* Đặc phái viên Tuổi Trẻ tường trình từ Haiti: Trốn chạy khỏi thủ đô Port-au-Prince* Thủy quân lục chiến Mỹ tham gia cứu trợ Haiti
| Hai mẹ con Antonete khi đã lên xe sau hai ngày chờ đợi - Ảnh: N.Tập |
Trốn chạy
Chỉ vài giờ sau cơn rung chuyển thứ hai, mới rạng sáng rất nhiều người từ những đống đổ nát, những lán trại dã chiến dựng tạm rùng rùng đổ ra đường tìm về hướng bến xe. Người mang theo bịch gạo, kẻ cặp nách con gà, người chẳng có gì ngoài bộ đồ trên người, tất cả đều đi như chạy trốn.
Bến xe mấy ngày nay vì thế cũng chật ních người. Gọi là bến xe chứ thật ra chỉ là một bãi đất trống, rác chất thành núi, bùn ngập ngụa dưới chân, mùi xác chết đâu đó xông lên nồng nặc. Thế mà vẫn không làm dòng người ngưng đổ về.
Tôi và “thổ địa” hòa vào đám người lao nhao đó. Nắng nóng, mùi hôi, tiếng trả giá, tiếng chửi nhau, tiếng khóc của con nít làm mọi người như tích sẵn một khối thuốc nổ lớn chỉ cần chờ châm ngòi.
Điểm đến là những thành phố lân cận Port-au-Prince như Cayes, Artibonite, Port-de-Paix, Jérémie, Mirbalais... Rất nhiều người lên xe có điểm đến không phải là nơi họ cần nhưng cũng... kệ. “Nơi nào cũng được, miễn là nơi không bị động đất”, họ nói như thế.
Xe dồn người còn hơn chất cá mòi vậy mà vẫn không đủ chỗ. Họ leo lên ngồi kín trên mui xe, bám càng xe, đu vào cửa bên hông... Họ không cần chỗ ngồi, chỉ cần thoát khỏi thành phố càng nhanh càng tốt. Tội nghiệp mấy đứa bé bị dồn chật cứng, thở không được, nhưng vừa ẹ ẹ một tiếng là bị đánh nên cứ mếu máo.
Người dân thủ đô Haiti trốn chạy vì hai cơn dư chấn chỉ là cái cớ. Đúng hơn, họ đang trốn chạy khỏi kiệt quệ và bạo lực...
| Người dân Haiti tụ tập ở bến xe chờ đi lánh nạn - Ảnh: N.Tập |
Mẹ con nhà Antonete
Bến xe ngay khu chợ trung tâm, 14g ngày 18-1 trời nóng hực. Bà Antonete vẫn ngồi lặng im, bất động bên cạnh đống rác thối inh nhức cả đầu. Đứa con gái nhỏ xíu chừng 3 tuổi của bà mon men đến gần đống rác, lượm trái cam thối đưa vào miệng, bà vẫn không buồn động đậy. Antonete đã ở bến xe này hai ngày rồi...
Sáng 17-1, sau cơn rung chuyển thứ hai, cũng như mọi người bà xốc vội đứa con rồi hòa vào dòng người cuồn cuộn chảy ra bến xe. Cứ đi, đi theo quán tính. Chỉ đến lúc ra bến xe mới nhớ trong túi chẳng có đồng nào.
Thế là hai mẹ con cứ ngồi tại cái bến xe này mà nhìn từng lượt người lên xe. Chỉ là “thèm thuồng” nhìn thôi chứ không dám mở miệng xin, vì bà thừa biết những người kia cũng chẳng giàu có gì, mua được tấm vé là mừng lắm rồi. Đến bữa ai cho gì ăn nấy, còn không bà chỉ vào cái đống rác trước mặt: “Nếu chịu khó cũng tìm được trái cây không bị hư. Thế là đủ bữa rồi”.
Ngày xảy ra động đất chồng bà Antonete, làm thợ hồ, bị nhà sập đè lên chết mà không tìm thấy xác. Antonete và con gái đang ở ngoài đường nên thoát chết, nhưng đồ đạc, tiền bạc đều bị vùi trong đống gạch vụn. “Nếu đủ tiền vé, bà định đi đâu? Có bà con ở đó không?”, tôi hỏi. “Ngoài con gái, tôi chẳng còn người thân nào cả. Nhưng tôi muốn đi, đi càng xa càng tốt. Nơi đây đã quá đủ khốn nạn với tôi rồi”, người phụ nữ bất hạnh trả lời không đắn đo.
Tôi nhìn Antonete chẳng biết nói gì. Mọi lời nói bây giờ có lẽ cũng vô nghĩa. Antonete chỉ là một trong hàng trăm ngàn người Haiti đang phải gánh chịu những mất mát quá lớn này. Nhà cửa, người thân, tiền bạc đều không có. Họ sẽ sống thế nào đây?
Tôi móc túi nhờ “thổ địa” trả giùm tiền vé, còn lại ít tiền lẻ tôi giúi hết vào tay cho hai mẹ con Antonete. Họ lên xe, tôi vẫn cứ đứng đấy, để chắc chắn rằng xe đã thật sự lên đường rời khỏi Port-au-Prince.
Nhưng đến một vùng đất khác rồi, liệu những mất mát đó có thật sự rời khỏi hai mẹ con họ không?
NGUYỄN TẬP (từ Port-au-Prince)Tuổi trẻ
*
Quân đội Mỹ được huy động tham gia cứu trợ
Hơn 2.000 lính thủy quân lục chiến Mỹ được điều tới Haiti trong nỗ lực cứu trợ đang được tăng cường, một tuần sau cơn động đất.
Tình trạng bạo lực và cướp bóc vẫn đang tiếp diễn tại nơi đây, và các lực lượng của LHQ cũng như Hoa K̀ỳ phải dùng dùi cui để giải tán đám đông người chen nhau vào cổng sân bay.
Tổng thư ký LHQ Ban Ki-Moon nói ông sẽ đề xuất với Hội đồng Bảo an xin thêm 3.500 nhân viên cảnh sát và binh lính.
Người dân Haiti tiếp tục rời khỏi thủ đô, nhiều người xin visa vào Mỹ.
Phóng viên BBC Mark Doyle tại Port-au-Prince nói có thể 5.000 người đang xếp hàng bên ngoài tòa đại sứ Hoa Kỳ với mục đích xin được sang Mỹ theo diện thăm thân nhân.
Tuy nhiên người đứng đầu cơ quan cứu trợ của LHQ John Holmes thì vẫn cho rằng tình hình nói chung yên ổn và chỉ có một vài vụ lộn xộn nhỏ lẻ.
Ý kiến của ông cũng đồng nhất với quan điểm của chỉ huy trưởng quân Mỹ tại Haiti, Trung tướng Ken Keen, người cho rằng bạo lực hiện nay không nhiều bằng khi trước tại chính Port-au-Prince.
Tướng Keen cũng nói có thể tới khoảng 200.000 người thiệt mạng trong trận động đất.
Hơn 2.200 lính thủy đánh bộ Mỹ đã tới vùng duyên hải Haiti hôm thứ Hai trên chiến hạm USS Bataan.
Họ mang theo mình trang thiết bị đào bới và cần cẩu, cùng trực thăng và nhiều vật dụng y tế.
Cựu Tổng thống Bill Clinton, hiện là đặc sứ của LHQ về Haiti, đã tới thăm bệnh viện Port-au-Prince. Ông nói rằng việc phân phối hàng cứu trợ đang dần đáp ứng được yêu cầu.
Than phiền của người dân
Trong khi đó, dân địa phương vẫn tỏ ra không hài lòng về tốc độ cứu trợ.
Phóng viên BBC Matt Frei, hiện có mặt tại Port-au-Prince, nói nạn cướp bóc hoành hành dữ dội trong thành phố. Các băng đảng tội phạm cướp đủ thứ, thuốc đánh răng là thứ hàng được chuộng nhất vì người ta dùng bôi lên mũi để khử mùi hôi thối của các xác chết.
Cảng Port-au-Prince bị phá hủy nặng nề, nhiều con đường còn tắc nghẽn vì mảnh vỡ và xác người.
Ít nhất 70.000 người chết đã được chôn cất.
Trong khi đó, Tổng thống Haiti Rene Preval kêu gọi các nhà tài trợ chú ý tới nhu cầu lâu dài của nước này.
Phát biểu tại hội nghị cấp viện cho Haiti tổ chức tại Cộng hòa Dominic hôm thứ Hai, ông nói: "Chúng ta cần không chỉ chữa lành các vết thương của động đất. Chúng ta cần phát triển nền kinh tế, nông nghiệp, giáo dục, y tế và củng cố các cơ quan dân chủ".
Nỗ lực cứu trợ hiện đang được mở rộng ra các khu vực ngoại vi thủ đô, như Leogane, Gressier, Petit-Goave và thị trấn Jacmel trên bờ biển.
LHQ đang kêu gọi gây quỹ 562 triệu đôla để giúp ba triệu dân Haiti thuộc diện cần hỗ trợ nhất trong sáu tháng.
Tại Brussels, Liên hiệp châu Âu cam kết hơn 420 triệu euro (604 triệu đôla Mỹ) cho Haiti. Chính phủ Anh thì nói sẽ tăng gấp ba khoản viện trợ cho nước này, lên 20 triệu bảng Anh (32 triệu đôla Mỹ).
Theo BBC
*
Lính mũ xanh Liên Hiệp Quốc đang canh gác sân bay Port au Prince Haiti, ngày 18/01/2010. Ảnh: Reuters
Cũng trong cuộc họp nói trên, tổng thư ký Liên Hiệp Quốc đã trình bày với 15 thành viên Hội Đồng Bảo An về chuyến đi thị sát Haiti của ông, hôm chủ nhật vừa qua. Theo ông Ban Ki-Moon, để nhanh chóng giải quyết hậu quả của trận động đất, cần tập trung vào hai ưu tiên. Trước hết là giải tỏa những tắc nghẽn trong việc vận chuyển hàng hóa để người dân Haiti có thể nhanh chóng nhận được hàng cứu trợ. Thứ hai là cải thiện sự phối hợp trong phân phối viện trợ hiện đang đến từ nhiều nước trên thế giới.
Sau cuộc họp, Hội Đồng Bảo An ra thông cáo khẳng định sự ủng hộ đối với các đề nghị của tổng thư ký Liên Hiệp Quốc và sẽ có đáp ứng nhanh chóng.
Trong khi đó, từ hôm 18/1, các lực lượng tiếp viện của Mỹ tiếp tục tới Haiti và sẽ tham gia vào việc phân phát hàng cứu trợ cho các nạn nhân.
Liên quan đến việc xây dựng lại Haiti, đại sứ Pháp tại Liên Hiệp Quốc cho biết là một hội nghị quốc tế về Haiti sẽ được tổ chức vào tháng 3 tới. Cuộc họp trù bị cho hội nghị quốc tế này sẽ được tổ chức vào ngày 25/01/2010 tại Montreal, Canada.
Trong ngày 18/1, một hội nghị quốc tế khác cũng đã được tổ chức tại Cộng hòa Dominicana, với sự tham gia của nhiều nước trong khu vực và đại diện các tổ chức quốc tế. Theo tổng thống Dominicana, việc xây dựng lại Haiti cần đến 2 tỷ đô la mỗi năm và chuơng trình này phải kéo dài trong 5 năm.
Về tình hình tại chỗ, đại diện chính phủ Haiti cho biết đã có khoảng 70 ngàn nạn nhân được an táng trong các hố chôn tập thể, nhưng số người chết có thể còn tiếp tục tăng. Các lực lượng Mỹ tại Haiti thẩm định số nạn nhân có thể lên tới 200 000, tương đương với số nạn nhân của trận sóng thần đổ vào châu Á, năm 2004.
Nhằm ngăn chặn nguy cơ hỗn loạn, cướp bóc, hôi của, chính phủ Haiti, hôm chủ nhật, đã ban bố tình trạng khẩn cấp, được áp dụng cho đến cuối tháng giêng. Haiti cũng quyết định để quốc tang trong 30 ngày.
Một tuần sau trận động đất, nhà nước Haiti đang cố gắng từng bước khôi phục lại các hoạt động, mặc dù hầu hết các công sở bị hư hại nặng nề, nhiều thành viên trong chính phủ có người thân thiệt mạng. Bất chấp mọi khó khăn chồng chất, chính quyền Haiti không chấp nhận đặt nước này dưới sự bảo trợ của quốc tế.
Từ Port au Prince, thông tín viên Amélie Baron gửi về bài tường trình sau đây:
"Nằm cách xa các tòa nhà công sở tráng lệ, chính trong các địa điểm của bộ chỉ huy cảnh sát tư pháp mà chính phủ Haiti đang cố gắng tập trung lại. Một vài cái bàn, chiếc ghế trong một phòng họp trống rỗng. Các cuộc họp diễn ra tại đây mà không có lịch cụ thể, chỉ tùy thuộc khả năng di chuyển của các bộ trưởng hay các đại biểu mà thôi.
Tổ chức tùy tiện như thế, nhưng bộ trưởng bộ Thanh niên, Thể thao và Hành động công dân, ông Evans Lescouflair, đã giải thích là điều kiện ở Haiti đang rất khó khăn, không trừ một ai. Theo ông, « không có điện nước, không có nhà vệ sinh, không có thực phẩm, mọi người phải giúp đỡ lẫn nhau. Chúng tôi biết rằng, trước hết, chính chúng tôi phải chủ động nắm tình hình, tìm ra các giải pháp, với sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. Việc có được sự trợ giúp của các nước liệu có thể gọi là một sự lệ thuộc hay không ? Phải chăng mỗi lần bị thiên tai là phải bị giám hộ ? Giờ đây, chúng tôi phải tự quản lý, người Haiti chúng tôi có khả năng tìm ra giải pháp cho dù là rất khó khăn.»
Chuẩn bị cho những việc khẩn cấp nhất, ưu tiên của chính phủ hiện nay là cứu người. Để có thể nhanh chóng tiến hành công việc, tổng thống René Préval đã ban bố tình trạng khẩn cấp cho đến cuối tháng giêng."
Đức Tâm (RFI)