Động đất ở Haiti: số người chết có thể lên tới hàng ngàn

* Hơn 100 nhân viên LHQ mất tích

* Hơn 3 triệu người bị ảnh hưởng

* Dinh tổng thống cũng bị sập

* Thế giới chung tay giúp Haiti

Trận động đất 7 độ Richter tại thủ đô Port-au-Prince của Haiti vào chiều 12-1 đã “gần như chôn vùi mọi thứ” từ các căn nhà ổ chuột đến tòa nhà quốc hội, dinh tổng thống, các trụ sở của Liên Hiệp Quốc, Ngân hàng Thế giới. Số người chết và bị thương chưa thống kê, nhưng các hãng tin lớn đều nói có thể là hàng ngàn người.

Bản đồ khu vực xảy ra động đất - Ảnh: AP - Đồ họa: VĨ CƯỜNG

“Chỉ còn biết cầu nguyện”

Đây là trận động đất mạnh nhất trong 200 năm qua ở Haiti. Trận động đất xảy ra lúc 16g53 ngày 12-1 (giờ địa phương) lại được tiếp nối với hai dư chấn mạnh 5,9 và 5,5 độ Richter làm xe hơi bị văng lên cao ngay trên đường. Tâm chấn động đất nằm cách trung tâm Port-au-Prince chỉ 15km về phía tây ở độ sâu 8km, theo thông số từ Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS).

Tại thủ đô Port-au-Prince, nơi có khoảng 1 triệu dân, khung cảnh vô cùng hoang tàn thê lương. Xác chết nằm lăn lóc trên đường, nhiều phụ nữ bò ra từ đống đổ nát vẫy tay cầu cứu. Một nhân chứng mô tả: “Cả thủ đô bị bao phủ dưới những đám mây bụi khổng lồ và sự hoảng loạn diễn ra toàn diện”.

CNN cho biết liên lạc bằng điện thoại với Haiti tốt nhất cũng chỉ ở mức chập chờn và chủ yếu phải dựa vào Internet, qua các trang mạng xã hội như Twitter hay YouTube. “Tất cả mọi người cắm trại nằm la liệt ngoài trời, dưới bầu trời đầy sao để rồi sáng mai thức dậy như chứng kiến một cơn ác mộng” - phóng viên ảnh Frederic Dupoux viết trên Twitter vào sáng 13-1. Một người phát ngôn của Hội Chữ thập đỏ quốc tế cho biết có thể hơn 3 triệu người đã bị ảnh hưởng bởi trận động đất vừa qua.

Quy mô của thảm họa vẫn chưa rõ và thậm chí thống kê sơ bộ số người chết cũng là không thể, nhưng Reuters nói một chuyến đi vòng quanh thành phố thủ đô cho thấy hàng chục ngàn người đã mất nhà cửa và hàng ngàn người có thể đã thiệt mạng.

“Các bệnh viện không thể xử lý tất cả những nạn nhân. Haiti chỉ còn biết cầu nguyện” - bác sĩ và cựu nghị sĩ Louis-Gerard Gilles nói với AP khi ông đang giúp đỡ những người sống sót. Bà Valerie Moliere, 50 tuổi, được cha đưa ra khỏi đống đổ nát ngôi nhà của mình, kể lại trên Đài truyền hình Mỹ ABC: “Thật tồi tệ, tôi không thể đứng lên nổi, cứ nằm dưới sàn và cha tôi ra phải lôi tôi khỏi nhà, còn bên ngoài mọi người vừa chạy vừa la hét. Tất cả những gì tôi nhìn thấy là người ta chạy tán loạn khắp nơi, ôm lấy nhau và khóc lóc”. “Tất cả chỉ là bóng tối và sự sợ hãi” - Jean Bernard, một người dân ở Port-au-Prince, mô tả với ABC.

Dinh tổng thống Haiti bị sập - Ảnh: Reuters

Liên Hiệp Quốc cũng tổn thất

Lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc, hầu hết là người Brazil, hiện đang cố gắng cứu những người sống sót ở tòa trụ sở cao năm tầng của họ, nhưng người đứng đầu lực lượng Alain Le Roy nói vào cuối ngày 12-1 rằng: “Vào thời điểm tôi đang nói chuyện đây, chúng tôi vẫn chưa cứu được ai”. Rất nhiều nhân viên của Liên Hiệp Quốc hiện đã mất tích, bao gồm cả trưởng phái đoàn Liên Hiệp Quốc tại Haiti Hedi Annabi, người có mặt trong tòa nhà khi vụ động đất diễn ra.

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki Moon cho biết có 100-150 người đang ở trong tòa nhà trụ sở của Liên Hiệp Quốc tại Port-au-Prince khi trận động đất xảy ra. Một số thi thể đã được đưa ra khỏi đống đổ nát và cũng có một số người được cứu sống. Hiện phái đoàn Liên Hiệp Quốc tại Haiti bao gồm 7.000 binh sĩ, 2.000 sĩ quan cảnh sát và 500 nhân viên dân sự người nước ngoài. AP dẫn lời đại sứ Mexico tại Haiti Robert Manuel khẳng định Tổng thống Haiti Rene Preval và phu nhân vẫn còn sống dù dinh tổng thống đã sụp đổ hoàn toàn sau trận động đất.

Bộ trưởng Hợp tác Pháp Alain Joyandet ước tính 200 người đã mất tích sau khi khách sạn Montana ở thủ đô Port-au-Prince, chuyên dành để đón tiếp du khách nước ngoài - đặc biệt là người Pháp làm việc ở nước này, bị sụp đổ trong trận động đất. Khoảng 300 người đã ở trong khách sạn Montana vào thời điểm xảy ra động đất. Đại sứ quán Pháp ở thủ đô Port-au-Prince cũng bị hư hỏng nghiêm trọng.

Hiện có khoảng 1.400 người Pháp đang sinh sống và làm việc tại Haiti. Đại sứ quán Pháp đã quyết định dựng lều tạm để công dân nước này sơ tán. Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cũng khẳng định ít nhất bảy công dân nước này đang bị mất tích tại Haiti.

AP nói trận động đất có thể được cảm thấy ở Cộng hòa Dominica - nước có cùng biên giới với Haiti trên đảo Hispaniola, và một số cư dân ở thủ đô Santo Domingo đã hoảng loạn chạy ra khỏi nhà. Tại miền đông Cuba, một số căn nhà cũng lung lay, nhưng tới thời điểm này chưa có thông tin về thiệt hại ở các khu vực nói trên. Vì trận động đất, điện và điện thoại ở Port-au-Prince đã bị cắt, khiến các thống kê thiệt hại càng thêm khó khăn.

HẢI MINH

Haiti đã nghèo còn mắc eo

Một người đàn ông ở Port-au-Prince ôm xác cô con gái nhỏ khóc trong đau đớn sau trận động đất - Ảnh: Reuters

Haiti nằm ở khu vực Caribê, dân số khoảng 9 triệu người. Đây là quốc gia nghèo thứ hai tại Tây bán cầu, theo báo cáo của Quỹ Tiền tệ quốc tế năm 2009.

Haiti cũng là một trong những nước kém phát triển nhất thế giới, với gần 70% dân số sống với thu nhập chưa đến 2 USD/ngày. Từng là thuộc địa của Pháp, Haiti giành độc lập năm 1804. Tuy nhiên trong 206 năm qua, đất nước nhỏ bé này gần như chưa có một ngày bình yên. Hơn 30 vụ đảo chính và hàng trăm thảm họa thiên tai đã phá hủy hầu hết hệ thống cơ sở hạ tầng và khiến đất nước này lệ thuộc gần như hoàn toàn vào trợ cấp nước ngoài.

* 1994: Bão Gordon khiến gần 1.000 người Haiti bị chôn vùi trong những đợt lở bùn do phá rừng trên diện rộng.

* 1998: Bão Georges khiến 400 người chết và phá hủy 80% mùa màng.

* 2004: Bão Jeanne gây lụt lội khiến 3.000 người thiệt mạng, chủ yếu ở thành phố phía bắc Gonaives.

* 2008: Bốn cơn bão nhiệt đới lớn khiến hơn 800 người thiệt mạng và khoảng 1 triệu người bị nạn. Gần 23.000 ngôi nhà bị phá hủy. Bão ảnh hưởng tới 800.000 người và phá hủy 70% mùa màng cả nước. Thiệt hại 1 tỉ USD, tương đương 5% GDP của Haiti.

HẠNH NGUYÊN tổng hợp *

Thế giới chung tay

Cứu chữa một nạn nhân trẻ em trong vụ động đất tại thủ đô Port-au-Prince, Haiti rạng sáng 13-1 (giờ Việt Nam) - Ảnh: Reuters

* Liên Hiệp Quốc: Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki Moon cho biết đang theo dõi sát tình hình ở Haiti.

* Mỹ: Tổng thống Barack Obama cho biết nước này cam kết sẵn sàng hỗ trợ khẩn cấp cho Haiti. Lực lượng tuần duyên Mỹ cũng đã đưa số lượng lớn canô và máy bay đến gần Haiti để cứu trợ nhân đạo khi cần thiết. Ngoài ra, Cơ quan viện trợ USAID và Bộ tư lệnh quân khu miền Nam của Mỹ đang khẩn trương phối hợp đánh giá những thiệt hại để hỗ trợ Haiti. Cơ quan Phát triển quốc tế của Mỹ đã gửi 72 nhân viên, chó nghiệp vụ và 48 tấn dụng cụ cứu trợ đến Haiti trong ngày 13-1.

* Canada, Pháp đã lên tiếng sẵn sàng viện trợ tài chính cũng như các phương tiện cứu trợ nhân đạo khác cho Haiti ngay sau khi động đất xảy ra.

* Ngân hàng Thế giới cũng cho biết sẽ gửi một đội ngũ chuyên gia đến hỗ trợ Haiti đánh giá thiệt hại và khắc phục hậu quả thiên tai.

* Venezuela: chính phủ đã gửi một nhóm trợ giúp nhân đạo đến Haiti bao gồm 50 nhân viên cứu hộ cùng thực phẩm và thuốc men.

* Colombia: chính phủ cho biết đang sẵn sàng đáp ứng lời kêu gọi trợ giúp của Haiti.

* Ngân hàng Phát triển liên Mỹ (BID): đã tháo khoán khẩn cấp trước 200.000 USD cho Haiti để cung cấp nước, thực phẩm, thuốc men và lều ở tạm cho các nạn nhân.

* Liên minh châu Âu (EU) đã gửi 4,3 triệu USD cứu trợ, Đức cam kết 1,45 triệu USD, Trung Quốc 1 triệu USD. Đài Loan, Bỉ, Thụy Điển và Tây Ban Nha đều cử các đoàn cứu hộ khẩn cấp và hỗ trợ các thiết bị y tế cho Haiti.

MỸ LOAN*

Động đất mạnh nhất 200 năm qua

Theo Dale Grant - chuyên gia phân tích của USGS - đây là trận động đất lớn nhất tại khu vực trong vòng 200 năm qua và là trận động đất lớn đầu tiên kể từ sau trận động đất mạnh 6,7 độ richter hồi năm 1984.

Ngay sau khi động đất xảy ra, Trung tâm cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương đã phát cảnh báo tới Haiti, Cuba và Bahamas, tuy nhiên đã dỡ bỏ sau đó.

Do hệ thống liên lạc bị cắt đứt trên diện rộng, nhà chức trách chưa thể thống kê được thiệt hại hay thương vong nhưng dự báo sẽ có nhiều người chết do nhà cửa ở đây đa phần là yếu, rất dễ đổ sập khi có động đất. Tại vài nơi, điện cũng bị cắt.

Bản đồ nơi xảy ra động đất - Ảnh: AP

Trước khi hệ thống liên lạc bị cắt, Karel Zelenka - đại diện của Tổ chức cứu trợ công giáo (CRS - một tổ chức từ thiện công giáo của Mỹ - NV) tại Port-au-Prince nói với các đồng nghiệp Mỹ rằng “phải có đến hàng ngàn người chết”.

Một phóng viên Reuters tại Port-au-Prince nói ông nhìn thấy “hàng chục người chết và bị thương” dưới đống gạch vụn của những tòa nhà sập. Còn một phóng viên AP cho biết đã nhìn thấy một bệnh viện bị sập ở quận Petionville - nơi cư ngụ của nhiều nhà ngoại giao và giới nhà giàu Haiti.

Ở những nơi khác tại thủ đô, Henry Bahn, một quan chức Bộ Nông nghiệp Mỹ đang thăm Haiti, cho biết ông nhìn thấy nhiều ngôi nhà bị sập và đổ nhào xuống một hẻm núi.

“Mọi người bị lắc lư, còn bên ngoài mù mịt bụi. Tôi chỉ kịp nhảy qua một bức tường… Bên tai tôi là những tiềng ầm ầm và tiếng la hét”, ông kể, và cho biết thêm lúc mặt đất bắt đầu rung, ông đang đi về phòng khách sạn.

Đưa người bị thương đi cấp cứu tại Port-au-Prince - Ảnh: AP

Tại Mỹ, một phụ nữ bật khóc khi không thể liên lạc với người thân ở Haiti sau động đất - Ảnh: AP

Trong khi đó các độc giả của BBC tại CH Dominican, nằm giáp Haiti, nói họ cũng cảm nhận được động đất. “Nhà tôi ở tầng 8 của một cao ốc tại khu Santo Domingo. Chúng tôi cảm thấy tòa nhà rung lắc trong 5-10 giây. Nó yên được khoảng 20 giây thì lại rung lắc tiếp. Chúng tôi cùng nhiều người khác vội vã chạy xuống đường”, độc giả Max Levine thuật lại.

Dinh tổng thống Haiti nơi thì bị sập, nơi bị hư hại nặng nề - Ảnh: Reuters

Đại sứ Haiti tại Mỹ Raymond Joseph cho biết ông đã nói chuyện với chánh văn phòng Tổng thống Rene Preval ngay sau khi động đất xảy ra và được biết “nhiều tòa nhà đang sụp đổ” gần dinh tổng thống, sau đó không còn liên lạc được gì do đường dây điện thoại bị hỏng.

Trang msnbc.com và NBC News sau đó đưa tin cả dinh tổng thống và nhiều tòa nhà của các cơ quan chính phủ cũng bị sập. Theo phóng viên BBC, người dân đã dùng mọi thứ có thể: nông cụ, thậm chí là tay không, để giúp giải thoát những người bị mắc kẹt.

Một nạn nhân động đất đang được đưa ra khỏi đống đổ nát - Ảnh: Reuters

 
Một tòa nhà ở Port-au-Prince chỉ còn là đống đổ nát sau trận động đất



Nhiều ngôi nhà ở Port-au-Prince đã bị san bằng


Phủ tổng thống Haiti ở thủ đô trước và sau khi xảy ra động đất


Một phụ nữ bị ngất ngay giữa đường ở Port-au-Prince sau trận động đất


Một nạn nhân may mắn thoát chết


Cảnh đổ nát hoang tàn có thể thấy ở khắp mọi nơi tại Port-au-Prince


Các nạn nhân trong vụ động đất


Người dân địa phương xài bất cứ vật dụng gì có trong tay để cứu người trong đống đổ nát

Thi thể một nạn nhân bị nhà sập đè chết ở Port-au-Prince - Ảnh: AP

Theo AP, trụ sở của phái bộ gìn giữ hòa bình LHQ tại Haiti cũng bị “hư hại nghiêm trọng” và một số lớn nhân viên LHQ tại đây đã bị mất tích. Trong một thông cáo ra sau đó, Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon nói: “Tôi rất lo lắng cho người dân Haiti cùng nhiều nhân viên LHQ đang phục vụ tại đó. Tôi đã nhận được các thông tin ban đầu và đang theo dõi sát sao tình hình”.

Được biết LHQ lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ tại Haiti có 9.000 binh sĩ, với nhiệm vụ giúp ngăn chặn bạo lực và tội phạm ở đây.

Cộng đồng quốc tế đã đề nghị cứu trợ Haiti. Tại Washington, các quan chức Mỹ cũng nhóm họp khẩn cấp để bàn cách giúp đỡ.

TƯỜNG VY (Theo AP, BBC) Tuổi trẻ

*

(VOA) Hơn 100 nhân viên LHQ mất tích trong trận động đất ở Haiti

Ông Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc cho hay hơn 100 nhân viên Liên Hiệp Quốc bị mất tích tại Haiti và cơ quan này đang lượng định những thiệt hại của trận động đất mạnh hôm thứ Ba đã tàn phá quốc gia này. Ông Tổng thư ký cho biết ông đang phái một giới chức cao cấp của Liên Hiệp Quốc sang Haiti và cấp tốc tháo khoán 10 triệu đôla cứu trợ khẩn cấp.

Từ trụ sở Liên Hiệp Quốc tại New York, thông tín viên Margaret Besheer gửi về những chi tiết mới nhất:

Người đứng đầu tổ chức Liên Hiệp Quốc buồn rầu cho báo chí biết là trận động đất đã tàn phá thủ đô Port-au-Prince, nhưng dường như hầu hết những nơi khác trong nước không bị ảnh hưởng.

Ông Ban nói: "Chúng tôi chưa biết rõ con số thương vong, mà theo như sự cảm nhận của chúng tôi, có thể lên đến hàng trăm người. Các cơ sở y tế đã tràn ngập những người bị thương. Chắc chắn là chúng ta đang phải đối phó với một tình trạng nhân đạo khẩn cấp rất nghiêm trọng và rằng sẽ phải cần đến một nỗ lực cứu trợ lớn lao."

Liên Hiệp Quốc có hơn 9000 binh sĩ gìn giữ hòa bình và cảnh sát viên tại Haiti, cùng với 1900 nhân viên dân sự. Trụ sở chính của Liên Hiệp Quốc tại khách sạn Christopher đã sụp đổ hôm thứ Ba, nhưng căn cứ tiếp liệu chính của phái bộ vẫn còn nguyên vẹn. Người ta lo sợ rằng rất nhiều người trong số những nhân viên của phái bộ bị mất tích có thể đang bị mắc kẹt trong đống gạch vụn nơi khách sạn này sụp đổ.

Ông Ban Ki Moon không xác nhận tin 15 nhân viên gìn giữ hòa bình đã bị thiệt mạng trong trận động đất, nói rằng còn nhiều đồng nghiệp nhân viên Liên Hiệp Quốc hiện chưa biết ra sao. Trong số những người này là trưởng phái bộ, ông Hedi Annabi, một giới chức kỳ cựu của Liên Hiệp Quốc.

Người đứng đầu nhiệm vụ gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc, ông Alain LeRoy, nói rằng Liên Hiệp Quốc đang cố tìm biết số phận của những nhân viên của Liên Hiệp Quốc tại nước này.

Ông nói: "Trong lúc chúng ta nói ở đây thì vẫn còn trên 100 người bị vùi trong đống gạch vụn chưa biết rõ số phận ra sao. Để trả lời câu hỏi của quý vị, hiện giờ có một số nhân viên đã được đem ra khỏi đống gạch vụn của tòa nhà, nhưng hiện mới chỉ có chưa đến 10 người mà thôi. Vì thế vào lúc này chúng tôi chưa biết được số phận của những người khác. Nhưng hiển nhiên là chúng tôi vô cùng lo ngại." 

Chừng 3000 nhân viên gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc trú đóng tại Port-au-Prince và họ đang cố gắng dọn dẹp đường xá để trợ giúp các toán tìm kiếm và cứu hộ.

Ông Tổng thư ký cho hay đang phái người tiền nhiệm của ông Annabi, ông Edmond Mulet, đến đảo quốc này. Hiện giờ ông Mulet là Chỉ huy phó lực lượng Gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc.

Theo các giới chức cho biết thì hiện giờ phi trường đang hoạt động hết công suất và các binh sĩ gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc đang giữ an ninh cho phi trường, cũng như hải khẩu và thủ đô. Nhưng rõ ràng là nhiều tòa nhà quan trọng đã bị sụp đổ hoặc bị hư hại, kể cả dinh tổng thống, trụ sở Quốc hội, nhiều trụ sở các bộ và khách sạn Montana.

Các nỗ lực tìm kiếm và cứu họ đang tiếp diễn, với những toán nhân viên đến từ Hoa Kỳ, Trung Quốc, Guadalupe và Cộng Hòa Dominique đang gửi nhân viên bổ sung.

Liên Hiệp Quốc cũng đang phái một toán nhân viên đến để lượng định những nhu cầu nhân đạo và đang chuẩn bị cho một sứ mạng cứu trợ to lớn sẽ rất cần thiết cho Haiti. 

Margaret Besheer (VOA)