"Lời kêu gọi xây dựng thành phố bền vững và công bằng hơn". Dưới tựa đề này, Le Monde trở lại chiến dịch mà Liên Hiệp Quốc đã tung ra hôm thứ sáu 26/03/2010, nhân ngày bế mạc Diễn đàn Đô thị Thế giới, tại Rio de Janeiro (Brazil). Định chế này muốn đặt lại trọng tâm kế hoạch phát triển thành phố, tức cải thiện nơi ở của thành phần nghèo.
Theo số liệu của cơ quan Liên Hiệp Quốc, ONU-Habitat, hiện một tỷ người sống trong những khu ổ chuột ở các thành phố thế giới. Số người sống ở những nơi 'đáng xấu hổ' này tăng lên đều đặn: 500.000 người mỗi tháng. Không thể nào tiếp tục nhắm mắt làm ngơ, để tình trạng này phát triển, và nhất là khi đứng trước số lượng người sẽ sống ở các đô thị tại các nước nghèo phương Nam là gần 3 tỷ người từ đây đến năm 2050.
Diễn đàn Đô thị Thế giới, diễn ra suốt tuần qua tại Rio de Janeiro, đã tập hợp 14.000 người, trong đó có đại diện chính phủ, bộ trưởng, viên chức nhà nước, các nhà nghiên cứu, Hiệp hội. Mục tiêu của Diễn đàn nhằm tập trung tìm phương thức 'giảm hố sâu giữa cư dân thành thị.
Tiến trình đô thị hoá ở các nước đang phát triển, khi thì hỗn loạn, khi thì phó mặc cho thị trường, đang trở thành một cơn ác mộng. Để giải quyết vần đề này, Liên Hiệp Quốc kêu gọi sự hợp tác chặt chẽ giữa các đối tác: chính quyền, xã hội dân sự, lãnh vực tư nhân.
Tình trạng đáng "xấu hổ" nói trên, theo Le Monde, trích dẫn bà Anna Tibaijuka, giám đốc cơ quan Onu-Habitat, đó là do thiếu sót trong việc điều hành của chính phủ. Phân hoá xã hội sâu sắc trên phương diện nhà ở, không phải chỉ do chênh lệch về thu nhập, mà còn đến từ các nguyên nhân khác nữa, đó là kế hoạch hóa đô thị không tốt, thị trường địa ốc quản lý kém cỏi.
Trong chiến dịch đưa ra vào hôm thứ sáu, Liên Hiệp Quốc muốn tạo một diễn đàn để những người không bao giờ gặp nhau, như người dân các khu ổ chuột và các tập đoàn tư nhân có cơ hội trao đổi ý kiến với nhau.
Hiện nay theo Le Monde, khoảng một trăm thành phố trên thế giới chấp nhận làm phòng thử nghiệm: quan điểm của từng thành phố, cũng như chính sách đô thị sẽ được đưa ra để phân tích chung, để hiểu các tiến trình đi đến việc đô thị hoá bền vững, chia sẻ kinh nghiệm ngay trong thực tế.
Theo Le Monde, trong số 100 thành phố nói trên có những thành phố phương Nam như Mumbai (Ấn Độ), Rabat (Maroc), Alep (Syri)... nhưng cũng có một số các thành phố thuộc Châu Âu và Bắc Mỹ như Alicante (Tây Ban Nha) hay Philadelphia (Hoa Kỳ).
Trong việc giải quyết các khu ổ chuột các thành phố, Le Monde đưa lại hai quan điểm xem qua có phần trái ngược nhau: Ông Jockin Arputham, người Ấn, sáng lập viên Hiệp hội Slum Dwellers, tập hợp các hội người sống khu phố ổ chuột 38 quốc gia, thì không mấy tin tưởng vào những lời nói đẹp đẽ giới chính khách, viên chức chính phủ.
Đối với ông để có được một giải pháp hữu hiệu, người dân, các cộng đồng tại những khu phố này phải có vai trò trọng tâm, tức là phải tin tưởng vào khả năng huy động của họ, phải để họ đưa ra và thực hiện các giải pháp phù hợp với nhu cầu của họ, mà thường khi ít tốn kém hơn những chương trình của chính phủ.
Bà Anna Tibaijuka, theo Le Monde, thì nghĩ ngược lại: theo bà người dân phải được lắng nghe, nhưng bà cho là xã hội dân sự, các khoản tín dụng nhỏ không giúp thay đổi tình hình. Giải quyết vấn đề nhà ở các khu ổ chuột, chỉ có chính quyền và các tâp đoàn tư nhân mới có đủ khả năng hành động trên một bình diện đáng kể.
Nicolas Sarkozy đi Mỹ
Thời sự nổi bật mà báo giới Pháp chú trọng hôm 29/3 là chuyến công du Hoa Kỳ của tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy. Nhận định chung, như tờ báo la Croix, chạy trong hàng tít lớn trang nhất: "Pháp - Hoa Kỳ: mong muốn một sự tâm đầu ý hợp",
Bên dưới, tờ báo đăng lại bức ảnh, chụp hai ông Sarkozy và Obama, vẻ rất ăn ý với nhau. Theo chú thích của tờ báo, đây là bức ảnh chụp tháng 7 năm 2008. Khi đó ông Sarkozy đón tiếp người chỉ mới là ứng viên của đảng Dân Chủ cho cuộc bầu cử tổng thống.
Tờ báo dành cả hai trang nhận định về quan hệ giữa hai người, cũng những hồ sơ gây bất đồng: máy bay tiếp liệu, khí hậu, quan hệ với Nga... Còn về những điểm "tâm đâu ý hợp" thì phải kể đến các hồ sơ: Cận Đông, Iran, Afghanistan. Nhưng trước tiên, tờ báo nhận thấy đối thoại được thúc đẩy trở lại giữa hai bên.
Riêng trong quan hệ cá nhân giữa hai người, theo nhận định của Daniel Hamilton, giám đốc Trung Tâm Nghiên cứu quan hệ Mỹ - Châu Âu, đại học John Hopkins, Washington D.C: "Tổng thống Pháp đươc xem như một đồng minh đáng tin cậy và vững chắc". Nhưng hai người cho thấy không gần gũi với nhau.
Điều này đã khiến tờ La Croix nói đến một quan hệ không "màu mè" giữa hai nguyên thủ quốc gia Sarkozy - Obama. Nếu cần giữ khoảng cách ông Obama vẫn giữ khoảng cách. La Croix nhắc lại chuyến ghé Pháp vào tháng 06/2009 của tổng thống Mỹ nhân kỷ niệm cuộc đổ bộ của lính Mỹ ở vùng Normandie, trong Đệ nhị Thế chiến. Tổng thống Mỹ đã không đến điện Elysée phủ tổng thống Pháp, tuy rằng trước báo chí ông vẫn khẳng định "xem ông Sazkozy như một người bạn". Và người bạn này mãi đến nay mới được đón tiếp ở Washington.
Cho nên tờ le Figaro, trên trang nhất, bên trên một bức ảnh nhỏ cho thấy hai tổng thống tươi cười, đã chạy hàng tựa: "Nicolas Sarkozy đến nhà Obama để xoá đi những mối hiểu lầm".
Trong bài xã luận tựa đề quan hệ Pháp-Hoa Kỳ được sưởi ấm, Le Figaro nhận thấy chuyến đi Mỹ của ông Sarkozy "rất đúng lúc". Đối với tổng thống Pháp đây là dịp để thoát khỏi những phiền toái sau cuộc bầu cử cấp vùng. Nhưng không chỉ có thế. Đây là dịp để ông Sazkozy đứng vào vị trí người đối thoại ưu tiên của tổng thống Obama sau khi ông này vừa đạt được thắng lợi quan trọng trong việc cải cách hệ thống bảo hiểm y tế.
Ngoài ra, trong bối cảnh thế giới hiện nay, Le Figaro đánh giá Pháp và Hoa Kỳ có thể hỗ trợ cho nhau trên nhiều hồ sơ: từ Cận Đông, cho đến tài chính thế giới, hay quan hệ với Matxcơva hoặc Bắc Kinh.
Vả lại theo bài báo, thì tổng thống Hoa Kỳ cần được hậu thuẫn trước cuộc bầu cử vào tháng 11 tới đây. Còn ông Sarkozy thì chuẩn bị cho năm 2011 khi nước Pháp sẽ có trọng trách chủ trì Hội nghị Thượng đỉnh G8 và G20.
Tờ l'Humanité nhìn tương lai đánh giá khắt khe hơn: tờ báo nhận thấy là 2 vị tổng thống đều trong một tình thế tế nhị, đang mất lòng dân, và lần đầu tiên ông Obama cho thấy có thể bị đe doạ trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2012. Đây cũng là năm định đoạt nhiệm kỳ hai của ông Sarkozy, mà uy tín cũng đang tuột dốc.
Tàu chiến Hàn Quốc bị đắm
Về Châu Á hôm 29/3, báo Pháp rất thắc mắc trước nguyên nhân khiến tàu chiến Hàn Quốc bị đánh chìm. Le Figaro nói đến bí mật của chiến hạm bị chìm. Báo La Croix thì ghi nhận thái độ hoang mang của Hàn Quốc đang đặt "nghi vấn về chiếc tàu bị chìm một cách đáng ngờ", tựa bài báo.
Le Figaro cũng như La Croix nêu bật sự kiện: không có dấu hiệu cho thấy là Bắc Triều Tiên có nhúng tay vào sự cố này. Sau tin tàu bị chìm ở vùng lãnh hải hai bên, thì mọi con mắt đều dồn về phiá Bắc Triều Tiên. Tuy nhiên, La Croix cho là vì không có bằng chứng, giả thuyết tàu chiến Hàn Quốc bị trúng ngư lôi Bắc Triều Tiên không còn mạnh mẽ nữa. Vả lại chính quyền Hàn Quốc cũng như quân đội Mỹ đóng tại đây, đã kêu gọi không nên đưa những kết luận vội vã.
La Croix cũng nhắc lại là hôm 28/3, các chuyên gia quân sự Mỹ nhận thấy tai nạn lần này rất khác những lần va chạm trước. Họ không tin là có một sự tấn công đột xuất từ phiá Bắc Triều Tiên, vì không thấy có một động thái gì bất thường hay đáng khả nghi ở phiá Bắc.
Mai Vân (RFI)