Tân đặc sứ Mỹ chuyên trách nhân quyền Bắc Triều Tiên coi việc cải thiện nhân quyền là điều kiện tiên quyết giúp Bình Nhưỡng tiến đến bang giao với Washington. Với khoảng 154.000 tù nhân chính trị, Bắc Triều Tiên là một trong những nước vi phạm nhân quyền trầm trọng nhất hành tinh.
Robert King (Ảnh: Reuters)
Bình Nhưỡng cần cải thiện tình trạng nhân quyền ''khủng khiếp'' trên đất nước mình nếu muốn có bang giao tốt hơn với Washington. Khi tuyên bố như trên vào hôm 11/01 tại Seoul, ông Robert King, tân đặc sứ Mỹ chuyên trách nhân quyền Bắc Triều Tiên đã thu hút chú ý của công luận trên một hồ sơ rất nhậy cảm đối với chế độ Kim Jong Il. Theo ông Robert King, tôn trọng nhân quyền nhiều hơn là một trong những điều kiện quan trọng để Bình Nhưỡng thúc đẩy tiến trình cải thiện bang giao với Washington.
Hơn 150.000 tù nhân chính trị
Đối với đặc sứ Mỹ, Bắc Triều Tiên là một trong những nước vi phạm nhân quyền trầm trọng nhất hành tinh. Theo số liệu ước tính của chính quyền Hàn Quốc, chế độ Kim Jong Il hiện đang giam cầm khoảng 154.000 tù nhân chính trị, trong 6 trại lao cải lớn trên toàn lãnh thổ. Nhiều người trong số này bị cầm tù chỉ vì một vài sai phạm nhỏ, thậm chí vì sai phạm của người thân trong gia đình.
Theo bộ ngoại giao Mỹ, vốn luôn luôn xếp Bắc Triều Tiên vào diện các quốc gia chà đạp nhân quyền dữ dội nhất hành tinh, thì chính quyền Bình Nhưỡng không ngần ngại sử dụng các hình thức hành quyết công khai, thậm chí xử tử một cách độc đoán, để đe dọa quần chúng.
Những người Bắc Triều Tiên đào thoát được ra nước ngoài tỵ nạn đều nói đến các biện pháp tra tấn được sử dụng rộng rãi, trong lúc đa số người dân bị hạn chế không được tham gia các hoạt động kinh tế thị trường. Chính điều này đã đẩy hàng triệu người vào cảnh thiếu ăn.
Chế độ còn kiểm soát chặt chẽ các phương tiện truyền thông, triệt hạ quyền tư do ngôn luận, thậm chí, theo một số nguồn tin, mới đây còn tìm cách tiêu diệt những mưu toan cải tổ vừa manh nha bằng cách bắt giam hay sát hại những người bị cho là chống phá Nhà Nước.
Như thông lệ trong các thể chế độc tài, vấn đề tìm hiểu cụ thể về các vụ vi phạm nhân quyền tại Bắc Triều Tiên, hay xác minh lời tường thuật của nhũng người tỵ nạn, là một công việc rất khó khăn. Trong một phiên họp tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc ở Genève (Thụy Sĩ) vào tháng 12/2009, nhiều nước phương Tây đã yêu cầu Bắc Triều Tiên tiếp nhận các các quan sát viên độc lập hay các tổ chức quốc tế.
Đóng cửa đối với giới quan sát nhân quyền quốc tế
Hoa Kỳ là một trong những quốc gia đã lên tiếng yêu cầu Bình Nhưỡng cấp thị thực nhập cảnh cho ông Vitit Muntarbhorn, Báo cáo viên Liên Hiệp Quốc đặc trách nhân quyền. Đề nghị này lẽ dĩ nhiên đã bị Bình Nhưỡng bác bỏ, tương tự như yêu cầu nhiều lần của ông Jay Lefkowitz, nguyên đặc sứ Mỹ phụ trách nhân quyền Bắc Triều Tiên, người tiền nhiệm của ông Robert King.
Về phần mình, phát biểu hôm 11/1 tại Seoul, ông Robert King đã gợi ý trở lại là nếu được mời, ông sẵn sàng công du Bắc Triều Tiên để tìm hiểu vấn đề. Trước mắt, từ nay đến thứ năm, đặc sứ Mỹ sẽ ở lại Hàn Quốc để phỏng vấn một số người Bắc Triều Tiên di tản và thân nhân những người Hàn Quốc bị chế độ Bình Nhưỡng cầm giữ mà số lượng có thể lên đến 20.000.
Theo các nhà phân tích, từ trước đến nay, hồ sơ nhân quyền luôn luôn là một vấn đề tạo ra căng thẳng trong quan hệ Washington - Bình Nhưỡng. Một thí dụ cụ thể phản ánh mối quan tâm của Hoa Kỳ trên hồ sơ này là Đạo luật về Nhân Quyền Bắc Triều Tiên (North Korea Human Rights Act), được Quốc Hội Mỹ thông qua vào năm 2004. Bản thân ông Robert King vào khi ấy là một trong những tác nhân chủ chốt giúp cho đạo luật này được thông qua.
Tuy nhiên trong thời gian gần đây, sự kiện Bắc Triều Tiên chế tạo được vũ khí nguyên tử, kèm theo những nỗ lực ngoại giao nhằm lôi kéo Bình Nhưỡng vào bàn đàm phán đã đẩy hồ sơ nhân quyền xuống hàng thứ yếu.
Trong tình hình chế độ Bình Nhưỡng đang ngỏ ý muốn thương thuyết trở lại với Hoa Kỳ để cải thiện bang giao, giới quan sát đang chờ đợi phản ứng của Bắc Triều Tiên trước điều kiện cải thiện nhân quyền do đặc sứ Mỹ Robert King đưa ra vào hôm 11/1.
Trọng Nghĩa (RFI)