Tổng thống Mỹ Barack Obama (T) và đồng nhiệm Dmitri Medvedev (P) tại Điện Kremly vào tháng 07/2009. AFP/Saul LOEB
Sau khi đã thành công trên hồ sơ bảo hiểm y tế, về mặt đối ngoại, tổng thống Mỹ Barack Obama vừa giành một thắng lợi quan trọng với việc đạt được hiệp ước mới với Nga về giải trừ vũ khí hạt nhân START.
Trước hết, hiệp ước này mang tính chất lịch sử vì nó đẩy lùi nguy cơ xảy ra chiến tranh nguyên tử với Nga, quốc gia có số lượng vũ khí hạt nhân tương đương vớI Mỹ. Hiện nay, Hoa Kỳ có 2.200 đầu đạn hạt nhân. Nga thì khẳng định đang nắm trong tay đến 3000 đầu đạn hạt nhân, nhưng theo một số chuyên gia Mỹ, con số này được thổi phồng và trên thực tế, hai nước cựu thù thời chiến tranh lạnh có số đầu đạn hạt nhân gần như ngang bằng nhau. Cả hai quốc gia hiện tập trung 95% vũ khí nguyên tử trên thế giới.
Thật ra thì số lượng đầu đạn được cắt giảm theo dự trù của hiệp ước START mới không phải là nhiều, nhưng cái chính là Washington đã thuyết phục được Matxcơva thiết lập một số biện pháp kiểm tra vẫn chưa có kể từ đầu tháng 12 năm ngoái, tức là thời điểm mà hiệp ước START cũ hết hạn.
Mặt khác, theo lời Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates hôm 26/03, hiệp ước START mới không có điều kiện ràng buộc nào đối với kế hoạch phát triển và cải tiến các hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ ở châu Âu hoặc ở nơi khác. Đây vẫn là vấn đề rất nhạy cảm đối với Nga và có thể ảnh hưởng đến kết quả bỏ phiếu phê chuẩn hiệp ước tại Quốc hội mỗi nước.
Điểm thứ hai, hiệp ước START mới củng cố thêm vị thế của Mỹ trong bối cảnh sắp diễn ra Hội nghị thượng đỉnh về an ninh hạt nhân vào giữa tháng 04/2010 tại Washington và hội nghị xét lại hiệp ước không phổ biến hạt nhân mà Liên hiệp quốc sẽ tổ chức vào tháng 05/2010.
Không những thế, hiệp ước START mới sẽ được ký tại Praha, nơi mà vào ngày 05/04/2009, tổng thống Obama đã đọc một bài diễn văn quan trọng về một thế giới không có vũ khí hạt nhân. Việc ký kết hiệp ước sẽ được tổ chức vào một ngày gần vớI kịp kỷ niệm 1 năm bài diễn văn lịch sử đó, tức là vào ngày 08/04, những ngày mà tổng thống Nga Medvedev đang thăm nước Slovakia láng giềng.
Nhìn rộng hơn, hiệp ước START mới là nhằm ''dẫn đường cho cuộc chiến chống phổ biến hạt nhân'', như tuyên bố của tổng thống Obama vớI các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 26/03. Điều này có nghĩa là hiệp ước mớI về giải trừ vũ khí nguyên tử giữa Mỹ và Nga sẽ tạo thêm áp lực lên những quốc gia đang có tham vọng trở thành cường quốc hạt nhân như Iran và Bắc Triều Tiên. Kể từ nay, những nước này sẽ càng khó mà cưỡng lại những đòi hỏi của quốc tế về việc kiểm tra các chương trình hạt nhân của họ.
Điểm thứ ba, về mặt song phương, rõ ràng hiệp ước START là một kết quả đáng kể trong nỗ lực của ông Obama nhằm '' khởi động lại '' quan hệ giữa Mỹ với Nga, một trong những ưu tiên hàng đầu của ông khi lên nhậm chức tổng thống. Càng hợp tác chặt chẽ hơn với Nga, Hoa Kỳ càng dễ thuyết phục Matxcơva tham gia giải quyết các vấn đề tối quan trọng đối với Washington như hạt nhân Iran, chống khủng bố, hòa bình Trung Đông, năng lượng và nhất là kềm chế thế đang lên của Trung Quốc.
Thanh Phương (RFI)