Trách nhiệm của thủ tướng Hatoyama không đơn giản, khi ông một mặt, muốn cải tổ một guồng máy hành chính quan lại do các chính quyền tiền nhiệm đã xây dựng nhiều thập niên qua, và mặt khác, ông phải lèo lái liên minh của Đảng Dân chủ với hai đảng nhỏ khác, để chiếm đa số tại Thượng Viện.
Thủ tướng Nhật Hatoyama
Ngày thứ sáu sắp tới đánh dấu thời điểm 100 ngày nắm quyền của thủ tướng Yukio Hatoyama. Tuy nhiên, tham vọng cải tổ sâu rộng nước Nhật của ông đang bị chỉ trích. Nhiều cơ quan truyền thông đánh giá thủ tướng thiếu tính quyết đoán, trong khi điểm tín nhiệm của ông Hatoyama đang tụt giảm đáng kể.
Vào lúc lên nắm quyền ngày 16 tháng 9 vừa qua, ông Hatoyama gặt hái được hơn 70% điểm tín nhiệm. Ngày nay, theo các cuộc thăm dò cuối cùng, không đầy 50% cử tri Nhật ủng hộ vị thủ tướng theo xu hướng trung tả.
Hatoyama thiếu tính quyết đoán?
Nguyên nhân của việc thất sủng này, theo một nửa số người trả lời thăm dò, đó là khuyết điểm : ông Hatoyama không thành công biến thành chính sách những cam kết của ông, ví dụ như lời hứa sẽ xóa bỏ thuế đánh trên nhiên liệu. Ba phần tư cử tri nhận xét là thủ tướng Hatoyama không đủ bản lĩnh lãnh đạo. Theo ông Tetsuo Kato, giáo sư chính trị học thuộc Đại học Hitotsubashi tại Tokyo : ‘‘ông Hatoyama đứng trước nguy cơ bị cử tri tẩy chay, nếu thủ tướng không nhanh chóng thực thi nhiều biện pháp cụ thể, từ đây cho đến cuộc bầu cử Thượng Viện vào tháng 7 sắp tới’’.
Ông Hatoyama cũng bị chê trách là chần chừ, lưỡng lự trong việc xử lý dự án chuyển dời căn cứ Mỹ Futenma tại đảo Okinawa. Xin nhắc lại, Washington và Tokyo đã đạt thỏa thuận vào năm 2006, để dời căn cứ này đến một địa điểm thưa thớt dân cư tại một khu vực phía Bắc đảo Okinawa. Nhưng ông Hatoyama cho biết muốn sửa đổi thỏa thuận trên để chuyển dời Futenma đến một nơi khác, có thể không còn trên đảo Okinawa. Vào tuần trước, thủ tướng Hatoyama cho biết ông sẽ lấy quyết định vào tháng 5 năm tới. Theo trang web Aujourd’hui le Japon, 51% cử tri người Nhật không tán thành việc thủ tướng trì hoãn quyết định về căn cứ Futenma. Trong khi đó, có đến 68% tỏ ra lo ngại cho quan hệ của Nhật Bản với Hoa Kỳ.
Về phần mình, giới truyền thông Nhật lên án thủ tướng Hatoyama đang làm tổn hại quan hệ với đồng minh Hoa Kỳ. Ngoài ra, một vụ tai tiếng đã nổ bùng chung quanh những nghi vấn, theo đó, thủ tướng Hatoyama đã khai man hàng triệu đôla tiền tài trợ cho qũy tranh cử của mình. Chính bà mẹ của ông đã chuyển số tiền rất lớn, có thể lên đến 4 triệu đôla, vào qũy tranh cử cho con trai mình. Cho dù thủ tướng Hatoyama không bị buộc tội, nhưng nhiều cử tri vẫn hoài nghi. Theo báo trên mạng Aujourd’hui le Japon, có đến 44% cho rằng thủ tướng Hatoyama nên từ chức.
Những thành tích đáng ghi nhận trong 100 ngày qua của Hatoyama
Theo AFP, thủ tướng Hatoyama, tuy vậy, cũng đã lập được thành tích trong 100 ngày qua. Ông đã lập tức ngăn chặn tiến trình tư hữu hoá các dịch vụ bưu điện, đúng như cam kết lúc tranh cử. Ông đã hủy bỏ nhiều dự án tốn kém của Nhà nước, để dùng số tiền tiết kiệm này chi tiêu cho các chương trình cải thiện dân sinh. Các dự án của chính phủ muốn cắt giảm các gói chi tiêu để giảm học phí, chăm sóc trẻ em, xây thêm nhà ở, vân vân…, được nhà kinh tế Noriko Hama thuộc Doshisha Business School tại Kyoto đánh giá là một chương trình hành động rất tốt đẹp, cho dù bước khởi đầu đã gặp nhiều trắc trở và thiếu đồng bộ.
Ở đây cần phải nhắc lại, trách nhiệm của thủ tướng Hatoyama không đơn giản, khi ông một mặt, muốn cải tổ một guồng máy hành chính quan lại do các chính quyền tiền nhiệm đã xây dựng nhiều thập niên qua, và mặt khác, ông phải lèo lái liên minh của Đảng Dân chủ với hai đảng nhỏ khác, để chiếm đa số tại Thượng Viện. Cuộc bầu cử vào tháng 7 sắp tới tại Thượng Viện chắc hẳn sẽ tạo ra bước tiến mới cho thủ tướng Hatoyama, nếu Đảng Dân chủ của ông thành công chiếm đa số, và không còn nhờ vả vào hai đảng khác nữa.
Từ đây đến đó, con đường của thủ tướng Yukio Hatoyama còn rất nhiều chông gai.
Bảo Thạch (RFI)