Xóm nghèo Kyrgyzstan vùng lên

Biến động ở Kyrgyzstan cho thấy phân hóa xã hội và tham nhũng làm lật đổ nhanh chóng một chính quyền chỉ mới vài năm trước còn mang danh cách mạng.

Bà Roza Otunbayeva, người đứng đầu chính phủ lâm thời Kyrgyzstan, tại một cuộc họp báo hôm 8-4. Ảnh: REUTERS

Trong cuộc Cách mạng Hoa Tulip chưa đầy năm năm về trước, Tổng thống Kurmanbek Bakiyev đã lên nắm quyền nhưng nghèo khổ và giá điện nước tăng đột ngột đã làm nổ ra một cuộc chính biến mới.

Bên cạnh đó, uy tín chính thể sụt giảm vì các cáo buộc tham nhũng nhắm vào nhà lãnh đạo đã tạo đà cho các sự kiện tuần này.

Thất vọng gây biến động

Tháng 1 vừa qua, chính quyền đột ngột cho tăng giá điện nước trong lúc các cáo buộc về tham nhũng nhắm vào ông Bakiyev và gia đình lên cao.

Trong một hình thức chia chác để nắm các nguồn lợi làm ăn kiểu môn phiệt Trung Á, con trai ông được cho là đã "kiểm soát gần như toàn bộ nền kinh tế", theo tường thuật của báo Financial Times.

Các vụ biểu tình bị đàn áp đẫm máu với công an bắn thẳng vào đám người tuần hành.

Nhưng tường thuật báo chí cũng cho thấy dân chúng các xóm nghèo ngay tại thủ đô đã xông đến tấn công các trụ sở chính quyền, ném chai xăng vào lực lượng an ninh.

Có tin rằng một số người đã lợi dụng tình hình hỗn loạn để đập phá và hôi của các cửa hiệu.

Cuộc đầu phiếu gần đây nhất trong tháng 7/2009 bị các quan sát viên bên ngoài cho là không công bằng.

Cách đối xử với truyền thông cũng là dấu hiệu chính sách 'ổn định trên hết' của ông Bakiyev không đem lại hiệu quả.Theo AFP, kể từ khi lên cầm quyền nhờ "sức mạnh đường phố" năm 2005, ông đã đề cao ổn định nhưng hạn chế các quyền dân chủ.

Đối mặt với chỉ trích, chính quyền trong hai năm qua đã hạn chế tự do báo chí trong lúc các nhà hoạt động đối lập luôn phàn nàn rằng họ bị bức chế, đe dọa.

Chính quyền cũng dùng các điều khoản của luật hình sự để đánh vào phe đối lập khiến các nh̀a hoạt động bị xử án, hoặc phải trốn sang nước khác.

Nhưng sự vùng lên của đám đông dân chúng, có lúc lên tới trên 30 nghìn người ở thủ đô Bishkek và các nơi khác, đã làm sụp đổ chính quyền tuy chưa rõ phe đối lập sẽ có giải pháp gì lâu dài để ổn định quốc gia 5 triệu dân này.

Người đứng đầu chính phủ lâm thời, bà Otunbayeva, vốn là Ngoại trưởng của Kyrgyzstan và từng là cộng sự của ông Bakiyev hồi Cách mạng Hoa Tulip, nay nói ông "đánh cắp cuộc cách mạng của chúng tôi".

Năm nay 59 tuổi, bà lãnh đạo đảng Ata-Jurt (Tổ Quốc) với 'thương hiệu' là dải băng màu vàng.

Hiện chính phủ lâm thời của bà tuyên bố sẽ tạm cầm quyền trong sáu tháng trước khi tổ chức tổng tuyển cử mới.

Rất được quan tâm

Vị trí của Kyrgyzstan cũng khiến các nước Nga, Hoa Kỳ và Trung Quốc đều quan tâm.

Hiện Kyrgyzstan đang có một căn cứ quân sự của Mỹ.

Nước này có đường biên giới dài 500 dặm với Trung Quốc cũng là một thị trường cho hàng 'Made in China'.

Ngay nước Nga vốn vẫn đóng một vai trò quan trọng trong khu vực Liên Xô cũ cũng tỏ ra không bằng lòng với ông Bakiyev nữa.

Gần đây, các kênh truyền hình Nga chiếu nhiều phóng sự nhắc lại Cách mạng Tulip và phê phán chính thể của ông.

Ngay hôm 8/4, Nga tỏ ra ủng hộ tân chính quyền.

Thủ tướng Vladimir Putin đã điện đàm với người đứng đầu chính phủ lâm thời, bà Rosa Otunbayeva, người từng tốt nghiệp đại học ngành triết ở Moscow.

Tuy nhiên Nga bác bỏ mọi cáo buộc họ có liên quan đến vụ lật đổ.

Dù là cựu đảng viên Cộng sản nhưng nói thạo tiếng Anh và từng làm đại sứ cả ở Hoa Kỳ và Anh nên có nhiều khả năng bà Otunbayeva dễ dàng đối thoại với cả Phương Tây.

Theo BBC