Ủy hội sông Mekong (MRC) chính thức loan báo cuộc họp thượng đỉnh của các nước thành viên và đối tác sẽ diễn ra tại tp Huahin của Thái Lan ngày 2 và 3 tháng Tư tới.
MRC nói khô hạn kỷ lục tại lưu vực sông Mekong năm nay không hẳn do TQ gây ra.
Thủ tướng của các nước thành viên MRC, là Thái Lan, Việt Nam, Lào và Campuchia đã nhận lời tham dự.
Trung Quốc, với tư cách nước đối thoại sẽ gửi đến đoàn quan chức đông đảo, do Bộ trưởng Nguồn nước dẫn đầu.
Trong cuộc trao đổi với BBC Việt Ngữ ngày 19/3, Ông Jeremy Bird, Tổng thư ký Ủy hội sông Mekong nói đến lĩnh vực Việt Nam có thể tham gia thảo luận tại cuộc họp.
Jeremy Bird: Tôi cho rằng hiện VN đang đối diện với tình huống khá đặc biệt trong nhóm nước hạ lưu Mekong. Thứ nhất một số con sông ở miền Trung Việt Nam, như Srepoc, Sesan, lấy nước từ thượng nguồn Mekong. Cạnh đó VN còn là nước dùng nước hạ nguồn. Lượng nước hạ nguồn phụ thuộc vào những biến đổi ở thượng nguồn. Chắc chắn lợi ích của Việt Nam nằm ở chỗ thúc đẩy hợp tác giữa các nước thành viên MRC. Mục đích là bất cứ phát triển nào vùng thượng nguồn, liên quan đến lưu lượng dòng chảy, chất lượng nước đổ xuống hạ nguồn, Việt Nam cần đàm luận với bốn nước thành viên về những dự án này trước khi chúng được mang ra thực hiện.
BBC:Việt Nam nói rằng họ đang chịu tác động kép của dòng Mekong thiếu nước năm nay, đó là khô hạn tại vùng đồng bằng Nam Bộ và nước biển xâm nhập ruộng đồng với quy mô lớn hơn. Ông có đồng ý với nhận định này không?
Jeremy Bird: Chúng tôi đã làm một số khảo sát về thay đổi khí hậu sẽ tác động ra sao đối với nước hạ nguồn Mekong. Bên cạnh nhiệt độ không khí tăng, khí hậu vùng này sẽ trở nên thất thường, thiên tai quy mô lớn xảy ra nhiều hơn, cả lũ lụt lẫn khô hạn. Chúng tôi cũng ghi nhận Việt Nam là một trong những nước bị ảnh hưởng nặng nhất của tình trạng thay đổi khí hậu toàn cầu. Ví dụ có dự đoán nói đến từ nay đến cuối thế kỷ, mực nước biển sẽ dâng lên thêm 50cm, và sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của 30 phần trăm cư dân tại vùng châu thổ, nơi được coi là vựa lúa của Việt Nam. Rõ ràng quan ngại này không chỉ liên quan tới VN mà còn là trách nhiệm của Ủy hội sông Mekong. Năm ngoái MRC, với sự trợ giúp của Úc, đã phát động sáng kiến giảm thiểu tác động của thay đổi khí hậu, chúng tôi sẽ để ý đến chính sách, chiến lược nông nghiệp đối với cộng đồng dân cư bị ảnh hưởng. Cạnh đó là các biện pháp nâng cao khả năng tồn tại của cây trồng, vật nuôi, giảm bớt nguy cơ bị tổn thương.
BBC:Có phải tình trạng khô hạn một cách kỷ lục trong nhiều chục năm nay tại hạ lưu dòng Mekong đang tạo ra thách thức lớn cho Ủy hội sông Mekong?
Jeremy Bird: Đúng vậy. Vấn đề không phải là sông Mekong thiếu nước. Sông Mekong vẫn còn nước. Vấn đề là liệu người dân tại những nước Mekong chảy qua có tiếp cận được nước của sông hay không? Liệu các dự án dùng nước ngọt, thủy lợi hay thủy điện đã làm khô cạn dòng Mekong? Rõ ràng mực nước sông hiện giờ xuống quá thấp, tàu bè không di chuyển được, hàng hóa không lưu thông được. Mekong đang chịu khô hạn lớn nhất trong 50 năm qua, kể từ khi ghi chép số liệu bắt đầu. Đối với các nước thành viên MRC, đây là sự quan ngại lớn. Cạnh đó số liệu chúng tôi thu thập được, và đã xuất hiện trên website, cho thấy đây là hiện tượng thời tiết trong vùng rộng, trong cả khu vực. Khô hạn không chỉ tác động đến các nước thành viên của MRC, mà còn xảy ra tại Trung Quốc. Và trầm trọng hơn tại Việt Nam. Ví dụ như mực nước sông Hồng ở miền Bắc VN hiện đang ở mức thấp nhất trong 100 năm. Không hẳn mọi thứ đều do đâp thủy điện của TQ xây ở thượng nguồn. Tuy nhiên chúng ta cần rút ra bài học về công việc MRC đang làm, và thông tin chúng tôi cung cấp cho các nước thành viên, để họ thông báo cho công chúng.
BBC:Đang có nhiều chỉ trích nhắm đến Trung Quốc trong chuyện dòng Mekong gặp hạn. Phần lớn các ý kiến nói đến việc Trung Quốc xây đập ở thượng nguồn, tích nước khiến hạ lưu sông Mekong thiếu nước trầm trọng. Trước các chỉ trích như vậy, ông sẽ nói sao với phía Trung Quốc để họ thay đổi hành động?
Jeremy Bird: Lượng nước đổ vào hệ thống sông Mekong, gồm các nhánh và dòng chảy chính, thay đổi hàng năm. Nếu nhìn vào biểu đồ, ông sẽ thấy mực nước thay đổi lớn, ngay cả trong mùa khô. Do vậy nông dân, người chài lưới buộc phải thay đổi cách canh tác, cách kéo lưới từ năm này sang năm khác. Tình hình năm nay thật nghiêm trọng. Không chỉ dòng chảy chính khô hạn vì thiếu nước. Nếu ông nhìn vào các nhánh, gồm sông, suối, đổ vào dòng Mekong, lượng nước đang được coi là thấp nhất trong 50 năm. Đây là trở ngại lớn các nước thành viên sông Mekong gặp phải trong lúc này. Và họ thật sự muốn có một số giải pháp trong tương lai. Trong đó có việc chữa hạn, tăng khả năng trữ nước, giảm thiểu rủi ro đối với sản xuất nông nghiệp. Cũng không nên đổ hết mọi chuyện cho phía Trung Quốc, vì tại vùng Tây Nam Trung Quốc tình trạng khô hạn cũng đang diễn ra một cách trầm trọng.
Theo BBC