Người Duy Ngô Nhĩ Tân Cương Trung Quốc sống trong không khí ngột ngạt từ sau vụ bạo loạn năm ngoái
Trung Quốc tăng cường lực lượng an ninh ở Tân Cương. Ảnh: Reuters
Báo le Monde hôm 05/01/2010, trở lại Urumqi để chứng kiến bầu không khí ngột ngạt, do chính sách trấn áp, cô lập hóa mà Bắc Kinh đã áp dụng cho khỏang 20 triệu người Duy Ngô Nhĩ.
Trước hết đó là những vụ tuần tra, khám xét giấy tờ tùy thân, lục sóat nhà cửa vào bất cứ giờ giấc nào và không cần lý do. Đó là cách trấn áp tinh thần mà lực lượng an ninh Trung Quốc tại Tân Cương áp dụng, sau vụ bạo loạn khởi sự ngày 5 tháng 7 năm 2009 làm 197 người chết, gần hai ngàn người bị thương, theo số liệu chính thức.
Mọi liên lạc với thế giới bên ngoài bị hạn chế tối đa. Không có internet, cũng không thể gọi điện thọai quốc tế. Nhưng, trước hậu quả kinh tế của tình trạng cô lập và phản ứng của giới doanh nghiệp tại đây, chính quyền Urumqi, thủ phủ của khu tự trị Duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương, đã phải nhượng bộ. Tình hình liên lạc viễn thông tại đây được phục hồi đôi chút. Tuy nhiên, những người sử dụng internet hiện chỉ mới được tham khảo báo Nhân Dân trên mạng hay thời sự do Tân Hoa Xã cung cấp. Các tin nhắn qua điện thọai di động, đường điện thọai viễn liên, chỉ được tái lập, một khi các địa chỉ internet khác được mở trở lại, theo một thông báo chính thức.
Cuộc nổi dậy của những người bị áp chế
Sáu tháng sau cuộc bạo lọan tại Urumqi, chưa ai có thể kể lại tường tận ngọn nguồn biến cố đẫm máu này. Có thể nói, đây là một trong những biến cố bi thương và nghiêm trọng nhất từ khi đảng Cộng sản chiến thắng tại Trung Quốc năm 1949.
Chính quyền đổ tội cho những người thuộc phe chủ trương độc lập trong cộng đồng Duy Ngô Nhĩ, vốn là sắc tộc chiếm đa số tại Tân Cương trước đây. Theo Bắc Kinh, những người này đã dẫn đầu những cuộc tấn công, đập phá, giết chóc người Hán tại đây. Phía cộng đồng Duy Ngô Nhĩ, nếu họ không phủ nhận đã sử dụng bạo lực, thì đối với họ, hành vi này bắt nguồn từ chính sách khắc nghiệt của Bắc Kinh. Chính quyền Trung Quốc đã đàn áp thô bạo những cuộc biểu tình ôn hòa của sinh viên tại đây và khơi lên ngọn lửa căm hờn. Và tiếp sau cuộc nổi lọan của người Duy Ngô Nhĩ, chiến dịch gọi là chống lại bạo động do những người gốc Hán tại Tân Cương khởi động, hầu như lại được sự che chở ngầm, khiến nhiều người Duy Ngô Nhĩ bị xem là ‘’kẻ thù’’ bị thiệt mạng.
Một sinh viên Duy Ngô Nhĩ nói với phóng viên Le Monde, ‘’trong tận đáy lòng những người Duy Ngô Nhĩ, ai cũng đau khổ sâu sắc vì phải chịu đựng ách đô hộ của người Hoa’’. Được hỏi về vụ bạo lọan tháng 7/2009, sinh viên này cho biết rất hài lòng khi thấy nhiều người Hoa bị giết. Đây không phải là một tình cảm mới mẻ khi mà Trung Quốc đã Hán hóa Tân Cương từ hơn nửa thế kỷ qua với một chính sách hà khắc đối với người bản địa. Bằng chứng là câu chuyện kể của anh sinh viên Duy Ngô Nhĩ, ‘’ khi tôi còn nhỏ, mỗi khi tôi khóc là cha mẹ tôi lại dọa – nếu con không ngoan, mấy người Tàu sẽ bắt con đi đấy ‘’.
Hoa Kỳ mở cuộc vận động chống khủng bố
Đây là tựa chính của báo Le Figaro và cũng là một trong những đề tài chính của làng báo Pháp hôm 5/1.
Le Figaro cho biết, hôm 5/1, Nhà Trắng mở cuộc họp khẩn cấp trên chủ đề chống khủng bố. Ba đề tài trọng tâm của cuộc họp là Yemen, Guantanamo và an ninh hàng không.
Chính phủ Obama đã tuyên bố quyết tâm theo đuổi cuộc chiến chống khủng bố khi mà Hoa Kỳ phải đối diện với bóng ma này. Từ âm mưu phá họai bất thành trên chuyến bay Amsterdam - Detroit, tới cuộc chiến tại Afghanistan, từ thông tin 7 nhân viên tình báo thiệt mạng tại miền đông Afghanistan trong một vụ khủng bố ngày 30/12/2009, cho tới vụ 4 sĩ quan Mỹ bỏ mình hôm 4/1 trong một vụ phục kích. Theo Le Figaro, chắc chắn đây là những đề tài không thể bỏ sót trong cuộc họp hôm 5/1 tại Nhà Trắng.
Cũng về đề tài khủng bố, Le Monde đưa tựa chính ‘’Yemen, cơ sở mới của các tổ chức Hồi giáo khủng bố’’ . Yemen, một trong những nước Ả Rập nghèo nhất được những nhóm hồi giáo cực đoan chủ trương khủng bố chọn làm địa điểm chỉ huy. Vụ khủng bố bất thành trên chuyến bay của Mỹ mới đây đã được tổ chức Al Qaida bán đảo Ả Rập AQPA nhận là tác giả chủ mưu. Tổ chức AQPA đặt căn cứ tại yemen và đây là một sự tính tóan chọn lọc. Do khó khăn trong việc lựa chọn địa điểm họat động, tổ chức khủng bố này đã tìm thấy ở Yemen nhiều điều kiện lý tưởng để cắm rễ. Đặc biệt các tỉnh phía đông Yemen hầu như không nằm trogn tầm kiểm sóat của chính phủ Sanaa, khu vực này lại chỉ cách Somalia bởi vịnh Aden, nơi hải tặc tung hòanh và gây lo ngại cho các nước phương Tây. Làm thế nào triệt hạ được Al Qaida ở một vùng đất bất ổn định, không do một nhà nước vững mạnh quản lý, và lại nằm trong tình trạng đói nghèo. Câu hỏi này, lực lượng Al Qaida tại Afghanistan đã đặt ra cho phương Tây từ gần 10 năm nay, giờ lại được Al Qaida bán đảo Ả Rập lặp lại.
Không chỉ những nước độc tài mới quan liêu
Một người có cha Pháp, mẹ lai, nhưng sinh đẻ ở nước ngòai lại gặp khó khăn khi xin cấp giấy tờ tùy thân tại Pháp. Câu chuyện này, nếu không có nhân chứng đáng tin cậy, có lẽ sẽ khó tin. Hôm 5/1, Liberation dành mục Chân Dung cho nữ bác sĩ Dominique Décant-Paoli, chuyên khoa tâm thần trẻ em, nạn nhân của nạn quan liêu ở Pháp. Theo lời kể của nữ bác sĩ 66 tuổi, bà sinh tại Hà Nội, cha là người Pháp, mẹ là người lai Pháp-Việt. Bà rời Việt Nam năm 6 tuổi, sống ở Phi châu 8 năm trước khi sang Pháp định cư hẳn tới nay, lớn lên, đi học và làm việc, sinh sống như một người bản xứ. Vừa rồi là lần thứ năm trong đời người phụ nữ có 3/ 4 dòng máu Pháp phải làm lại giấy căn cước.
‘’Tôi tới cơ quan cấp giấy căn cước, xếp hàng chờ, khi đến lượt, tôi mới bíết là với quy định mới của bộ Nội vụ áp dụng từ 01/2009, những ai không sinh đẻ trên đất Pháp, (nhưng muốn xin giấy căn cước Pháp) phải chứng minh quốc tịch ngược lên tới bốn đời.’’
Bà Dominque Paoli cảm thấy đòi hỏi này như sự thiếu tin tưởng của Nhà nước Pháp đối với ‘’những người Pháp ngọai lệ ‘’.
Năm 21 tuổi, ở một nước Pháp thời kỳ hậu thực dân, cô Dominique Paoli đã phải chứng minh có nguồn gốc Pháp khi đi xin giấy căn cước. Hơn 40 năm sau, người phụ nữ này lại phải làm lại từ đầu mọi thủ tục chứng minh nguồn gốc thay vì chỉ trưng ra giấy tờ hết hạn để thay giấy mới. Một nhân viên của Cơ quan phụ trách quốc tịch Pháp mới khánh thành ngày 11/06/2009 cho biết, nếu xin giấy tờ mới là phải bắt đầu làm lại hết.
Ánh Nguyệt (RFI)