Với khủng hoảng tài chính và kinh tế toàn cầu, nợ công của các nước Nam Âu ngày càng lớn, trong khi thất nhiệp tăng nhanh. Nhưng vì đã gia nhập khu vực đồng euro, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Hy Lạp không thể đối phó bằng cách hạ lãi suất và cũng không thể tự ý hạ giá đơn vị tiền tệ.
Khu vực đồng euro hiện đang trải qua một cơn bão lớn nhất kể từ khi đơn vị tiền tệ này ra đời cách đây 11 năm. Hôm 5/2, trị giá đồng euro đối với đôla đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ tám tháng rưỡi qua. Một euro chỉ còn đổi được chưa tới 1,36 đôla.
Nguyên do là vì các nhà đầu tư vẫn lo ngại trước những khó khăn về mặt ngân sách của một số nước châu Âu, đặc biệt là ba nước Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, nên ồ ạt chuyển sang mua đôla.
Cũng vì lý do này, các thị trường chứng khoán trên thế giới hôm 5/2 tiếp tục đồng loạt sụt giảm, ngoại trừ hai thị trường Dow Jones và Nasdaq của Mỹ đã tăng trở lại chút ít.
Trong nhiều năm, những yếu kém của các nước Nam Âu đã được che khuất bởi một bối cảnh kinh tế thuận lợi và bởi một nguồn tín dụng rẻ tiền, thúc đẩy sự bùng nổ của khu vực địa ốc. Nay, với cuộc khủng hoảng tài chính và kinh tế toàn cầu, tình hình đã thay đổi: nợ công của các nước này ngày càng lớn, trong khi thất nhiệp tăng nhanh. Nhưng vì đã gia nhập khu vực đồng euro, cho nên những nước nói trên không thể đối phó bằng cách hạ lãi suất và cũng không thể tự ý hạ giá đơn vị tiền tệ.
Hôm 5/2, các lãnh đạo kinh tế của khu vực đồng euro đã cố gắng trấn an rằng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha không tạo ra nguy cơ nào đối với sự ổn định của khu vực này và các biện pháp tiết kiệm ngân sách của Hy Lạp đang đi theo đúng hướng. Mặt khác, Hy Lạp sắp được đặt dưới sự giám hộ của Uỷ ban châu Âu về ngân sách, một biện pháp chưa từng được áp dụng đối với một thành viên khối euro.
Thế nhưng, các thị trường vẫn chưa hết nghi ngại. Cho dù khó có khả năng là Hy Lạp sẽ ra khỏi khu vực đồng euro, nhưng câu hỏi được đặt ra bây giờ vẫn là liệu khối tiền tệ châu Âu có qua khỏi cơn bão này không?
Các đối tác châu Âu của Hy Lạp đang chịu áp lực buộc phải tìm ra một cơ chế hỗ trợ tài chính để giúp nước này trả các món nợ đáo hạn. Cơ chế này có thể là các khoản vay song phương. Đây là giải pháp mà về mặt chính trị ít ra là đở nhục cho châu Âu hơn là để cho Hy Lạp phải đi vay mượn từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế.
Bản thân chính phủ Hy Lạp cũng đã yêu cầu các nước đối tác châu Âu hỗ trợ và chủ trương phát hành một loại trái phiếu châu Âu. Lời kêu gọi này được đưa ra trước cuộc họp vào thứ năm tới tại Bruxelles giữa các lãnh đạo Nhà nước và chính phủ của Liên hiệp châu Âu.
Chưa biết là cuộc họp này sẽ ra quyết định như thế nào, nhưng một điều chắc chắn là cơn bão đang làm rung chuyển châu Âu báo hiệu những năm thắt lưng buộc bụng sắp tới, bởi vì toàn bộ các nước trong Liên hiệp châu Âu sẽ phải cắt rất nhiều chi tiêu công để giảm mức thâm thủng ngân sách, mà hiện đã tăng quá cao do hậu quả của khủng hoảng 2008.
Vấn đề là nếu cắt giảm quá mạnh chi tiêu công thì điều này có nguy cơ bóp nghẹt đà phục hồi vừa mới phát sinh của nền kinh tế các nước châu Âu. Đó là cái vòng lẫn quẩn mà các nước khu vực đồng euro có thể sẽ bị vướn vào và chính vì thế mà các nhà đầu tư vẫn thật sự tin tưởng vào khả năng chỉnh đốn lại ngân sách của các nước trong khu vực này.
Thanh Phương (RFI)