Quyền lực chính trị thực sự tại Thái Lan là ở đằng sau hậu trường và tại đó, quân đội đóng vai trò quyết định.
Trong cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay tại Thái Lan, nếu như các nhà phân tích vẫn còn tranh luận với nhau xem ai thắng ai thua trong cuộc tranh giành quyền lực giữa một bên là phe Áo Đỏ thân cựu thủ tướng Thaksin và bên kia là thủ tướng Abhisit Vejjajiva thì ngược lại, họ đều có cùng một nhận định : Quyền lực chính trị thực sự tại Thái Lan là ở đằng sau hậu trường và tại đó, quân đội đóng vai trò quyết định.
Quân đội Thái Lan đang trấn giữ khu thương mại Khao San Road. Ảnh: RFI/Bruno Carette
Từ năm 1932 đến nay, tức là kể từ cuộc « cách mạng đẫm máu » do một nhóm quân nhân và dân sự tiến hành, dẫn đến việc thiết lập chế độ quân chủ lập hiến tại Thái Lan, đất nước này đã trải qua 18 cuộc đảo chính hoặc âm mưu đảo chính. Gần đây nhất là vụ lật đổ chính quyền của thủ tướng Thaksin vào tháng 9 năm 2006. Một vị tướng được chỉ định làm lãnh đạo lâm thời chính phủ và quân đội chỉ đạo việc soạn thảo một bản Hiến Pháp mới. Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2007, phe thân Thaksin đã giành được thắng lợi, nhưng đã phải đối mặt với nhiều vụ gian lận bầu cử và phong trào phản kháng của phe Áo Vàng. Năm 2008, các quyết định của tư pháp đã buộc chính phủ thân Thakin phải từ chức; và Quốc Hội Thái Lan đã bầu ông Abhisit Vejjajiva làm thủ tướng.
Ông Thongchai Winichakul, chuyên gia phân tích chính trị Thái Lan thuộc đại học Wisconsin-Madison, ở Mỹ, được AFP trích dẫn, đã dùng sự tích Aladin và cây đèn thần để nói về vai trò của quân đội: « Cuộc đảo chính 2006 đã làm cho thần đèn thoát ra khỏi cái bình ». Tình hình chính trị đã dẫn đến việc phải nhờ đến quân đội ra tay, tái lập trật tự và đây là cơ hội để quân đội trở lại chính trường.
Phe Áo Đỏ đã tố cáo tướng Prem Tinsulanonda là người chủ mưu cuộc đảo chính không đổ máu năm 2006, lật đổ ông Thaksin. Tướng Prem Tinsulanonda đã từng làm thủ tướng Thái Lan từ 1980 đến 1988; và hiện nay là lãnh đạo Hội đồng cơ mật, cơ quan tham vấn cho nhà vua. Giới quan sát khẳng định là số phận chính trị của thủ tướng Abhisit và liên minh cầm quyền tại Thái Lan tùy thuộc vào sự ủng hộ của quân đội và tướng Anupong Paojinda, tổng tư lệnh.
Ông Paul Chambers, chuyên gia về Thái Lan thuộc trường đại học Heidelberg, Đức nhận định rằng tướng Anupong thì nắm quyền chỉ huy quân đội, thủ tướng Abhisit thì lãnh đạo liên minh. Do vậy, họ có lợi ích chung là liên kết với nhau.
Theo giới phân tích, trong cuộc khủng hoảng hiện nay, quân đội đứng đằng sau, bật đèn xanh cho các quyết định của thủ tướng Abhisit, như chấp nhận đàm phán với phe Áo Đỏ, đồng ý tổ chức tổng tuyển cử sớm hơn một năm, vào cuối năm nay. Để bảo đảm vai trò của mình, quân đội sẽ không chấp nhận cho tổ chức tổng tuyển cử trước mồng một tháng 10 năm nay. Lý do là vào thời điểm đó, tướng Anupong sẽ về hưu, và ông muốn chỉ định nhân vật số hai hiện nay trong quân đội Thái Lan là tướng Prayuth Chan-ocha lên thay. Về mặt thủ tục, việc chỉ định này phải được chính phủ chuẩn y, và đương nhiên công việc này sẽ thuận buồn xuôi gió với một chính phủ do quân đội điều khiển.
Trong những tháng qua, có nhiều tin đồn về sự chia rẽ trong hàng ngũ tướng lãnh quân đội và những âm mưu chính trị. Thế nhưng, theo chuyên gia Chambers, thì dường như quân đội cũng đang kìm giữ tình hình, không muốn thực hiện một cuộc đảo chính nữa, để tạo cho Thái Lan hình ảnh về cái gọi là một nền dân chủ tuyển cử. Còn ở đằng sau hậu trường, quân đội vẫn giữ được những đặc quyền của mình.
Nhà phân tích Thongchai nhận định là, đã đến lúc xã hội Thái Lan phải bác bỏ vai trò của quân đội trong các vấn đề chính trị. Vì chỉ khi nào xã hội có dân chủ thực sự và thượng tôn luật pháp thì quân đội mới hết vai trò trên chính trường.
Đức Tâm (RFI)