Brasil: Tổng thống Lula, nhân vật của năm 2009
Tổng thống Brazi Lula da Silva (AFP)
Biểu tượng của miềm hy vọng
Dưới tựa đề "Lula, nhân vật đánh dấu năm 2009", xã luận của Le Monde giải thích : là một tờ báo có tầm cỡ quốc tế, nhân vật được tờ báo bình chọn phải là người đóng một vai trò quan trọng trên sân khấu quốc tế trong năm. Một năm trước đây, thì chắc chắn sự chọn lựa của Le Monde đã hướng về tổng thống tân cử Mỹ, Barack Obama.
Cho năm 2009, tờ báo uy tín nhất này của Pháp tránh né tên tuổi của thủ tướng Poutine, do những ý đồ làm sống lại đế quốc Xô Viết của thủ tướng Nga. Le Monde cũng không thể đề cử tổng thống Iran trong danh sách do mỗi phát biểu của ông Ahmadinejad đều là một thách thức với phương Tây. Theo tư tưởng của những người sáng lập ra tờ báo, Le Monde phải có một tiếng nói xây dựng, phải là một tờ báo nói lên một niềm hy vọng.
Chính vì thế mà gương mặt nổi bật trong năm được tờ báo chọn ra năm nay không ai khác ngoài ông Luiz Inaco Lula da Silva, lãnh đạo Brazil được cả thế giới biết đến dưới cái tên thân mật là tổng thống Lula.
Lula, kẻ đánh thức anh khổng lồ ngủ quên
Từ một nhà đấu tranh trong giới công đoàn, ông đã leo lên đến tận đỉnh cao quyền lực. Trong cương vị tổng thống, ông đã thành công để đưa một quốc gia phức tạp như Brazil trở thành một cường quốc kinh tế đang vươn lên của thế giới. Ông cũng đã thành công trong việc san bằng những hố sâu ngăn cách trong xã hội và cũng nước Brasil của ông Lula đang đi tiên phong trên vấn đề bảo vệ môi trường.
Ở phụ trang Le Monde Magazine, một số báo chỉ xuất hiện một tuần một lần vào ngày thứ sáu, nhận định về lãnh đạo Brazil như sau: "ông là biểu tượng của một quốc gia đang trỗi dậy, là biểu tượng của thế cân bằng giữa các nước giàu phát triển và các nước nghèo".
Tựa như một anh không lồ đã ngủ quên từ gần 500 năm nay, dưới sự lãnh đạo của Lula, Brazil đang vươn dậy và từng bước đứng lên để nhận lấy vai trò hàng đầu quốc tế.
Lối nói bộc trực và thẳng thắn cộng thêm với tính tếu lâm của một người lăn lộn nhiều với cuộc sống, Lula da Silva đã chinh phục cảm tình và thái độ nể trọng của các lãnh đạo thế giới.
Thành quả kinh tế và ngoại giao
Tính lạc quan vốn có của ông cũng là một trong những liều thuốc hữu hiệu giúp Brazil vượt qua khủng hoảng kinh tế hiện nay. Kinh tế Brazil chỉ bị suy thoái trong vỏn vẹn đúng 1 quý. Chẳng vậy mà tổng thống Lula hay nói đùa một năm trước đây, sóng thần kinh tế ập vào quê hương ông, nay thì "trận tsunami đó chỉ còn là một ngọn sóng cỏn con".
Le Monde nhắc sơ qua tiểu sử của người hùng Brazil như sau : là một đứa trẻ sinh ra lớn lên và ở một xứ nghèo, từng là một cậu bé đánh giầy ở Sao Paulo, từng là một anh công nhân, rồi tham gia hoạt động công đoàn, thành lập đảng của những người Lao động. Ông cũng đã thất bại ba lần trước khi đăc cử năm 2002 vào chức vụ tối cao.
Bảy năm kể tù ngày lên cầm quyền, Lula đưa Brasil trở thành một nhà cung cấp cà phê, đường, đậu nành, thịt bò số 1 thế giới. Dầu ethanol của Brasil cũng đang chinh phục các thị trường Âu Mỹ. Sức mạnh kinh tế không là điểm son duy nhất của ông Lula.
Tổng thống Lula Da Silva và chủ tịch Nguyễn Minh Triết trong buổi lể tiếp tân tại Hà nội (Reuters)
Bảy năm qua, ông đã liên tục mở rộng chính sách ngoại giao của Brasil ở khắp mọi nơi, tăng cường sự hiện diện của Brasil ở châu Phi, gia tăng đối thoại với Trung Quốc.
Brasilia mạnh dạn lên tiếng đòi một chiếc ghế trong hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc.
Đương nhiên với đà vươn lên ấy, Brasil cũng cần củng cố các phương tiện phòng thủ. Cũng dễ hiểu khi thấy quốc gia của ông Lula đang có tham vọng làm chủ ngành công nghệ quốc phòng. Ở điểm này, Brasil đang trông cậy nhiều vào một đối tác lớn là nước Pháp.
Thành công chưa trọn vẹn
Bên cạnh những điểm son kể trên, thì cũng có một vài thất vọng: những mục tiêu trong chính sách xã hội đầy cao vọng ông đề ra chưa mang lại kết quả mong muốn. Đành rằng số người nghèo khổ đã giảm đi một cách đáng kể, thế nhưng Brasil vẫn còn là nơi mà lệch giàu nghèo ở vào bậc nhất thế giới.
Quê hương của tổng thống Lula vẫn có hai bộ mặt: trù phú và năng động ở miền nam, nghèo khó và lạc hậu ở miền bắc. 17% các hộ gia đình vẫn không có nước sạch, và đến hơn 80% đường xá của Brasil vẫn còn là đường đất, chưa được tráng nhựa.
Nội các Hatoyama, giai đoạn trăng mật đã đi qua.
Về châu Á, le Monde chú ý đến tình hình chính trị Nhật Bản : thông tín viên của tờ báo từ Tokyo nêu lên câu hỏi sau 100 ngày cầm quyền, thời kỳ trăng mật của chính quyền Hatoyama phải chăng đến hồi kết?
Hôm đầu tuần thủ tướng Nhật Bản đã chính thúc tuyên bố không thể thực hiện hai điều ông từng cam kết khi ra tranh cử đó là bãi bỏ thuế xăng và giảm thuế cho các hộ gia đình có con nhỏ. Hứa hẹn không tăng thuế từ nay cho đến năm 2013 của chính quyền Hatoyama cũng khó có thể được thực hiện. Lời thú nhận trên lập tức được phe đối lập khai thác, coi đây là bằng chứng cho thấy đảng đang cầm quyền đã có những tính toán sai lầm.
Nội trong một tháng, điểm tín nhiệm thủ tướng rơi 14 điểm. Dư luận Nhật phê bình ông không có tài lãnh đạo, ông lại điều khiển một nội các không có nhiều kinh nghiệm trên chính trường. Còn bản thân thủ tướng Nhật bị coi là chịu ảnh hưởng quá lớn của ông Ichiro Ozawa, người đứng giật dây trong hậu trường.
Vẫn theo tác giả bài báo thái độ cứng rắn đối với chính quyền Obama trên vấn đề di dời căn cứ quân sự Mỹ không đủ để thuyết phục dư luận Nhật rằng tiếng nói của ông có trọng lượng đối với Washington.
Thanh Hà (RFI)