Điểm báo Quốc tế

Dĩ nhiên cuộc thảo luận tại Doha đã được dân chúng Nhật theo dõi, vì gắn chặt với sở thích, thói quen, quyền lợi của họ, đặc biệt là trên vấn đề cá ngừ hay cá thu đen theo tiếng Nhật. Le Monde đăng ảnh thanh niên Nhật đưa hai ngón tay đắc thắng trước một cửa hàng bán sushi, trưng bày một con cá ngừ to.

Dưới tựa đề ''Tại quốc gia nơi các nhóm vận động hành lang thắng thế'', tờ báo trở lại cuộc họp ở Doha, mô tả cảnh vận động của phái đoàn Nhật và nổi "sung sướng" của trưởng đoàn Nhật Masanori Miyahara, lúc nào cũng tươi cười.

Sung sướng, nhưng cũng ''mệt nhọc'': trong suốt 13 ngày họp, nhân vật này đã đấu tranh chống lại tất cả những biện pháp bảo vệ những loài bị đe doạ tiệt chủng đưa ra để đại diện 150 quốc gia thành viên Công ước CITES, bỏ phiếu. Ông đã thắng trên các hồ sơ chủ yếu đối với Nhật. Chỉ có ngà voi, mà có lẽ người Nhật cũng ưa thích, là đã bị cấm bán.

Để được kết quả trên, Le Monde cho là ông Miyahara đã dốc hết sức lực, nhất là vào ngày cuối cùng. Ông luôn ngồi ở hàng đầu, ông đều phát biểu sau mỗi biện pháp đưa ra. Lúc nghỉ giữa cuộc thảo luận, ông đi bắt tay mọi người, trả lời nhà báo, trong đó có khoảng 20 ký giả Nhật.

Phái đoàn Nhật Bản tham gia cuộc họp hùng hậu hơn những nước khác: 30 người, trong lúc ví dụ đoàn Monaco chỉ có 3 người thôi. Đó là không kể là ngồi ở cuối phòng họp, có 17 nhóm thế lực Nhật Bản, đến để gây sức ép như Hiệp hội Ngư phủ, Hiệp hội Những người đánh bắt cá ngừ, Hiệp hội Phát triển và Bảo vệ San hô quý giá...

Họ đến để đưa ra một thông điệp chung là: tài nguyên thiên nhiên dồi dào, và phải khai thác. Theo bài báo, cứ nhìn các chiếc kim gài cà vạt bằng san hô hay các chiếc ví bằng da cá mập là thấy rất rõ thông điệp này, trong lúc mà trên tường một tấm áp phích lớn giải thích tại sao đánh bắt cá mập, vì nơi loại cá này ta không phải bỏ bất cứ cái gì, từ thịt, da, vi cá, cho đến răng !

Nhưng không phải chỉ có thế. Theo le Monde, ông Miyahara không ngần ngại giải thích là ông đã vận động tất cả mọi người trên hồ sơ cá ngừ. Ngày chủ nhật 21/03, ông đã tổ chức một buổi chiêu đãi ở ngay khách sạn Sheraton, nơi diễn ra hội nghị, một buổi tiệc sushi cá ngừ, mời 200 khách. Thế nhưng đại diện Hoa Kỳ, Châu Âu, Monaco, những nước bảo vệ loài cá này, và nhà báo, không được mời.

Kết quả như đại diện nước châu Phi Tanzania, đã nói: "Tôi không thể cho biết phái đoàn chúng tôi bỏ phiếu như thế nào, nhưng sushi ngon thật !".

Nhật Bản đã vận động hàng tháng trước cuộc họp của CITES

Theo Le Monde thì đại diện Nhật Bản đã đi đến nhiều nước, đài thọ tiền đi dự họp cho khoảng một chục phái đoàn. Tokyo cũng tài trợ cho các chương trình phát triển ngư nghiệp ở một số quốc gia Châu Phi, Châu Á Thái Bình Dương. Trước cuộc vận động ngoại giao yếu ớt của Châu Âu, Le Monde nhận thấy là cũng dễ hiểu những nước đang phát triển nghiêng theo lập luận của Nhật Bản, cũng phần nào trùng lập với những mối quan tâm của họ.

Trưởng đoàn Nhật thành công, nhưng ông Miyahara lo ngại về hình ảnh nước Nhật mà ông cho là sai lệch và bất công mà giới truyền thông phương Tây đưa ra. Ông lập luận là Nhật ủng hộ vấn đề quota trên cá thu và những loài hải sản khác, nhưng ông lại cho đấy là trách nhiệm của Ủy Ban Bảo vệ Cá thu ở Bắc Đại Tây Dương, Icaat, và chính Châu Âu đã chống đối.

Theo ông, thì vẫn phải tôn trọng quota, nhưng ông lại khẳng định là đối với Nhật và số 200.000 ngư phủ của họ, các loài hải sản mang tính chất "chiến lược".

Cọp cũng bị nguy cơ tuyệt chủng

Ngoài các loài cá ngừ, cá mập.., Le Monde còn chú ý đến một loài khác bị đe dọa tiệt chủng cũng do thói quen ăn uống của con người, đó là loài cọp.

Trong bài báo tựa đề "một năm con cọp không tốt cho loài hổ chút nào", Bruno Philip nêu bật sự kiện đang thu hút giới truyền thông Trung Quốc: đó là trong 3 tháng đầu năm này, đã có 12 con cọp giống Siberi bị chết đói ở sở thú tỉnh Liêu Ninh. Cuối năm ngoái cũng tại đây, cọp bị đói suýt nữa đã ăn thịt một người canh giữ sở thú.

Một mặt như lời thừa nhận của một viên chức, tỉnh thiếu phương tiện tài chính, không như ở các thành phố lớn, Bắc Kinh hay Thượng Hải, cho nên không thể nuôi đàng hoàng các con hổ. Chúng bị nhốt trong những chuồng chật hẹp, chúng chỉ được ăn xương gà.

Vẫn theo viên chức này đây không phải là trường hợp riêng của Liêu Ninh mà là của nhiều sở thú trên tổng số 200 ở Trung Quốc, cho dù theo bài báo, ngay từ những năm 1980, Bắc Kinh có một chương trình bảo vệ loài cọp, thành lập cả những nông trại để cung cấp thức ăn cho chúng.

Tuy nhiên theo Le Monde, vấn đề thiếu phương tiện không phải là lý do duy nhất mà báo giới Trung Quốc tố cáo. Lãnh đạo các sở thú và nông trại nói trên bị nghi là cố tình để chết các con thú để bán nào là xương, các bộ phận của cọp v.v.. được đánh giá có tác dụng kỳ diệu.

Nếu giới lãnh đạo vẫn chối cãi, thì một nhân viên trong sở thú đã khai là họ có loại rượu đặc biệt ngâm xương hổ để mời những khách quý, tức các viên chức cao cấp. Bài báo trích dẫn số liệu chính thức theo đó có 6000 con hổ ở trong các sở thú, nhưng chỉ còn 60 con sống hoang dã bên ngoài, ở Vân Nam, Phúc Kiến , Quý Châu.

Riêng hổ loại vùng Siberi thì chỉ còn khoản 20 con ở biên giới với Nga.

Riêng về loài hổ ở phiá Nam Trung Quốc, nếu trong những năm 1950, còn đến 4000 con, thì từ thập niên 80, không ai còn thấy một con nào cả.

Trước tin 12 con hổ Liêu Ninh bị chết được loan tải trên báo chí cũng như Internet, với những so sánh đôi khi quá đà, ví như: ''một loài được bảo vệ chết đói mà không thể nói năng gì, giống như người dân, khi phản đối bị quyền đàn áp, ký tên: Trường Xà. Sở thú Liêu Ninh, theo báo chí Trung Quốc, sẽ được tài trợ 1 triệu đô la.

Hải chiến chết người giữa hai nước Triều Tiên?

Cũng về Châu Á, báo Libération hôm 27/3, chú ý đến cuộc ''hải chiến chết người giữa hai nước Triều Tiên'', tựa bài báo tường thuật lại sự cố hôm 26/3, với một tàu chiến Hàn Quốc bị đánh chìm, gần ranh giới hải phận hai miền, mà nguyên nhân theo tờ báo, có lẽ là do trúng phải một thủy lôi Bắc Triều Tiên.

Đến tối 26/3 có ít nhất 58 thủy thủ được cứu vớt trên tổng số 104 người. Sự cố diễn ra trong lúc mà quan hệ hai miền rất căng thẳng. Bài báo nhắc lại, sự kiện mới hôm 26/3, ban tham mưu quân đội Bắc Triều Tiên đã cảnh cáo sẽ sử dụng đến vũ khí hạt nhân nếu Washington và Seoul có ý độ lật đổ chế độ Bình Nhưỡng.

Bắc Triều Tiên trước đây cũng đưa ra yêu sách Hàn Quốc phải tổ chức lại các tuyến du lịch vào đầu tháng tư tới đây. Các tuyến du lịch ở núi Kim Cương bị ngưng từ khi một nữ du khách bị bắn chết tháng 07/2008.

Theo phân tích của Philippe Grangereau, tác giả bài báo, có thể đo lường hành động của lãnh đạo Bắc Triều Tiên bằng tầm mức khủng hoảng kinh tế tại quốc gia này. Từ lúc đổi tiền, tình hình trở nên rất bi đát. Theo lời kể những người tỵ nạn Bắc Triều Tiên ở vùng biên giới với Trung Quốc, lương thực thiếu nghiêm trọng, có những nơi bị đói. Một người cho biết là trẻ em đang chết đói, chợ búa trống rỗng.

Mức thiếu lương thực hiện nay không khác gì những năm cuối thập niên 90, đã khiến từ 1 đến 2 triệu người chết vào thời ấy. Nhưng lần này, theo lời khẳng định của một phụ nữ: ''người dân than phiền, họ sẽ không ngậm miệng chiụ chết như trước đây".

Thoả thuận giải trừ vũ khí chiến lược lịch sử giữa Nga và Mỹ

Về thời sự thế giới, tờ le Figaro hôm 27/3 dành tựa lớn cho thoả thuận mà tờ báo gọi là lịch sử giữa Nga và Mỹ trên vấn đề giải trừ vũ khí chiến lược, và nhắc lại hai bên sẽ gặp nhau tại Praha để ký một hiệp định mới.

Để đạt được kết quả này, hai tổng thống Obama và Medvedev đã phải mất 7 tháng thương lượng gay go, khổ sở. Maxcơva và Washington cam kết giảm đáng kể đầu đạn hạt nhân hai bên.

Theo Le Figaro đây chỉ là bước đầu cần thiết chống nạn phố biến hạt nhân. Nhưng còn có nhiều bước kế tiếp nữa mà tờ báo nhìn thấy sẽ còn gian nan hơn nữa.

Nên hay không nên cầu viện FMI trên vấn đề Hy Lạp?

Sự kiện thời sự khác được chú ý hôm 27/3 là kế hoạch trợ giúp Hy Lạp. Le Monde ghi nhận trong hàng tựa sự kiện Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế được các quốc gia vùng đồng euro yêu cầu trợ giúp để giải quyết khó khăn của một nước thành viên: Hy Lạp.

Trong hàng tựa Le Monde nói đến "FMI đến cứu viện cho đồng euro". Tờ báo cũng nhìn thấy là phương thức trợ giúp này sẽ liên quan đến nhiều nước Châu Âu gặp khó khăn trong tương lai.

Báo L'Humanité có vẻ không đồng ý chút nào đến việc nhờ FMI trợ giúp. Theo tờ báo, phương thức mà các lãnh đạo quốc gia Châu Âu quyết định, đặt dưới sự ''bảo trợ'' của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế càng làm người Hy Lạp nghẹt thở hơn nữa. Mà không chỉ người Hy Lạp, kế hoạch còn đe doạ tất cả người dân Châu Âu.

FMI là công cụ của Hoa Kỳ, đề xuất của họ chỉ có lợi cho giới tài phiệt, ngân hàng. Các quốc gia mà FMI giúp đỡ, theo l'Humanité, như các nước Đông Âu, ngày càng lệ thuộc vào những ngân hàng ngoại quốc.

Mai Vân (RFI)