Tokyo đã thành lập một nhóm điều tra để xem xét 2.600 bộ hồ sơ liên quan đến an ninh Mỹ-Nhật, lưu trữ tại bộ Ngoại giao và khoảng 500 ngàn tài liệu từ Đại sứ quán Nhật ở Washington. Thủ tướng Hatoyama đang chuẩn bị làm sáng tỏ vấn đề thỏa thuận hạt nhân bí mật Mỹ-Nhật vào tháng tới.
Thủ tướng Nhật Hatoyama
Bức màn từ từ đang được vén lên, cho thấy công luận Nhật đã bị đánh lừa trong gần nửa thế kỷ về việc vũ khí hạt nhân của Mỹ trên lãnh thổ nước Phù Tang. Kể từ 1960, chính quyền Nhật do Đảng Dân chủ Tự do LDP lãnh đạo, đã nhiều lần bác bỏ mọi nguồn tin về một thỏa thuận bí mật, cho phép Mỹ vận chuyển vũ khí hạt nhân vào đất nước này. Thế nhưng, ngày nay, chính quyền mới tại Tokyo, do thủ tướng Yukio Hatoyama thuộc Đảng Dân chủ DPJ lãnh đạo, đang chuẩn bị làm sáng tỏ vấn đề vào tháng tới.
Trong thời gian qua, bằng chứng về một thỏa thuận hạt nhân bí mật Mỹ-Nhật đã được thu thập. Tháng 9, Tokyo đã thành lập một nhóm điều tra, gồm 15 người, với trách nhiệm xem xét 2.600 bộ hồ sơ liên quan đến an ninh Mỹ-Nhật, lưu trữ tại bộ Ngoại giao và khoảng 500.000 tài liệu từ Đại sứ quán Nhật ở Washington. Cuối tháng 11, ngoại trưởng Nhật, ông Katsuya Okada tuyên bố : ‘‘Chúng ta sẽ trút bỏ được gánh nặng liên quan đến những lời phủ nhận dai dẳng đến từ các nội các trước, rằng không hề có một thỏa thuận bí mật’’.
Mặt khác, vào giữa tháng 10, việc giải mật một số hồ sơ của Mỹ, tại Washington liên quan đến vũ khí hạt nhân và quan hệ song phương Hoa Kỳ-Nhật Bản từ 1952 đến 1972, đã cung cấp một số thông tin khó phủ nhận.
Để tìm hiểu về thỏa thuận hạt nhân bí mật này, trước tiên cần nhắc lại tầm quan trọng chiến lược của căn cứ Mỹ tại Okinawa. Đảo Okinawa được xem là điểm tựa quan trọng nhất của Mỹ đặt tại Thái Bình Dương để kiểm soát Đông Á. Đảo này đã bị Hoa Kỳ chiếm đóng sau Đệ nhị Thế chiến và chỉ được trao trả lại cho Nhật Bản năm 1972. Theo hãng thông tấn công giáo Asianews, thỏa thuận bí mật được ký vào năm 1960, cho phép các tàu chiến và máy bay Mỹ trang bị vũ khí nguyên tử được quyền cập bến hoặc quá cảnh tại Nhật Bản với điều kiện phải tham vấn ý kiến của Tokyo. Còn theo Aujourd’hui le Japon, một trang web độc lập, thì còn có 1 thỏa thuận khác cho phép Mỹ lưu trữ vũ khí nguyên tử tại Okinawa.
Ngọn đòn nhắm vào Đảng Dân chủ Tự do đã nắm quyền trong nửa thế kỷ
Công luận Nhật Bản rất nhạy cảm đối với vấn đề hạt nhân. Nước này đã phải chịu thảm kịch 2 quả bom nguyên tử tại Hiroshima và Nagasaki vào Đệ nhị Thế chiến. Hơn nữa, kể từ 1967, Tokyo đã cam kết không chế tạo vũ khí nguyên tử, không sử dụng vũ khí hạt nhân, không cho phép vận chuyển loại vũ khí này vào lãnh thổ Nhật. Do đó, các tiết lộ về thỏa thuận bí mật của Nhật Bản với Hoa Kỳ, làm dấy lên một cơn sốt trong công luận nước này.
Theo nhận định của nhiều nhà phân tích, mục tiêu cuả tân chính phủ Hatoyama trong việc phanh phui vấn đề thỏa thuận bí mật nhằm triệt hạ uy tín của Đảng đối lập Dân chủ Tự do LDP, từ nay bị xem là kẻ nói dối, đã ngang nhiên chà đạp những chính sách cơ bản của đất nước. Mục tiêu thứ nhì là giành lại thế chủ động trong quan hệ với Hoa Kỳ. Cho dù chưa có dấu hiệu nào chứng tỏ thủ tướng Yukio Hatoyama muốn thay đổi liên minh chiến lược với Hoa Kỳ, nhưng nội các mới tại Tokyo mong mỏi chấm dứt thời kỳ quan hệ với Washington được quyết định bởi một nhóm quan chức trong hậu trường và coi thường mọi nguyện vọng của công luận nước Nhật.
Bảo Thạch (RFI)