Tổng thống mãn nhiệm Iouchtchenko và thủ tướng, bà Timochenko
Cách mạng Da Cam đã thuộc về quá khứ
Hiềm một nỗi là tổng thống mãn nhiệm Victor Iouchtchenko là ứng viên ít triển vọng nhất trong cuộc bỏ phiếu sắp tới, trong số 3 nhân vật vừa kể. Các cuộc thăm dò cuối cùng được công bố, cho thấy tổng thống mãn nhiệm chỉ gặt hái được khoảng 5% số phiếu cử tri. Trong khi đó, cựu thủ tướng Victor Ianoukovich có triển vọng về đầu với 30% và đương kim thủ tướng Ioula Timochenko về nhì với 20%. Như vậy, căn cứ trên các cuộc thăm dò này, phe thân Nga mà hiện thân là ông Ianoukovich sẽ chiến thắng ở vòng 1.
Xin nhắc lại, vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2004, Maxcơva đã không che giấu sự yểm trợ đối với ông Victor Ianoukovich. Nhưng các vụ gian lận trong kỳ bỏ phiếu này đã khiến cho Cách mạng Da Cam bùng dậy và được 2 nhân vật, ông Iouchtchenko và bà Timochenko lãnh đạo. Năm năm sau, ít ai trong cử tri Ukraina còn tin tưởng vào Cách Mạng Da Cam. Ukraina đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi khủng hoảng tài chính và kinh tế. Theo một số nhà phân tích, tổng sản phẩm nội địa của nước này đã giảm 17% trong năm 2009. Qũy Tiền tệ Quốc tế đã đồng ý cung cấp 16,4 tỷ đôla cho Ukraina và trong số này, IMF đã tháo khoán 10,6 tỷ đôla cho Kiev. Nếu không được hầu bao kể trên, Ukraina sẽ phải chịu phá sản và đã không đủ sức chi trả tiền hưu hay lương bổng cho công chức hoặc thanh toán các hoá đơn năng lượng cho Maxcơva.
Tình trạng xuống cấp của Ukraina còn được minh hoạ qua sự đối đầu không nguôi giữa tổng thống mãn nhiệm Victor Iouchtchenko và thủ tướng, bà Ioula Timochenko. Iouchtchenko không ngại thách thức Maxcơva để xích lại gần Phương Tây, trong khi bà Timochenko tỏ ra thực dụng và tìm cách lấy lòng thủ tướng Nga Vladimir Poutine. Thủ tướng Timochenko đang nuôi tham vọng lên thay thế tổng thống mãn nhiệm. Để đạt được mục tiêu này, bà biết rằng điều kiện tiên quyết hiện nay là giành được sự ủng hộ của điện Kremly.
Yêu sách của Maxcơva
Về phần mình, chắc hẳn thủ tướng Nga Vladimir Poutine đang thích thú theo dõi diễn tiến ván cờ ông đã bầy ra tại Ukraina. Ông đã tìm thấy nơi bà Ioula Timochenko một đồng minh thức thời, ít ra là cho đến hết mùa bầu cử năm nay. Với mục tiêu ưu tiên là giành lại ảnh hưởng trong không gian Xô Viết cũ, Maxcơva không thể chấp nhận khả năng Ukraina gia nhập Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương NATO. Bên cạnh đó, việc tổng thống Iouchtchenko đòi xét lại thoả thuận cho phép hạm đội Biển Đen của Nga sử dụng bán đảo Crưm, đã làm cho quan hệ giữa tổng thống Ukraina và điện Kremly thêm đổ vỡ.
Đổi lại, lá bài năng lượng đã được ông Poutine sử dụng để bắt bí Kiev, với ý đồ gây thêm suy yếu cho Cách mạng Da Cam và tiến hành kế hoạch chiếm về mình hệ thống trung chuyển khí đốt của Ukraina. Tranh chấp giữa hai nước còn lan sang lãnh vực văn hoá. Kiev, dưới sự lãnh đạo của ông Iouchtchenko muốn xây dựng bản sắc dân tộc đặc thù của Ukraina và nhấn mạnh đến tội ác của Staline, trong việc gây ra nạn đói những năm 1932-1933, khiến hàng triệu nông dân Ukraina bỏ mình. Theo Kiev, đây là một vụ diệt chủng, trong khi Maxcơva xem những nỗ lực phục hồi cho nạn nhân nạn đói là một hình thức ‘‘viết lại lịch sử’’để kích động tinh thần bài Nga.
Do đó, khi ông Iouchtchenko có nguy cơ bị gạt ra ngoài sân khấu chính trị và đồng thời triển vọng Ukraina gia nhập khối NATO và Liên Hiệp Châu Âu cũng trở nên xa vời, Nga đang mong đợi củng cố thêm vị trí của mình trong các hậu trường của thủ đô Kiev.
Bảo Thạch (RFI)