Tại vĩ tuyến 38, ranh giới giữa hai nước Triều Tiên.
Dưới tựa đề Bắc Triều Tiên ‘’những con tin của lịch sử’’, nhật báo Pháp Le Monde đăng bài phóng sự dài nguyên một trang báo của đặc phái viên Philippe Pons tại Nhật, kể lại câu chuyện của bà Ko Chong Mi, năm nay 50 tuổi, cũng như nhiều phụ nữ khác, đã chạy trốn khỏi Bắc Triều Tiên và hiện sống ở Osaka.
Bà Ko Chong Mi, chỉ mới lên ba khi gia đình của bà quyết định rời Nhật Bản để về Bắc Triều Tiên vào năm 1963. Cha mẹ của bà Ko Chong Mi là người Triều Tiên đến Nhật từ trước thế chiến, thời Nhật chiếm đóng bán đảo Triều Tiên những năm 1910 - 1945. Họ rời Nhật Bản cùng đứa con gái nhỏ trong đợt gọi là ‘’hồi hương’’ khởi sự từ tháng 12 năm 1959.
Theo bài báo, với sự vận động của Hội Chosen Soren, thân Bình Nhưỡng, đã có đến 93.000 người đến Bắc Triều Tiên. Một chuyến đi mà họ hối tiếc về sau.
Thảm cảnh bắt đầu từ thập niên 1960
Trong cuộc di tản rầm rộ đó, có 1.800 phụ nữ Nhật Bản đi theo chồng người Triều Tiên. Từ hơn một chục năm nay, khoảng một trăm người đã trốn được khỏi Bắc Triều Tiên và về được đến Nhật. Một chục người đã đồng ý kể lại cho phóng viên Le Monde hành trình và thảm cảnh của họ, bắt đầu từ thập niên 60.
Theo phóng viên Le Monde, tại cảng Niigata, trên bờ biển phía Tây Nhật Bản, có một đại lộ mang tên Botonamu, tức cây liễu trong tiếng Triều Tiên. Đại lộ dẫn ra cảng. Trong những năm 60, hàng chục ngàn nguời Triều Tiên, đến từ các miền Nhật Bản, đã hồ hởi đi trên đại lộ này ra cảng, lên tàu để đi đến nơi đươc Tổng hội người Triều Tiên ở Nhật Chosen Soren, vẽ ra như thiên đàng hạ giới của những người lao động.
Họ mặc quần áo truyền thống ngày lễ, dắt con cái, và mang rất ít hành lý. Một chiếc tàu Liên Xô, kết hoa giấy và cờ đỏ với sao vàng chở họ đến thành phố Chongjin ở Bắc Triều Tiên. Trưóc khi đi, những người này đã qua Hội Chữ Thập đỏ, để xác định là họ có thật sự muốn đi. Nhưng thời đó thì họ biết gì về Bắc Triều Tiên đâu. Có điều họ nghĩ, có lẽ không tệ hại hơn là cuộc sống của họ ở Nhật Bản lúc ấy.
Tác giả bài báo nhắc lại là có khoảng hai triệu người Triều Tiên đến Nhật như cha mẹ bà Ko Chong Mi. Phần đông đã về Hàn Quốc sau khi Nhật đầu hàng, một phần ba ở lại. Cuộc sống của họ rất bấp bênh, nhiều người sống nhờ vào trợ cấp xã hội, lại bị phân biệt đối xử, cộng đồng thì bị chia rẽ - một bên ủng hộ Hàn Quốc, một bên Bắc Triều Tiên.
Vào thời đó Bắc Triều Tiên có vẻ như là một miền đất hứa, kinh tế phát triển hơn Hàn Quốc, vốn bị hỗn loạn dưới chế độ độc tài Ree Syngman, do Hoa Kỳ dựng lên.
Theo bài báo, những người về Bắc Triều Tiên trong những năm 60 có tinh thần yêu nước rất cao. Phần đông gốc gác ở phiá Nam, ở đảo Jeju, nơi dân chúng đã bị thẳng tay đàn áp trong cuộc nổi dậy vào năm 1948.
Trở lại với cuộc di tản, nếu lúc đầu người ra đi rất hồ hởi, nhưng khi tàu đến Chongjin, thì nhiều người rất ngỡ ngàng trước cảnh dân chúng nghèo nàn, cửa hàng trống rỗng. Nhiều phụ nữ đã bám chặt thành tàu, không chiụ xuống. Trong đó có bà Saito, lúc ấy 20 tuổi, và anh của bà Ko Chong Mi,15 tuổi. Nhưng họ bị đẩy xuống đất liền. Anh của bà Ko, chống cự lại, đã bị đưa vào bệnh viện tâm thần.
Bà Saito kể lại cuộc sống, 48 năm tại thành phố Hyesan, gần biên giới Trung Quốc. Chồng bà đã chết, sau đó đến lượt con gái đầu lòng chết trong trại lao động, đứa con gái thứ hai thì chết trong nạn đói trong thập niên 1990.
Vì đến từ một nước tư bản, họ không được tin cậy
Nhưng nổi khỗ của họ, như bà Ko giải thích, là khi đến Bắc Triều Tiên, họ bị phân chia thành ba thành phần, theo lý lịch, năng lực và khả năng trợ giúp của gia đình còn ở bên Nhật. Vì đến từ một nước tư bản, họ không được tin cậy.
Dĩ nhiên có những thành phần được ưu đãi như gia đình bà Ko, vì mẹ của bà đã kết hôn với một người trong hiệp hội thế lực Chosen Soren. Những người này được sống ở Bình Nhưỡng, hoặc đến thành phố Sinuiju, gần biên giới Trung Quốc, những nơi mà đời sống sung túc hơn nơi khác. Những người khác thì bị đưa đi dến những vùng phía Bắc, đời sống khắc nghiệt hơn.
Có điều dù được ưu đãi hay không thì vào thập niên 1970, nhiều người bị tình nghi là gián điệp; như trường hợp cha mẹ của cậu bé Kang Chol-hwan, lúc ấy 9 tuổi. Hai người cùng cậu con trai đã bị đưa đến một trại giam trong suốt 10 năm trời, mà sau này Chol-hwan kể lại những điều kiện sống khủng khiếp. Còn người dượng của bà Ko, thì cũng mất tích trong một tháng vào năm 1976. Ông kể lại là bị bắt, bị đánh đập, tra tấn. Bà Ko Chong Mi cho là cũng may là ông còn sống, vì nhiều người hồi hương đã bị chết trong các trại.
Bà Ko Chong Mi, hiện nay theo bài báo, đã đưa đơn kiện hội Choren Soren đã nói dối, đánh lừa hàng chục ngàn người vì cuộc sống mà hiệp hội hứa hẹn khi vận động thì không thấy đâu, trong khi mà cuộc đời hàng ngàn nguời lại kết thúc trong trại lao cải Bắc Triều Tiên. Bà Ko kết luận: họ là nạn nhân của một cuộc bắt cóc, y như là một đứa trẻ bị kẻ lạ mặt dùng kẹo dụ dỗ.
Như nói trên cả trăm phụ nữ đã trốn khỏi Bắc Triều Tiên và về trở lại Nhật. Nhưng hiện nay, theo bài báo nhiều người khác tuy ra khỏi được Bắc Triều Tiên nhưng còn bị kẹt lại ở Trung Quốc, họ tạm trú ở Đại sứ quán Nhật ở Bắc Kinh hay lãnh sự quán Nhật ở Thẩm Dương. Chính quyền Bắc Kinh không chiụ cấp visa cho phép họ ra khỏi lãnh thổ Trung Quốc.
Thảm cảnh của họ, cũng ít được nhắc đến ở Nhật, vì họ đã tự nguyện ra đi và đến Bắc Triều Tiên.
Google và Trung Quốc: cuộc đối đầu giữa hai chàng khổng lồ
Thời sự Châu Á được hầu hết các báo theo dõi hôm 24/3 là tranh chấp giữa tập đoàn Google và Bắc Kinh. Các báo Pháp khen ngợi chiến lược của Google, đã dời sang Hồng Kông để tránh kiểm duyệt của Trung Quốc, tựa của Le Monde. Giải pháp này theo tờ báo cho phép Google gỡ thể diện nhưng vẫn không cắt đứt với thị trường Trung Quốc.
Le Figaro nói đến cuộc đối đầu của hai chàng khổng lồ. Theo tờ báo quả bóng đang ở trên sân của Bắc Kinh. Do đó tờ báo kinh tế Les Echos đánh giá là chiến lược của Google làm Bắc Kinh bối rối. Tờ báo ghi nhận, sự bối rối này được thể hiện qua phản ứng của chính quyền Bắc Kinh như có vẻ hơi hụt hẫng.
Những chỉ trích mạnh mẽ trước tiên đến từ giới truyền thông, đã cực lực lên án Google, để rồi sau đó phát ngôn viên bộ Ngoại giao trấn an. Bắc Kinh khẳng định đây chỉ là một ‘’hồ sơ thương mại bình thường’’, không ảnh hưởng đến quan hệ Mỹ Trung.
Trích dẫn nhận định các nhà quan sát, tờ báo kinh tế Pháp cho là quyết định của tập đoàn tin học Mỹ khá khôn khéo, vì nó cho phép Google giữ được một số hoạt động ở Trung Quốc, như lãnh vực thương mại, hay nhạc . Điều quan trọng nữa có lẽ Google cũng có thể đạt được một thoả hiệp khả dĩ chấp nhận được với chính quyền Trung Quốc.
Tờ báo La Croix tỏ vẻ thận trọng hơn, cho là Google ‘’đánh cuộc một cách phiêu lưu’’, tựa của bài báo. La Croix giải thích là khi rút về Hồng Kông, Google tạo điều kiện cho đối thủ của họ là Baidu, của Trung Quốc.
Pakistan mặc cả với Hoa Kỳ
Le Figaro hôm 24/3 còn nhìn xuống vùng Nam Á, với Pakistan đang mặc cả với Hoa kỳ về vai trò của họ trong hồ sơ Afghanistan. Hiện nay theo bài báo, Pakistan đã cử một phái đoàn qua Mỹ mà về mặt chính thức là do ngoại trưởng Qureshi, dẫn đầu. Nhưng người có trọng lượng nhất hiển nhiên là lãnh đạo quân đội, tướng Kayani cùng đi trong đoàn và lại có thêm lãnh đạo ngành tình báo nữa. Hai nhân vật này đã đến Mỹ khá sớm để có thời giờ thảo luận với các đồng nhiệm Hoa Kỳ.
Theo Le Figaro, từ khi ông Obama cho rằng quân đội Mỹ có thể bắt đầu rút khỏi Aghanistan vào năm 2011 và nhất là cuộc đối thoại với Taliban không còn là điều cấm kỵ nữa, Pakistan đã không ngừng đẩy các con tốt của họ. Pakistan đưa ra nhiều yêu sách, như việc họ phải được tham gia cuộc thương luợng với Taliban, hay Ấn Độ phải rút khỏi Afghanistan.
Câu hỏi hiện nay theo Le Figaro là, Washington sẽ đáp ứng đến đâu yêu sách của người đồng minh mà Mỹ đang cần để có thể rút khỏi Afghanistan. Liệu Washington có thể làm phật lòng New Delhi hay không ? Hiện nay công cuộc hợp tác chặt chẽ hơn giữa Washington và Islamabad trên các vấn đề an ninh, năng lượng hạt nhân dân sự, giống như là đối với Ấn Độ, đang làm cho New Delhi rất bất bình. Một nhà cựu ngoại giao Ấn đã đặt vấn đề, liệu họ có nên hành động như Israel hay không đối với chính sách của ông Obama.
Mai Vân (RFI)