Ba nước Trung Á giàu tài nguyên thoát khỏi quỹ đạo của Nga nhờ ống dẫn khí sang Trung Quốc
Trong một bài báo mang tựa đề « Các nước cộng hòa Trung Á giàu khí đốt ra khỏi quỹ đạo của Nga », thông tín viên của báo Le Monde tại Matxcơva nhận định là với ông dẫn khi khánh thành ngày 14 tháng 12, ba nước Trung Á kể trên đã thoát ra khỏi sự bảo trợ của Nga trong việc xuất khẩu « vàng xanh » tức khí đốt.
Đến nay Nga hầu như nắm độc quyền trong việc xuất khẩu khí đốt của vùng Trung Á nhờ vào hệ thống ống dẫn khí được xây cất từ thời Liên Xô. Nhưng với ống dẫn khí vừa được 8000 công nhân Trung Quốc xây xong trong ba năm và với viện trợ tài chính của Ngân hàng Phát triển Trung Quốc, tình hình tại khu vực này đã hoàn toàn thay đổi.
Ống dẫn khí mới đi từ mỏ khí đốt Saman Depe, nằm ở vùng đông Turkmenistan, chạy xuyên qua Uzbekistan và Kazakhstan và trải dài trên 4500 cây số trên lãnh thổ Trung Quốc. Nó giúp cho ba nước Cộng hòa, xưa kia thuộc Liên Xô, không còn bị nằm trong thế kẹt và có thể đa dạng hóa số khách hàng mua khí đốt.
Chuyên gia Chris Weafer, thuộc ngân hàng Nga Uralsib, phân tích như sau: « Nguy cơ đối với tập đoàn Gazprom là nếu như nhu cầu về khí đốt của châu Âu và của thị trường nội địa Nga đột nhiên gia tăng trong những năm tới, thì Gazprom sẽ không còn có thể dựa vào trữ lượng khí đốt đến từ Trung Á, vì giờ đây trữ lượng đó có thể sẽ nằm ở Trung Quốc ».
Theo chuyên gia kể trên, giờ đây Gazprom bị áp lực để đẩy mạnh các dự án quan trọng như là việc khai thác bán đảo Yamal ở vùng Sibêri. Dễ hiểu là đối với Nga, sự kiện kể từ nay Bắc Kinh có nguồn cung ứng năng lượng đến từ Turkmenistan và lại có được một ống dẫn khí đưa thẳng đến tận biển Caspi không phải là một tin vui.
Ống dẫn khí giữa Trung Quốc và vùng Trung Á còn là một vấn đề chính trị
Báo Le Monde nhắc lại là thoả thuận Trung Quốc-Turkmenistan đã được ký kết trong bối cảnh một vụ xích mích giữa Turkmenistan và Gazprom.
Tháng 4 năm 2009, một vụ nổ trên ống dẫn khí nối liền Turkmenistan với Nga đã gây căng thẳng trong quan hệ giữa hai nước khiến cho Turkmenistan phải đi tìm những con đường xuất khẩu khác để thay thế. Tổng thống Turkmenistan đã không ngần ngại tố cáo Gazprom đã gây ra vụ nổ để tránh không mua khối lượng khí đốt đã được thoả thuận giữa đôi bên.
Theo báo Le Monde, trước tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và trong tình hình quan hệ khó khăn với Gazprom, ba quốc gia giàu năng lượng ở Trung Á đã rộng mở đôi tay đón nhận đầu tư đến từ Trung Quốc.
Tổng thống Turkmenistan đã tuyên bố với chủ tịch Hồ Cẩm Đào « Ống dẫn khí vừa được khánh thành không chỉ là một vấn đề kinh tế và thương mãi, nó còn là một vấn đề chính trị. » Vốn là một nước xuất khẩu khí đốt hàng đầu trên thế giới, Turkmenistan gia tăng các hợp đồng khai thác khí đốt với nhiều công ty ngoại quốc. Còn Kazakhstan, một nước giàu về cả dầu lẫn khí, cũng đã ký kết nhiều hợp đồng khai thác dầu hỏa với Trung Quốc.
Tuy nhiên có một điều mà tờ Le Monde nhận thấy, đó là các quốc gia Trung Á sẵn sàng hợp tác với Bắc Kinh nhưng lại lo ngại lá sẽ bị tràn ngập trước làn sóng sản phẩm do Trung Quốc xuất khẩu.
Do vậy mà Trung Quốc được đón chào tại vùng Trung Á với một lập trường nước đôi, khiến cho Bắc Kinh phải giữ một thái độ thận trọng trong khu vực. Nhưng giới quan sát thấy rõ tầm ảnh hưởng ngoại giao và chính trị của Trung Quốc, vì trong vụ xung đột giữa Nga và Gugia, vào năm 2008, Bắc Kinh đã lôi kéo được các nước khác trong Tổ chức Hợp tác Thượng Hải giữ một thái độ trung lập khiến cho Matxcơva không mấy hài lòng.
Liên Hiệp Châu Âu và Hoa Kỳ "xen vào chuyện nội bộ" của Trung Quốc
Về vấn đề nhân quyền tại Trung Quốc, một sự kiện chưa từng xảy ra trước đây, đó là Liên Hiệp Châu Âu và Hoa Kỳ, đầu tuần này, đã cùng lên tiếng đòi Trung Quốc phải trả tự do cho một trong những tù nhân chính trị nổi tiếng của nước này: nhà triết học Lưu Hiểu Ba.
Tất nhiên Bắc Kinh đã phản ứng một cách bực bội trước một hành động bị đánh giá là không thể chấp nhận được, nghĩa là một nước ngoài xen vào chuyện nội bộ của Trung Quốc.
Báo Libération kể lại những hành động tội phạm của ông Lưu Hiểu Ba dưới con mắt của lãnh đạo Trung Quốc : soạn thảo và ký vào Hiến chương 08 đòi quyền tự do phát biểu được ghi vào Hiến pháp Trung Quốc và viết những bài tiểu luận chỉ trích tình trạng thiếu cải tổ chính trị tại Trung Quốc.
Một trong những bài nghiên cứu của ông Lưu Hiểu Ba, công bố năm 2006, xác định là hơn 90% trong số 20 000 người giàu nhất tại Trung Quốc có liên hệ gia đình với các viên chức cao cấp trong chính phủ và trong đảng Cộng sản.
Trung Quốc và những tác hại của chính sách một con
Vẫn liên quan đến Trung Quốc, nhưng trong lĩnh vực xã hội, báo Le Figaro đề cập đến những tác hại của chính sách một con tại nước này. Như vậy là từ năm 1980 đến nay số con trai được sinh ra hơn số con gái đến 38 triệu người. Vào năm 1980 sự chênh lệch này là 107 con trai cho 100 con gái. Nhưng đến ngày nay tỷ lệ này trở thành 120 con trai cho 100 con gái.
Chính sách một con, áp dụng từ năm 1980, đã giúp cho Trung Quốc tránh có thêm 400 triệu người từ dạo đó đến nay. Nhưng đồng thời nó cũng đe dọa nền ổn định xã hội, một vấn đề cực kỳ nhạy cảm đối với ban lãnh đạo Trung Quốc.
Do không tìm được vợ, ngày càng có nhiều trường hợp đàn ông sống tuổi già mà không có người nương tựa và họ sẽ phải trông chờ vào hệ thống an sinh xã hội vốn còn ở vào thời kỳ sơ khai tại Trung Quốc.
Báo Le Figaro nhắc lại câu nói nổi tiếng của ông Mao Trạch Đông « Phụ nữ đội nửa bầu trời » và ông Mao đã giúp cho phụ nữ Trung Quốc có một vị trí trong xã hội. Thế nhưng, năm nghìn năm lịch sử với nền Khổng giáo bao trùm lên cả nước không thể nào bị một cuộc cách mạng quét sạch.
Ngoài ra, do nhu cầu phải có con trai để nối dòng nối dõi, hàng năm, theo Tân Hoa Xã, có từ 30 000 đến 60 000 con nít bị bắt cóc mà trong đó hầu như tất cả là con trai. Cũng có trường hợp bố mẹ, vì túng quẫn, đã phải bán đứa con trai để nhận lại một đưa gái « ít được giá hơn ».
Nhà đối lập Cambốt, Sam Rainsy, nói về đóng góp của điện thoại di động
Nhân dịp ông Sam Rainsy, lãnh đạo phe đối lập tại Cambốt, ghé qua Paris, báo Le Monde đã thực hiện một bài phỏng vấn trong đó ông Sam Rainsy « tố cáo đường hướng độc tài của chính quyền Hun Sen »
Theo ông Sam Rainsy, về đối ngoại, ông Hun Sen cố tình « đổ dầu vào lửa trong quan hệ với Thái Lan để làm suy yếu vị trí của nước này trong Hiệp hội ASEAN ».
Còn về đối nội, điều nghiêm trọng nhất đối với ông Sam Rainsy là hiện nay ông Hun Sen đang đứng trước một tình huống khó xử. Thủ tướng Cambốt vừa ra quyết định giảm lương của nhân viên cảnh sát, quân nhân và công chức. Mặt khác ông ban hành một loại thuế đất đai và thuế đánh trên xe gắn máy, phương tiện di chuyển rất thịnh hành tại Cambốt, mặc dù trước đó « ông đã cam kết là sẽ không đụng đến đất đai và các phương tiện di chuyển của người dân »
Tuy nhiên, vẫn theo ông Sam Rainsy, sự hiện diện tại Cambốt của điện thoại di động đóng góp vào việc đẩy mạnh sự đa nguyên, ngay cả tại các vùng nông thôn, bằng cách đưa những thông tin không nằm trên báo đài của chính quyền đến khắp nơi trên lãnh thổ Cambốt.
Kết luận của ông Sam Rainsy là « Khi một chế độ độc tài muốn được hiện đại hoá thì chế độ đó phải chấp nhận một số quyền tự do ».
Thanh Thủy (RFI)