Hội nghị Copenhaghen vào tháng 12 năm 2009 sẽ tìm cách vạch ra một kế hoạch chung cho toàn thế giới hầu ngăn chận biến đổi khí hậu do khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Tuy nhiên, chiến lược này bị cản trở vì những yếu tố không liên can gì đến khoa học kỹ thuật. Cản lực chính vẫn là sự thiếu quyết tâm chính trị của nhiều chính phủ.
Trung tâm hội nghị Copenhagen
Hội nghị Copenhaghen là giai đoạn then chốt trong tiến trình cứu nguy nhân loại trước viễn ảnh tự hủy vào cuối thế kỷ này khi nhiệt độ địa cầu tăng thêm 2°C. Theo kết quả nghiên cứu mới nhất, tình hình vào năm 2100 có thể bi thảm hơn. Viện Nghiên cứu về tác hại của biến đổi khí hậu tại Posdam, Đức Quốc, hôm 24 tháng 11 công bố một bản báo cáo dày 64 trang mà tác giả là 24 chuyên gia khí hậu nổi tiếng nhất xác định : bầu khí quyển bị hâm nóng nhanh hơn các tiên liệu từ trước đến nay. Vào cuối thế kỷ, nhiệt độ trung bình của không khí sẽ lên từ 2°C đến 7°C so với thời tiền kỹ nghệ.
Tình trạng biến đổi nhanh chóng này sẽ làm các mục tiêu mà nhiều quốc gia phát triển đã đề ra để không cho nhiệt độ tăng quá 2°C vào cuối thế kỷ, rất khó thực hiện. Nguyên do là chỉ trong vòng 18 năm từ 1990 đến 2008, tức là theo quy định của nghị định thư Kyoto, lượng khí CO2 gây ô nhiễm tăng thêm đến 40%.
Từ khi ý thức về nhu cầu ngăn chận khí thải gây hiệu ứng nhà kính động viên giới khoa học lao vào cuộc chiến chống biến đổi khí hậu đến nay đã mất không biết bao là thời gian mới lôi kéo được giới lãnh đạo chính trị nhập cuộc. Hội nghị Trái Đất tại Rio năm 1992 đề ra những cơ sở để Cộng đồng Quốc tế tìm cách đối phó với hiệu ứng hâm nóng khí hậu.
Một trong những văn kiện cơ bản là Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu. Trách nhiệm các nước giàu-nghèo đã được đặt ra trong bối cảnh thế giới vừa bước vào một trang lịch sử mới : bức màn sắt chia cắt bị xóa tan với sự sụp đổ của Liên Xô. Tuy nhiên các nước trên hành tinh vẫn bị chia làm hai nhóm : nhóm nước nghèo đang phát triển và các nước giàu kỹ nghệ hóa.
Năm năm sau, hội nghị Kyoto năm 1997 ấn định mục tiêu giảm khí thải với tỷ lệ rõ rệt. Hoa Kỳ của tổng thống Bush, từ chối ký vào vì cho rằng thỏa ước này gây bất lợi cho các nước kỹ nghệ và thả lỏng các nước đang phát triển mặc tình làm theo ý muốn. Trung Quốc thì phủ nhận trách nhiệm với lập luận là mới kỹ nghệ hóa gần đây thôi.
Nhưng trước nguy cơ nhiều nước, nhiều thành phố lớn bị xóa tên vào cuối thế kỷ, không một quốc gia nào có thể trốn tránh trách nhiệm. Hội nghị Copenhaghen có nhiệm vụ phải đi đến một hiệp ước đa phương chống biến đổi khí hậu. Thái độ của chính phủ Hoa Kỳ và Trung Quốc thông báo hôm qua với những cam kết cụ thể không làm cho giới chuyên gia bớt bi quan. Washington hứa sẽ giảm 17% khí thải vào năm 2020, Trung Quốc cam kết bớt 40% độ đậm đặc của CO2. Nhưng đây chỉ là những con số "quỷ thuật". Vì nghị định thư Kyoto ấn định thời điểm so sánh là năm 1990 chứ không phải là 2005.
Tú Anh (RFI)