Ngày 31/01/2010, tổ chức nhân quyền Human Rights Watch đã kêu gọi Liên Hiệp Quốc xem xét lại việc giúp đỡ chính quyền Phnom Penh trong công tác điều hành, quản lý các trung tâm cai nghiện tại Cam Bốt. Theo Thông tín viên Phạm Phan tại Phnom Penh, tình trạng vi phạm nhân quyền nghiêm trọng tại các trung tâm này đã buộc HRW phải lên tiếng.
Trẻ hít keo dán có cồn trên đường phố Phnom Penh, Cam Bốt (Ảnh: UNAIDS/Noorani)
Theo ông Joe Amon, Giám Đốc Nhân Quyền và Sức Khỏe của HRW nói trong thông báo: Chính quyền Cam Bốt phải ngừng tra tấn trong các trung tâm cai nghiện. Việc cai ma túy nên được thực hiện trên căn bản tự nguyện. Sự chữa trị ngoại trú và nên tôn trọng nhân quyền để phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế. Cần làm rõ cho chính quyền biết rằng ít nhất 11 trung tâm cai nghiện nên bị đóng cửa. Và thay vì im lặng, Liên Hiệp Quốc nên xem xét lại chương trình ủng hộ các trung tâm cai nghiện này, coi có thể để tồn tại hay dẹp bỏ.
Trong quá khứ các nhóm nhân quyền đã lên tiếng nhiều về tình trạng lạm dụng trong các trung tâm cai nghiện, tuy nhiên, không có mấy đáp ứng từ phía chính quyền. Tình hình những người bị cho là cai nghiện trong các trại giam giữ là tệ hại nếu không muốn nói là họ bị vi phạm nhân quyền cơ bản.
Tình trạng bi thảm trong các trại cai nghiện Cam Bốt
Trong một báo cáo dài 93 trang mới vừa được công bố ngày 25 tháng này, tổ chức HRW trưng ra các dữ kiện của họ sau một thời gian dài tiến hành điều tra, phỏng vấn và thu thập từ các người trong cuộc.
Theo báo cáo này: Những người sử dụng ma túy tại Cam Bốt gặp rủi ro vì bị tạm giam định kiến trong các trung tâm mang tên là giáo dục người cai nghiện. Trong các khu vực tạm tạm giam này, đương sự cai nghiện phải chịu đựng tra tấn, bị đánh đập, bị hãm hiếp và các hình thức trừng phạt ác độc khác.
Người đang dự các chương trình cai nghiện còn bị đánh bằng roi điện, cưỡng bức lao động và phải tập dượt quân sự như tân binh trong các trung tâm quân sự. Các cuộc tập dượt như binh sĩ đang được huấn luyện hay làm việc mệt nhọc là những cách thông thường được trung tâm coi như phương pháp chữa trị để người nghiện không còn lệ thuộc vào ma túy nữa, và các phương pháp chữa trị như vậy thường do quân đội hay lực lượng cảnh sát điều khiển.
Vẫn theo báo cáo của HRW, các trung tâm cai nghiện do chính quyền quản lý còn thi hành các biện pháp đối với người cai nghiện như buộc họ hiến máu, bắt họ đứng phơi nắng hay lăn tròn trên đất như cái thùng. HRW còn ghi nhận trong các trung tâm cai nghiện đối xử tệ hại với phần lớn người bị tạm giam như cho họ ăn cơm và thực phẩm hư thối hay có nhiều sâu bọ, côn trùng khiến gây ra bịnh suy dinh dưỡng.
HRW cho biết thêm là những người bị đưa vào trung tâm cai nghiện thường bị bắt giữ không công bằng, không có trát bắt giữ, không có nguyên nhân hợp lý, tổng quát là khi đương sự bị cảnh sát bắt, họ không được thông tin cũng như lý do vì sao họ bị bắt đưa vào trung tâm cai nghiện giam giữ.
Thêm nữa người bị cai nghiện không được thuê mướn hay gặp luật sư để biện hộ cho trường hợp tạm giam của họ đang chịu đựng.
Trong các trung tâm cai nghiện còn có các lớp huấn nghiệp nhưng mang mục đích tạo lợi nhuận cho nhân viên nhà nước làm việc trong trung tâm. Báo cáo của HRW còn ghi nhận số lượng lớn trẻ em và các cá nhân mắc bịnh tâm thần cũng bị tạm giam trong trung tâm cai nghiện, cả hai nhóm này cũng bị lạm dụng thể xác.
Phản ứng của chính quyền Cam Bốt trước lời tố cáo của Human Rights Watch
Có hai cơ quan thuộc Liên Hiệp Quốc đang hợp tác gần gũi với chính quyền tại các trung tâm tạm giam là Quỹ Nhi Đồng Liên Hiệp Quốc và Văn Phòng Liên Hiệp Quốc về Ma Túy và Hình Sự nhưng hai cơ quan này lại có ít ý kiến về báo cáo của HRW.
Trong khi đó chính quyền Cam Bốt lên tiếng phủ nhận báo cáo của HRW nhưng cũng nói rằng những người bị tạm giam trong các trung tâm này không có lý do hợp lệ cũng như không có điều kiện gặp luật sư.
Theo tin từ chính quyền, một luật mới mang nội dung kiểm soát ma túy đang trên tiến trình chung kết, luật này được Liên Hiệp Quốc giúp đỡ về mặt kỹ thuật. Nhưng một bản copy dự thảo luật mà HRW có trong tay chứng tỏ không có cung cấp đủ sự che chở cho những trẻ em và người trên 18 tuổi bị cưỡng bức tạm giam với mục đích cai nghiện.
Đặc biệt trong dự thảo luật lại tạo điều kiện tha thứ cho các viên chức đã có hành vi sai trái đối với người bị tam giam. Theo HRW luật quốc tế không cho phép miễn trừ đối với các giới chức đã có hành động lạm dụng nghiêm trọng bao gồm tra tấn hay đối xử tệ hại khi họ đang thi hành phận sự.
Trọng Nghĩa (RFI)