ai cũng biết là Bagdad không có vũ khí hủy diệt hàng loạt như ông Tony Blair đã nêu lên để biện minh cho việc tham gia vào chiến tranh Irak.
Điều mà Uỷ ban điều tra muốn biết là tiến trình suy nghĩ nào đã khiến cho Luân Đôn theo chân Washington trong một cuộc chiến tranh mà dân chúng Anh không ủng hộ ? Đã có những khuynh hướng tư tưởng nào bên trong quân đội và chính phủ ? Quân đội đã được chuẩn bị ra sao để tham gia chiến đấu ? và chiến tranh Irak có hợp pháp hay không khi mà Liên Hiệp Quốc không có kiến nghị ủng hộ ?
Nhưng đề tài mà hai tờ báo La Croix và Libération đưa lên trang nhất là cuộc thảo luận đang diễn ra tại Pháp về bản sắc dân tộc mà chính phủ của ông Sarkozy muốn dân chúng tham gia rộng rãi.
Trong một cuộc thăm dò dư luận mà viện Sofres thực hiện cho tờ La Croix, hai phần ba người được hỏi ý kiến trả lời là họ cảm thấy mình là người Pháp. Tuy nhiên, họ cũng cảm nhận mình là thành viên của những cộng đồng mà mẫu số chung là thành phần xã hội, nơi định cư, tôn giáo, nguồn gốc cha mẹ v.v…
Nói cách khác, cuộc điều tra của tờ La Croix cho thấy một xã hội Pháp hòa nhã chứ không co rúm lại trên vấn đề bản sắc dân tộc.
Tờ Libération thì chọn đưa lên trang nhất lời chứng của một thanh niên Pháp, gốc Maroc, đã bị cảnh sát quát vào mặt « Cút đi, tên Rệp bẩn thiủ » đúng cái hôm mà từ vùng ngoại ô anh đi vào trung tâm Paris để ăn mừng thắng lợi của đội tuyển Angiêri đã giành được chiếc vé đi Nam Phi, tham gia Cúp Bóng đá Thế giới vào năm 2010.
Là một sinh viên xuất sắc, anh Anyss Arbib đang học tại Viện chính trị học Paris và anh nhắm thi vào Trường Quốc gia Hành chánh (ENA), lò đào tạo của biết bao nhân vật chính trị lỗi lạc của Pháp.
Tờ Libération viết trong xã luận : « Trường hợp của anh Arbib là điển hình của những gì mà hàng ngàn thành niên Pháp phải chịu đựng hằng ngày : đó là sự kỳ thị vì diện mạo … Khi sự kỳ thị này đến từ cảnh sát nó càng trở nên khó chịu, không thể chấp nhận được. »
Thanh Thủy (RFI)