Washington và Tokyo kỷ niệm 50 năm hiệp ước an ninh trong không khí lạnh nhạt
Ngày 19/01/1960, Nhật Bản và Hoa Kỳ ký kết một hiệp ước an ninh và hợp tác đã trở thành nền tảng của liên minh giữa hai nước. Tuy nhiên, ngày kỷ niệm 50 năm hiệp ước hôm 19/01/2010, lại diễn ra khá lặng lẽ, không được bất kỳ chuyến viếng thăm ngoại giao cao cấp nào đánh dấu.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton và đồng nhiệm Nhật Bản Katsuya Okada tại Hawaii ngày 12/01/2010. (Ảnh: Reuters)
Trong một tuyên bố chung đưa ra hôm 19/1, các bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng của hai nước nhấn mạnh rằng '' Liên minh đã là nền tảng cho an ninh và thịnh vượng của chúng ta trong nửa thế kỷ qua''. Theo họ, liên minh Mỹ Nhật sẽ tiếp tục đóng vai trò trọng yếu cho hòa bình và ổn định khu vực''.
Trong một đoạn vidéo phát trên trang Web của Đại sứ quán Mỹ ở Tokyo hôm 19/1, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton nhấn mạnh: ''Mặc dù thế giới đã thay đổi rất nhiều trong 50 năm qua, nhưng liên minh này vẫn không kém phần quan trọng so với năm 1960''. Về phần thủ tướng Yukio Hatoyama, hôm nay ông cũng tuyên bố trên Twitter là sẽ cùng với chính phủ Mỹ '' tăng cường liên minh để ứng phó với những thách đố của thế kỷ 21''.
Thế nhưng, ngày kỷ niệm 50 năm hiệp ước an ninh hôm 19/1 lại diễn ra khá lặng lẽ. Ngoại trừ một buổi lễ quy tụ khoảng 300 thủy thủ Mỹ Nhật tại căn cứ hải quân Kokosuka, không có chuyến viếng thăm ngoại giao cao cấp nào đánh dấu sự kiện này.
Căn cứ không quân Futenma ở Okinawa: cái gai trong quan hệ
Quan hệ giữa Washington và Tokyo đã gặp nhiều rắc rối kể từ khi chính phủ cánh trung tả của thủ tướng Hatoyama loan báo quyết định xét lại một hiệp định về việc tái bố trí lực lượng Mỹ ở Nhật. Hiệp định này đã được hai nước ký kết vào năm 2006, lúc mà cánh hữu còn cầm quyền ở Tokyo.
Theo hiệp định, căn cứ không quân Futenma của Mỹ, nằm ngay giữa một khu đô thị của Okinawa, sẽ được dời đến một khu vực ít dân cư hơn trên đảo này. Thế nhưng, chính phủ Hatoyama nay dự trù dời căn cứ nói trên ra khỏi Okinawa, để giảm bớt gánh nặng đối với đảo này, mà cho tới nay vẫn là nơi đồn trú của phân nửa trong tổng số 47.000 quân Mỹ ở Nhật. Về phía Washington thì yêu cầu Tokyo phải thực hiện hiệp định 2006 đúng như dự kiến.
Trong bản thông cáo chung hôm 19/1, các bộ trưởng Mỹ Nhật chỉ nói phớt qua vấn đề này, tức là chỉ nói đến sự cần thiết phải duy trì lực lượng Mỹ ở Nhật, nhưng phải giảm bớt tác động của các căn cứ lên đời sống của cư dân.
Từ khi lên cầm quyền vào tháng chín năm ngoái, thủ tướng Hatoyama đã hứa với người dân Nhật là sẽ thiết lập các quan hệ cân đối hơn với Hoa Kỳ, cắt đứt với chính sách của các chính phủ bảo thủ, tức là hoàn toàn ngả theo lập trường của Washington trong suốt 50 năm.
Như để cụ thể hóa chiều hướng mới trong quan hệ Tokyo - Washington, vào tuần trước, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản đã chấm dứt công tác tiếp liệu ở Ấn Độ Duơng cho lực lượng đồng minh do Mỹ chỉ huy đang tham chiến ở Afghanistan.
Theo các nhà phân tích, 50 năm sau khi ký hiệp ước an ninh, Hoa Kỳ và Nhật Bản hiện chưa biết là liên minh giữa hai nước sẽ thay hình đổi dạng như thế nào. Tuy vậy, có một điều chắc chắn, đó là dù gì đi nữa thì Tokyo vẫn phải trông chờ vào sự hiện diện quân sự của Mỹ trong bối cảnh mà cả Bắc Triều Tiên lẫn Trung Quốc vẫn là hai mối đe doạ lớn đối với Nhật Bản.
Thanh Phương (RFI)