Tài nguyên trên trái đất ngày càng bị con người khai thác quá đà
Từ năm 2003, hàng năm tổ chức phi chính phủ có tên là Global Footprint Network (GFN), đặt tại California (Hoa Kỳ) đã tính toán khái niệm mà các nhà khoa học gọi là « dấu chân sinh thái của nhân loại », nghĩa là mức tiêu dùng tại nguyên so với khả năng sản xuất và tái tạo của trái đất.
Theo những con số được công bố hôm qua, dấu chân sinh thái đã tăng 2% trong thời gian một năm, từ 2005 đến 2006, và tăng 22% so với thập kỷ trước, do dân số gia tăng và mức tiêu dùng của một đầu người cũng gia tăng.
Ông Mathis Wackernagel, chủ tịch của tổ chức GFN và cũng là người dã sáng chế ra khái niệm « dấu chân sinh thái » đã bình luận như sau : « Chúng ta tiêu dùng quá nhanh chóng các tài nguyên mà Trái Đất có thể cung cấp và chúng ta sản xuất ra nhiều chất thải hơn là khả năng tiếp thụ của Trái Đất ».
Tờ Le Monde nhấn mạnh là hiện nay nhân loại cần đến diện tích của một trái đất rưỡi để sản xuất tài nguyên mà nhân loại tiêu dùng trong một năm để có thức ăn, áo mặc, phương tiện di chuyển, nhiên liệu để sưởi và để hấp thu các chất phế thải của con người, trong điều kiện đất đai và hệ sinh thái được khai thác một cách bền vững.
Đi kèm bài báo trên Le Monde là một biểu đồ minh họa cho sự kiện trái đất đã bị khái thác một cách thái quá. Theo biểu đồ này và trong điều kiện nhân loại tiếp tục lối sống hiện nay thì Hoa Kỳ sẽ cần đến 5 trái đất, Pháp cần đến 2,7 trái đất, Trung Quốc một trái đất và Ấn Độ 0,4 trái đất.
Được tạo ra từ thập niên 1990, khái niệm dấu chân sinh thái của một quốc gia là lượng hécta đất cần thiết để sản xuất lương thực và vải sợi cho nhu cầu của dân số, để xây cất thành phố và cơ sở hạ tầng và để hấp thu chất thải trong đó có cả khí gây hiệu ứng nhà kính. Khí carbon thải ra được chuyển thành hécta rừng cần thiết để tiếp nhận loại khí này.
Chỉ số « dấu chân sinh thái » được kinh tế gia Jean Gadrey, người đã tham gia ủy ban Stiglitz, đánh giá là thiết yếu để đánh động những người không phải là chuyên gia về tác động của sinh hoạt con người chứ không phải chỉ có vấn đề khí carcon thải ra mà thôi.
Đấu tranh chống bạo hành đối với Phụ nữ
Ngày 25/11 là Ngày Quốc tế chống bạo hành đối với Phụ nữ. Nhân dịp này tờ Libération cho biết là trong năm 2008, tại Pháp có 156 phụ nữ đã bị chồng đánh đâp đến chết. Trong ngày hôm nay thủ tướng Pháp, Francois Fillon, tuyên bố cuộc đấu tranh chống bạo hành trong gia đình sẽ là một « chính sách trên toàn quốc » trong năm 2010.
Còn bà Nadine Morano, quốc vụ khanh đặc trách gia đình, loan báo muốn thử nghiệm tại Pháp, từ nay đến năm 2010, một thiết bị điện tử dành cho phụ nữ bị hành hung trong gia đình. Thiết bị này đã được sử dụng thành công tại Tây Ban Nha.
Theo báo Libération, từ năm 2005, tại Tây Ban Nha đã có gần 170 000 ông chồng bị kết án vì tội bạo hành đối với vợ, trong đó có một thiểu số (hơn 7000 người) đã phải ngồi tù. Cũng về đề tài này, trên tờ L’Humanité, bà Suzy Rojtman nhận định là một chiến dịch trên đài truyền hình không đủ để chống tệ nạn bạo hành đối với phụ nữ mà phải khẩn cấp ban hành một đạo luật.
Vụ xử Khơme Đỏ
Thời sự Á châu nổi bật trên báo chí Pháp hôm nay là vụ xử cựu Khơme Đỏ. Đối với tờ La Croix « Toà án Khơme Đỏ đã khơi dậy ký ức của người dân Cambốt », nội dung của hàng tựa. Từ cuối tháng ba đến nay, có hơn 17 000 người Cambốt đã đến dự các phiên toà xử Douch, cựu giám đốc trung tâm tra tấn S21. Trước đó người ta cứ tưởng là, với ước muốn quên đi thảm kịch dưới thời Pol Pot, người Cambốt sẽ không có mặt đông đảo tại các phiên xử.
Tờ Libération thì đưa hàng tựa : « Trung tâm S21 là niềm tự hào của Douch », lấy lại lời phát biểu của một trong hai thẩm phán công tố, ông William Smith, người Úc. Ông này nói : « Douch tuyên bố không thích công việc mà ông ta đã phải thực hiện. Nhưng chúng ta không thấy là ông có thể làm cách nào để S21 trở thành một trung tâm tra tấn hữu hiệu hơn nữa. »
Tại Trung Quốc, đập Tam Hiệp và 13 thành phố mới
Cũng về châu Á, đặc phái viên của báo Le Monde tại Trung khánh kể lại cuộc sống tại mười ba thành phố mới vừa mọc lên để đón nhận 1,27 triệu người đã bị dời chỗ ở vì công trình vĩ dại xây đập Tam Hiệp. Những toà nhà cao tần đã mọc lên tại Vu San, thuộc thành phố Trùng Khánh. Lãnh đạo của thành phố này cũng như của tỉnh Hà Bắc phải đảm trách việc di chuyển dân chúng và họ đã phải làm sức ép để xin thêm trợ cập khi họ khám phá quy mô quá to lơn của các thách thức mà họ phải giải quyết.
Theo một nhà nghiên cứu thuộc trường đại học Trùng Khánh và được tờ Le Monde trích dẫn, một trong những thác thức này là làm sao đưa một dân số gồm chủ yếu là nông dân mà trình độ học vấn rất thấp đến sống tại các thành phố mới và làm sao biến thành các thành phố này thành những đô thị khổng lồ.
Phim tài liệu của Michael Moore về chủ nghĩa tư bản
Thứ tư là ngày các bộ phim mới ra mắt khán giả tại Pháp. Hôm 25/11 nhiều tờ báo đã giới thiệu bộ phim tài liệu sau cùng của đạo diễn Mỹ, Michael Moore, mà tựa đề là "Chủ nghĩa tư bản : một câu chuyện tình" (Capitalism : a love story).
Trong bài điểm phim, nhật báo kinh tế Les Echos đánh giá đây là bộ phim thành công nhất của Michael Moore, từ sau phim "Roger và tôi". Theo tờ Les Echos, lập luận của bộ phim rất đơn giản nhưng không quá ư đơn giản chút nào và nó nằm trong chiều hướng tư tưởng của hai nhà kinh tế nổi tiếng, giải Nobel Kinh tế, Joseph Stiglitz và Paul Krugman.
Bộ phim cho thấy là vào đầu thập niên 1980, cựu tổng thống Mỹ, Ronald Reagan, với sự cố vấn của các ngân hàng ở Wall Street, đặc biệt là của ngân hàng Merryll Lynch, đã tung ra một chiến dịch quy mô toàn cầu nhằm tháo bỏ luật lệ và tạo điều kiện để người giàu trở nên giàu hơn, gây thiệt thòi cho thành phần trung lưu. Sự cố subprimes (tín dụng địa ốc với nhiều rủi ro) đã hoàn tất một tiến trình mà hậu quả là những người mơ làm chủ một ngôi nhà đã bị phá sản.
Còn trên tờ Libération, bài điểm phim kết luận rằng bộ phim của Michael Moore là một cách để nhắc nhở mọi người là nếu như nền kinh té thị trường đã phát triển đến mức gây ra một cuộc khủng hoảng toàn cầu là vì có "sự đồng loã ngấm ngầm và hèn nhát của giới chính trị."
Thanh Thủy (RFI)