Nạn buôn bán nội tạng ở Trung Quốc hiện đang diễn ra nhộn nhịp mặc dù chính phủ đã có nhiều biện pháp ngăn chặn. Hoạt động mua bán diễn ra công khai trên mạng ở hàng chục thành phố trên khắp Trung Quốc.
Ở Trung Quốc, 4 trong số 5 bệnh nhân qua đời trong khi chờ tìm được nội tạng phù hợp để cấy ghép. (Reuters: Fabrizio Bensch)
Chính phủ Trung Quốc đã cố gắng hạn chế việc buôn bán các cơ quan nội tạng bằng cách thiết lập hệ thống hiến tặng nội tạng hồi đầu năm nay. Tuy nhiên, chương trình này không thu hút sự tham gia của những người muốn hiến nội tạng. Trung Quốc là một trong những nước có tỉ lệ hiến nội tạng thấp nhất thế giới và người dân đang quay sang tìm kiếm cơ quan nội tạng phù hợp để cấy ghép trên các trang web buôn bán loại hàng hóa đặc biệt này.
Một trang web buôn bán thận người tràn ngập quảng cáo của những kẻ môi giới với đầy đủ số điện thoại liên lạc được đăng công khai. Quảng cáo cho biết những người có nhu cầu mua bán thận có thể liên hệ trực tiếp với người môi giới. Trong khi đó, người bán nội tạng được hứa hẹn sẽ có một cuộc phẫu thuật an toàn và được thanh toán bằng tiền mặt nhanh chóng.
Con số thống kê chính thức cho biết hơn một triệu người Trung Quốc có nhu cầu cấy ghép nội tạng mỗi năm nhưng chỉ 1% trong số những bệnh nhân này nhận được nội tạng phù hợp. Theo các chuyên gia y tế, 4 trong số 5 bệnh nhân đã qua đời trong thời gian chờ đợi tìm được nội tạng phù hợp để cấy ghép.
Giáo sư Zhai Xiaomei, chuyên gia tại Học viện Y học Trung Quốc, cho biết sự chênh lệnh lớn giữa cung và cầu đã kích thích nạn buôn bán nội tạng bất hợp pháp. Ông nhận xét: “Lý do đơn giản nhất là nội tạng con người là những mặt hàng hiếm. Nguồn cung cấp thấp hơn nhiều so với nhu cầu. ”
Những bác sĩ thiếu y đức
Giáo sư Zhai Xiaomei cũng chỉ ra rằng những bác sĩ thiếu y đức đã tiếp tay cho nạn buôn bán nội tạng trái phép. Ông cho biết: “Những kẻ môi giới cấu kết với những bác sĩ chỉ quan tâm đến việc kiếm tiền phi pháp. Những kẻ môi giới cũng có thể nói dối bệnh viện rằng người mua và người bán là họ hàng hoặc có mối quan hệ gần gũi bởi luật pháp cho phép những người thân trong họ tộc có thể hiến nội tạng sống. Những bác sĩ có tinh thần trách nhiệm có thể biết trường hợp nào là gian lận nhưng họ thường lờ đi.”
Những vụ việc gần đây mới được phát giác đã giáng một đòn mạnh đối với chính phủ Trung Quốc. Nước này đang cố gắng lấy lại danh tiếng sau khi bị chỉ trích về việc sử dụng nội tạng của những tử tù làm nguồn cung cấp cấy ghép nội tạng. Ông Huang Jiefu, Thứ trưởng Bộ Y tế Trung Quốc đã thừa nhận vấn nạn này khi trả lời phỏng vấn báo chí Trung Quốc gần đây.
Giáo sư Zhai cho biết chính phủ Trung Quốc đã nhận ra họ cần phải tìm ra những giải pháp khác. “Vấn đề sử dụng nội tạng của tử tù làm nảy sinh câu hỏi liệu những người này có thực sự tình nguyện hiến hay không. Việc đó rất khó xác định. Khi xã hội phát triển, các án tử hình ngày càng ít đi. Chính phủ phải tìm ra những giải pháp khác. Chính phủ cần giáo dục và khuyến khích người dân đăng ký hiến tặng nội tạng.”
Tốc độ tiến triển chậm
Bà Zhao Lizhen, người đứng đầu tổ chức Chữ Thập Đỏ tại thành phố Thâm Quyến, đã hỗ trợ thành lập văn phòng hiến nội tạng đầu tiên tại Trung Quốc vào năm 2008.
Bà Zhao Lizhen cho biết việc đẩy mạnh chương trình hiến nội tạng là một nhiệm vụ không dễ dàng ở Trung Quốc bởi người dân vẫn tuân thủ những giá trị và tập quán truyền thống. Bà nói: “Đây là nhiệm vụ khó khăn. Chúng tôi đã có một số bước tiến nhưng còn chậm chạp. Những nhân viên tình nguyện của văn phòng đã cố gắng trò chuyện với những bệnh nhân nằm tại khoa hồi sức cấp cứu nhưng họ thường gặp phải sự từ chối hoặc thậm chí phản ứng dữ dội. Mọi người cần nhớ rằng ở Trung Quốc, người dân mới bắt đầu chấp nhận hình thức hỏa táng thay cho hình thức chôn cất gần đây.”
Tiến sĩ Daniel Wikler, giảng viên khoa Sức khỏe Cộng đồng, Đạị học Harvard, hiện đang nghiên cứu những vấn đề về sức khỏe ở các nước đang phát triển, trong đó có Trung Quốc. Ông cho biết chính phủ cần xây dựng một hệ thống quốc gia để nâng cao tỉ lệ hiến tặng nội tạng. Ông nói: “Xây dựng hệ thống tình nguyện hiến tặng nội tạng và hệ thống cấy ghép phủ tạng thành một phần trong hệ thống y tế hoạt động có hiệu quả sẽ thực sự là một bước tiến mới”.
Giáo sư Zhai Xiaomei cho rằng đây là một nhiệm vụ khó khăn nhưng chính phủ Trung Quốc phải chấp nhận đối mặt với những thách thức.
“Chính phủ Trung Quốc không cho phép việc buôn bán cơ quan nội tạng bất hợp pháp. Vấn đề này sẽ khuyến khích những hành động phạm tội, thậm chí cả giết người. Nó không còn là vấn đề trên sách báo mà đang thực sự diễn ra. Vấn đề hiến tặng phủ tạng cũng đe dọa phẩm giá của con người và tăng khoảng cách giữa người giàu và người nghèo. Tình trạng buôn bán nội tạng thường là người nghèo bán và người giàu mua. Đó không phải là một xã hội công bằng nơi người dân muốn sinh sống.”
Lili Yan (bayvut.com)