Từ ngày 23/02/2010, dầu từ một nhà máy lọc đã ngưng hoạt động gần thành phố Monza miền Bắc Ý đã đột nhiên thất thoát xuống một phụ lưu con sông Pô, rồi tràn qua dòng chính. Chính quyền Ý đã phải ban hành nhiều biện pháp ngăn chặn ô nhiễm lan rộng. Theo thông tín viên Huê Đăng từ Rôma, tình hình hiện đã nằm trong tầm kiểm soát, nhưng thiệt hại đối với môi trường dự báo rất nặng nề.
Sông Pô của Ý bị đe dọa ô nhiễm nghiêm trọng .Reuters
Nếu tính từ đêm 22 rạng sáng ngày 23 khi xẩy ra sự cố tràn dầu, số lượng dầu đầu tiên thất thoát từ các bồn chứa của nhà máy lọc dầu Lombarda Petroli tràn vào nhánh sông Lambro là 10 triệu lít, tương đương với khoảng 670 xe chở dầu, và từ đó tràn vào sông Pô, thì hiện nay cũng có thể nói tình hình tương đối có thể gọi là “trong tầm kiểm soát”, nói theo cách của ông Chủ tịch cơ quan Bảo hộ dân sự, Guido Bertolaso. Đây cũng là nhân vật mà hiện nay công luận rất chú ý sau khi toà án ở Firenze đã mở cuộc điều tra về tham nhũng hối lộ ở cơ quan này, và chính bản thân ông Guido Bertolaso cũng bị nghi ngờ là có dính líu đến những tệ nạn tham nhũng nói trên.
Tuy nhiên mức độ ô nhiễm cực kỳ lớn, coi như cả nhánh sông Lambro trước khi chảy vào sông Po là hoàn toàn bị ô nhiễm. Ông Chủ tịch vùng Lombardia, nơi xẩy ra sự cố, đã đánh giá thiệt hại về môi trường tương đương với một cuộc khủng bố, và tuyên bố là Hội đồng vùng Lombardia sẽ đứng ra đệ đơn chống lại Lombardi Petroli vì đã gây thiệt hại môi trường trong vùng.
Tác hại về môi trường
Theo đánh giá của WWF, lượng dầu tràn ngập dòng sông Lambro và sông Pô đã và đang đe doạ một cách trầm trọng toàn bộ hệ sinh thái của vùng sông rạch, và đời sống kinh tế chung quanh vùng sẽ hứng chịu những hệ lụy khôn lường, các hoạt động về ngư nghiệp và nông nghiệp trong vùng sẽ bị ảnh hưởng trầm trọng, và các loài thú hoang dã như chim chóc sống trên mặt đất cũng như các loài động vật sống trong nước sẽ phải hứng chịu cảnh “màn trời chiếu đất”.
Trong những năm gần đây, sinh hoạt kinh tế gắn liền với những hoạt động nông và ngư nghiệp quanh con sông Po vốn đã phải hứng chịu những khủng hoảng lớn lao do biến đổi khí hậu tạo ra: những cơn hạn hán kinh hồn làm thiêu rụi những cánh đồng nông nghiệp, xen kẽ với những cơn nước lũ hung hãn đã gây thiệt hại to tát về sinh mạng cũng như tài sản nhà cửa của những cư dân sống chung quanh vùng đồng bằng sông Pô. Bây giờ thêm vấn nạn môi trường thì không biết về lâu về dài hệ sinh thái và đời sống kinh tế trong vùng sẽ như thế nào.
Nguyên nhân vụ tràn dầu là do phá hoại?
Thoạt đầu, theo tin báo chí thì không rõ vì nguyên nhân nào mà10 triệu lít từ các bồn chứa dầu của nhà máy lọc dầu Lombarda Petroli, nằm gần Monza, đã “thất thoát” và chảy tràn vào nhánh sông Lambro. Câu chuyện “thất thoát” dầu này cũng đang còn có nhiều điểm bí ẩn cần được làm sáng tỏ. Nhà chức trách đã bắt đầu lập hồ sơ điều tra.
Được biết là nhà máy lọc dầu Lombardi Petroli đã tạm thời ngừng hoạt động từ khoảng hè năm ngoái, phần lớn công nhân đã được nghỉ ăn lương bảo trợ thất nghiệp, và hiện nay nhà máy chỉ còn hoạt động như một kho chứa dầu.
Theo lời kể của người gác dan của kho dầu thì nếu không có tai nạn, thì dầu từ bồn chứa không thể tự nhiên thất thoát ra được. Mặt khác, không phải bất cứ ai cũng có thể tự tiện mở vòi của các bồn chứa vì đứng trước mạng lưới chằng chịt của ống dẫn dầu, nếu không phải là người hoạt động chuyên nghiệp trong nhà máy lọc dầu, thì cũng sẽ chẳng biết mở vòi nào, đóng vòi nào để dầu có thể tràn ra sông.
Theo một số nguồn tin, mục tiêu của những thủ phạm gây ra sự cố này là phá hoại ngành kinh doanh bất động sản trong vùng. Một số nguồn tin khác thì cho rằng đây là hoạt động nhằm đe doạ và trả thù của Mafia đối với nhà máy lọc dầu vì một nguyên nhân nào đó.
Dù sao chăng nữa, trước mắt nhà nước Ý phải nhanh chóng tẩy sạch ô nhiễm trong vùng, khôi phục lại hệ thống sinh thái của dòng sông trước khi cuộc Triển lãm Toàn cầu khai mạc vào năm 2015 ngay tại vùng Lombardia, nơi có dòng sông Pô chảy qua và có nhánh sông Lambro chạy sát thành phố Milano, trung tâm điểm của Expo 2015.
Trọng Nghĩa (RFI)