Tổng thống Brasil Lula da Silva phát biểu trong lễ mừng giáng sinh tại Sao Paulo, ngày 23/12/2009. Ảnh: Reuters
Vụ việc bùng lên từ trước lễ Giáng sinh khi chính quyền tổng thống Lula đưa ra Chương trình quốc gia về nhân quyền. Chương trình này dự trù thành lập một ''Ủy ban sự thật'' để điều tra về các tội ác thời chế độ quân phiệt Brasil trước đây, và mở đường cho việc xem xét lại luật ân xá năm 1979 vẫn hiện hành.
Đạo luật này nếu cho phép những người lưu vong vì lý do chính trị được trở về nước, thì đồng thời cũng đảm bảo cho những quân nhân phạm tội ác không bị truy tố trước pháp luật. Đã có 400 người thuộc phe đối lập bị giết hay mất tích trong thời chế độ quân phiệt nói trên.
Từ San Paulo, thông tín viên Martin Bernard tường thuật vụ việc:
Có nên trở lại các tội ác thời chế độ độc tài và trừng trì những kẻ phạm tội hay không ? Cuộc tranh luận đã kéo dài từ nhiều năm qua, giữa một bên là quân đội, được che chở bởi luật ân xá thông qua cách đây gần 30 năm, và bên kia là nạn nhân các vụ đàn áp thời đó.
Các chính quyền dân sự Brasil đã bồi thường cho những người bị truy bức, tra tấn, nhưng không bao chịu mở lại trang sử đen tối quá khứ. Nhưng vào thời điểm cuối năm này thì quang cảnh đã thay đổi.
Bộ trưởng đặc trách nhân quyền, ông Paulo Vanucci, từng là tù nhân chính trị trước đây, đã đề nghị thành lập một ''Ủy ban sự thật'' để điều tra về tội ác của chế độ độc tài. Luật ân xá do đó có nguy cơ bị bãi bỏ.
Giới quân đội đã sửng sốt trước đề nghi của ông Vanucci. Các tham mưu trưởng đe doạ từ chức và cảnh báo về hậu quả của thái độ phục hận.
Bộ trưởng Quốc phòng Brasil Nelson Jobim đã lên tiếng bác bỏ tin đồn ông từ chức, trong khi bộ trưởng Tư pháp Tarso Genro cố làm dịu tình hình và tuyên bố là chưa có một quyết định dứt khoát nào được đưa ra. Theo ông, tổng thống Lula da Silva sẽ đưa ra quyết định tối hậu trong mươi ngày tới đây, sau khi ông đi nghỉ trở về.
Mai Vân (RFI)