Vào năm 2010, viễn ảnh kinh tế của các nước Tây Âu không có gì là sáng sủa, nhưng tình hình ở các nước Đông Âu còn hàm chứa nhiều rủi ro, bất trắc hơn nữa. Khủng hoảng tài chính và kinh tế đã biến nhiều nước Đông Âu như Hungary thành những mắt xích yếu trong Liên Hiệp Châu Âu.
Người xin trợ cấp thất nghiệp tại Tây Ban Nha (Reuters)
2010 vẫn là một năm đầy khó khăn đối với Châu Âu. Cho dù nhiều nhà phân tích cho rằng đã thấy ánh sáng cuối đường hầm, nhưng tăng trưởng dự báo của các quốc gia có trọng lượng kinh tế như Pháp, Đức, Anh vẫn còn yếu ớt và mong manh, trong khi nạn thất nghiệp tiếp tục lan mạnh.
Theo Economist Intelligence Unit, GDP của Pháp năm nay sẽ tăng 0,9%. Bộ trưởng Kinh tế Pháp, bà Christine Lagarde mới đây hy vọng rằng mức tăng trưởng sẽ đạt ít nhất 1%. Đức sẽ tăng trưởng yếu hơn Pháp, với dự báo của Economist Intelligence Unit là 0,8%. Anh Quốc còn kém nữa, với tăng trưởng chỉ ở mức 0,6%. Như vậy, trong lúc guồng máy kinh tế vận hành chậm chạp, thì ngược lại, thất nghiệp bùng nổ.
Theo cơ quan thống kê INSEE của Pháp, vào năm 2010, thất nghiệp tại Pháp leo thang và đạt xấp xỉ 10%. Nhìn chung, 10% thất nghiệp được nhiều chuyên gia xem là tỷ lệ trung bình trong các nước giàu thuộc OCDE (Tổ chức Hợp Tác và Phát Triển Kinh Tế). Tình trạng các nền kinh tế lớn tại Châu Âu đã không khấm khá, còn tại các nước khác kém may mắn hơn như Látvia hay Tây Ban Nha, khủng hoảng trầm trọng vẫn tiếp diễn. Látvia tăng trưởng ở số âm 4%, Tây Ban Nha, âm khoảng 1% trong khi 20% người trong độ tuổi lao động bị thất nghiệp.
Có thể kết luận tại Châu Âu ngày nay, không ai còn đặt kỳ vọng vào mô hình tăng trưởng chữ V, nghĩa là đột phá trỗi dậy, sau thời gian suy giảm.
Đông Âu: mắt xích yếu
Người tiêu dùng ở Tây Âu, do đó, đã chán ngán trước viễn ảnh không mấy sáng sủa của năm 2010, nhưng Đông Âu còn nguy hiểm hơn. Khủng hoảng tài chính và kinh tế đã biến nhiều nước Đông Âu như Hungary thành những mắt xích yếu trong Liên Hiệp Châu Âu.
Thông tín viên Hoàng Nguyễn tường trình từ Bugdapest:
“2010 được coi là năm mà Hungary đã có thể nhìn thấy “ánh sáng cuối đường hầm”, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng sự phục hồi kinh tế sẽ diễn ra rất khó nhọc, đầy khó khăn và có thể hàm chứa nhiều bất ngờ. Cuối năm ngoái, đã có những hy vọng lạc quan, theo đó trong năm nay, Tây Âu và Hoa Kỳ sẽ có mức tăng trưởng nhanh về kinh tế, và một vài nước Đông Âu cũng có thể như vậy.
Tuy nhiên, theo ông Tardos Gergely, lãnh đạo trung tâm phân tích kinh tế của tập đoàn ngân hàng, bảo hiểm và đầu tư OTP (lớn nhất của Hungary) cho rằng, đó chỉ là “ảo tưởng”. Theo ông, sẽ là may mắn nếu Hungary qua được năm 2010 mà không bị một làn sóng suy thoái thứ hai (cho dù, làn sóng này, nếu có, sẽ không nghiêm trọng như lần đầu). Ông Németh Dávid, nhà phân tích của tập đoàn ING cũng cho rằng, phải chờ hai hoặc ba năm nữa để có lại được sự tăng trưởng kinh tế đặc trưng cho những năm 2005-2006. Ngoài ra, theo các chuyên gia, những rủi ro vẫn còn nhiều, trong số đó, sự gia tăng trong thâm hụt ngân sách do những biện pháp kích cầu kinh tế là rất đáng lo ngại.
Viễn cảnh kinh tế của Hungary bị coi là tương đối mù mịt, do khoản nợ nước ngoài rất cao, chiếm 83% tổng sản phẩm nội địa (GDP), những gói kích cầu không thực có tác dụng, cư dân và các doanh nghiệp đều dính vào cảnh nợ nần (tổng số các khoản nợ tín dụng chiếm tới gần một phần ba GDP của Hungary). Do đó, Hungary có thể vui mừng trước một chỉ số tăng trưởng chừng 0,5% trong năm 2010 (so với tỉ lệ -6,5-7% của năm 2009), tuy nhiên, các chuyên gia đánh giá rằng đặt chỉ tiêu -0,5-1,55% là thực tế hơn. Ngoài ra, tỉ lệ thất nghiệp tại Hungary có thể lên tới cao điểm và đạt kỷ lục trong năm nay: 12%. Cho dù thủ tướng Hungary Bajnai Gordon lạc quan cho rằng, kinh tế Hungary sẽ bắt đầu tăng trưởng và có thể đạt mức 3-4% từ năm 2011, nhưng ông cũng nhấn mạnh thêm rằng, chỉ có thể có được điều đó nếu nền kinh tế được quản lý một cách “có kỷ cương”.
2010 cũng là một năm diễn ra các cuộc bầu cử Quốc hội tại nhiều nước trong khu vực Đông Trung Âu, như Croatia, Ukraina, Cộng hòa Czech, Slovakia, Ba Lan, Hungary… và trên nhiều phương diện, đay là yếu tố rủi ro đáng kể đối với nền kinh tế khu vực. Bởi lẽ, chẳng hạn, sự ổn định, xác tín và khả năng hành động của một chính phủ sẽ có vai trò quan yếu trong việc xin sự hỗ trợ tài chính quốc tế. Đối với Hungary, khả năng đảng đối lập cánh hữu Fidesz thắng lớn trong kỳ bầu cử Quốc hội sắp tới là dường như không có gì phải hồ nghi, hiểm họa chỉ đến nếu đảng này liên minh với Jobbik, chính đảng cực đoan, hiện tại đã được tỉ lệ ủng hộ xấp xỉ 10%!
Liên quan tới kỳ bầu cử này, con bài kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng, khi thủ tướng Bajnai Gordon tuyên bố tất cả các chính đảng dân chủ tham gia bầu cử - tức là ngoại trừ đảng cực hữu JOBBIK - đều có thể tìm hiểu và nắm bắt hoàn toàn hiện trạng tài chính của đất nước, để tránh những lời hứa suông, thất thiệt khi tranh cử mà sau đó, không thể thực hiện được, hoặc nếu có thì cũng đưa đất nước vào tình cảnh khó khăn về kinh tế”.
Bảo Thạch (RFI)