Tương quan lực lượng Mỹ-Trung (DR)
Cơn thịnh nộ của Bắc Kinh về việc bán vũ khí cho Đài Loan chưa dứt. Nhà Trắng hôm 2/2, đã xác nhận Đức Đạt Lai Lạt Ma sẽ được tiếp xúc với tổng thống Obama vào cuối tháng này. Như vậy, liên tiếp những ngày qua, Mỹ đã tỏ ra cứng rắn đối với Trung Quốc trên nhiều hồ sơ, với thông điệp ngầm gửi đến các nước Châu Á đang trông đợi sức mạnh quân sự của Washington để cân bằng ảnh hưởng của Bắc Kinh.
Hoa Kỳ kiên định trong cam kết bảo vệ đồng minh
Tất nhiên, chính quyền Obama tuyên bố bán 6,4 tỷ đôla vũ khí cho Đài Bắc nhằm duy trì một tương quan lực lượng trên eo biển Đài Loan, trước những nỗ lực gia tăng tiềm lực quân sự của Bắc Kinh. Nhưng Đài Loan không phải là đối tượng duy nhất mà Washington nhắm tới. Theo nhiều nhà phân tích, động thái này của Washington còn ngầm trấn an những đối tác khác tại Châu Á, khu vực mà Trung Quốc đang tranh giành chủ quyền trên nhiều lãnh thổ và với nhiều quốc gia.
Một viên chức cao cấp của chính quyền Mỹ muốn giấu tên, đã tuyên bố với AFP rằng, theo ông, ý nghĩa của việc bán vũ khí này vượt xa kích thước của tranh chấp trên eo biển Đài Loan, và nhắm tới toàn khu vực Châu Á để khẳng định: Hoa Kỳ kiên định trong những cam kết bảo vệ đồng minh. Viên chức Mỹ kể trên nói tiếp: ‘‘Ngoài trường hợp Đài Loan, những nước trông đợi vào Hoa Kỳ để bảo đảm hòa bình và ổn định có thể vững tin rằng hậu thuẫn của Mỹ sẽ không suy suyển’’.
Tại Nhật Bản, 47.000 lính Mỹ vẫn được triển khai. Việc này tạo điều kiện cho Tokyo bớt lo ngại trước sức mạnh quân sự của Trung Quốc. Và cho dù quan hệ Mỹ-Nhật đang được chính phủ mới của thủ tướng Hatoyama rà soát lại, nhưng ngày nào Nhật Bản còn chưa chịu làm đàn em của Trung Quốc, thì ngày đó, sự hiện diện của Mỹ còn là nền tảng bảo đảm an ninh cho khu vực.
Tại Hàn Quốc, Hoa Kỳ cũng bố trí hơn 28.000 quân, phòng ngừa bất trắc đến từ Bắc Triều Tiên. Cho dù trong công luận Hàn Quốc, một phong trào bài Mỹ lâu lâu lại nổi lên, nhưng chính quyền Seoul luôn tìm cách bảo vệ mối liên minh với Hoa Kỳ. Bởi lẽ, bán đảo Triều Tiên, về mặt chính thức, vẫn ở trong tình trạng chiến tranh và Bình Nhưỡng chỉ đặt bút ký vào một bản thỏa thuận đình chiến năm 1953.
Đông Nam Á cũng yên tâm khi Washington không lùi bước trước những lời hăm dọa của Bắc Kinh
Về phần các nước Đông Nam Á, khu vực này đã từ lâu không sa vào cuộc đọ sức Mỹ-Trung. Ít ra về mặt hình thức là vậy, nhưng trong thực tế, các nước Đông Nam Á ngấm ngầm ủng hộ việc Hoa Kỳ ‘‘trở lại’’ bàn cờ khu vực với mục tiêu cân bằng ảnh hưởng của một nước Trung Quốc ngày càng lớn mạnh.
Theo ông Ralph Cossa, chủ tịch Diễn Đàn Thái Bình Dương tại Center for Strategic and International Studies, gọi tắt là CSIS, thì ngày nay, ‘‘nếu Hoa Kỳ nhượng bộ và ngừng cung cấp vũ khí cho Đài Loan, việc này chắc hẳn sẽ gây đổ vỡ cho sự tin tưởng của các đồng minh và của các nước Đông Nam Á vào những cam kết của Hoa Kỳ đối với Châu Á’’. Ông Cossa nói tiếp: ‘‘Tất nhiên, các nước Đông Nam Á sẽ không đồng loạt vỗ tay tán thưởng, nhưng họ sẽ ngủ ngon hơn và bớt thao thức một khi thấy Mỹ không chịu thua, mặc dù bị Trung Quốc dọa nạt’’.
Có lẽ không đợi đến những căng thẳng từ cuối tuần qua, mà từ nhiều tháng qua, Đông Nam Á đã có thái độ để biểu hiện sự ủng hộ cho một tương quan lực lượng Mỹ-Trung, không bị sai lệch ở Châu Á. Bằng chứng là bất đồng Mỹ-Nhật kéo dài thời gian qua, đã khiến cho Đông Nam Á lên tiếng lo ngại. Ngày 30 tháng giêng, báo The Strait Times đăng bài bình luận kêu gọi thủ tướng Nhật mau chóng quyết định về dự án chuyển dời căn cứ Mỹ Futenma trên đảo Okinawa, để đừng phương hại đến toàn bộ kiến trúc an ninh của khu vực Châu Á. Còn báo Asahi Shimbun của Nhật Bản, ngày 13 tháng giêng vừa qua, đã tiết lộ: chính quyền Nhật nên cẩn trọng xem xét những mối lo ngại mà nhiều nước như Hàn Quốc, Úc, Singapore và Việt Nam đã nói riêng với Hoa Kỳ về chính sách đối ngoại của thủ tướng Hatoyama.
Có thể tạm kết rằng: mỗi khi Washington bị rủi ro thất thế trong khu vực thì các nước nhược tiểu lại xao xuyến trước lợi thế của Bắc Kinh. Đổi lại, mỗi khi Hoa Kỳ khẳng định bảo vệ quyền lợi cho các đồng minh tại Châu Á, thì Đông Nam Á yên tâm và mừng thầm.
Bảo Thạch (RFI)