Tệ nạn phá rừng tại Cam Bốt

Từ Phnom Penh, thông tín viên Phạm Phan cho biết chi tiết về tình trạng phá rừng tại Cam Bốt:

Tuần rồi Thủ Tướng Hun Sen quyết định cách chức người đứng đầu Cục Lâm Nghiệp là ông Ty Sokun sau khi báo chí và các đài truyền hình cho thực hiện phóng sự về việc lâm tặc hạ nhiều gỗ quý tại các tỉnh, ông Ty Sokun bị quy lỗi đã thất bại không ngăn chận được các vụ đốn cây lậu. Tuy nhiên sau khi bị cách chức, ông Ty lại được chỉ định vào vị trí Thứ Trưởng Bộ Nông Nghiệp.

Sau khi tin cách chức được thông báo, tổ chức Global Witness hoan nghênh sự thay đổi này, nhưng lại nói ông Ty Sokun nên bị tố cáo về những mối liên hệ của ông với nhiều vụ đốn gỗ bất hợp pháp mà tổ chức này đã viết chi tiết trong bản phúc trình năm 2007. Global Witness cũng nói, chính quyền nên hành động thêm nếu muốn chứng tỏ họ nghiêm chỉnh trong công tác bảo vệ số rừng còn lại, cũng như các nguồn tài nguyên thiên khác của đất nước.

Khó thể ngăn chặn nạn phá rừng vì tham nhũng

Một liên hiệp các tổ chức nhân quyền địa phương và ONG cũng hoan nghênh quyết định cách chức người đứng đầu Cục Lâm Nghiệp trong đợt tấn công mới nhất vào đường dây khai thác cây rừng bất hợp pháp. Nhưng liên hiệp nói trên cũng đưa ra lời kêu gọi chính quyền phải hành động thêm, để bảo đảm tận diệt các nhóm phá hoại rừng chỉ để làm giàu cho bản thân gia đình họ.

Trong cuộc họp báo hôm thứ sáu, Sok Sam Oeun, giám đốc dự án Người Bảo Vệ Cam Bốt nói, vụ sa thải Ty Sokun là một tấm gương cho các nhân vật quyền thế đang sống giàu sang nhờ hưởng lợi lộc từ mua bán cây gỗ quý bất hợp pháp.

Ông Sok Sam Oeun nói “việc này cũng là lời cảnh báo cho những người sau, nếu thất bại không kiểm soát được các hoạt động mua bán gỗ lậu họ sẽ bị giam tù. Ông Hun Sen dọn đường cho người kế tiếp chịu trách nhiệm về lâm nghiệp phải thi hành luật hiệu quả hơn, nếu anh không làm được chứng tỏ anh bất lực”.

Theo yêu cầu của ông Hun Sen hồi tháng giêng, chính quyền địa phương đã mở đợt tấn công vào hơn 100 nhà kho bị nghi có chứa gỗ bị cưa trái phép. Dù chính quyền đang có nhiều biện pháp mạnh, nhưng dân làng không hết ưu tư về chuyện cây gỗ vẫn tiếp tục bị đốn hạ.

Seng Sok Heng, một đại biểu ở tỉnh Oddar Meanchey ở phía bắc Cam Bốt nói các báo cáo của địa phương ông về vụ đốn cây rừng thường không được cấp trên quan tâm, và rừng nơi đây tiếp tục bị khai thác. Ông muốn chính quyền đi đến tận nơi điều tra sự vụ. Theo ông Sok Heng, ngay cả một số dân làng bị đe dọa sinh mệnh nếu muốn bảo vệ rừng.

Hiện trạng phá rừng tại Cam Bốt

Trong bài nói chuyện trước các giới chức chính phủ sau khi thông báo đuổi việc ông Ty Sokun ra khỏi Cục Lâm Nghiệp, Thủ tướng Hun Sen nói rằng những người sống nhờ vào nghề mua bán gỗ lậu và nhiều giới chức cao cấp trong chính quyền can dự vào hoạt động lâm tặc phải ra đầu thú, đồng thời giao nộp khối gỗ đã cắt cho chính quyền.

Theo ông Hun Sen, nhiều viên chức cấp cao đã chạy trốn ra nước ngoài để chạy tội và tránh cuộc bố ráp gần đây, nhưng sẽ không có chuyện tha thứ. Chính quyền sẽ sử dụng các biện pháp nóng, ngay cả họ bị tổn thương nhằm tạo ra khuôn mẫu tôn trọng luật pháp trong chiến dịch ngăn chận tội phá rừng vô luật pháp.

Trước đây, cựu vương Sihanouk đã lên tiếng cảnh báo nếu cứ tiếp tục khai thác rừng bừa bãi, Cam Bốt trong tương lai sẽ biến thành một sa mạc hoang vu.

Những khu rừng dọc biên giới với Thái và Lào trước đây là rừng có nhiều gỗ quý và nhiều động vật quý hiếm như voi, cọp…nay chỉ là rừng cằn cỗi, lưa thưa không ngăn chận nước vào mùa mưa khiến gây nên lũ lụt ở đồng bằng và làm cho đất nông nghiệp bị ngập úng tạo ra cảnh đói cho nông dân. 

Ai được quyền khai thác rừng?  

Khai thác rừng là vấn đề nóng tại Cam Bốt. Trước đây Global Witness vì công bố báo cáo về tệ phá rừng đã bị chính quyền ra lịnh đóng cửa văn phòng tổ chức này tại Phnom Penh. Khi tình trạng môi trường trái đất bị hủy hoại được cả thế giới quan tâm thì gần đây ở Cam Bốt công luận thấy chính quyền có biện pháp mạnh tay.

Một số ý kiến từ công chúng lại nói các nhân vật quyền thế nhất đứng sau lưng các nhóm lâm tặc, nếu không họ không thể coi thường luật pháp.

Đã từ lâu báo chí Phnom Penh than phiền tệ nạn phá hoại rừng, nhiều người giàu lên nhanh chóng vì mua bán gỗ lậu. Trong khi tài nguyên rừng mất dần thì nhiều biệt thự lại mọc lên.

Chính quyền chủ trương không chặt phá rừng nhưng tình trạng chặt phá không chấm dứt. Hầu hết các vụ khai thác đều là bất hợp pháp và các thủ phạm ít khi bị mang ra tòa xét xử.

Tổ chức Global Witness trước đây có chỉ ra mối quan hệ thân cận giữa những người quyền thế tại Cam Bốt. Đây là một hệ thống quyền lực chính trị - kinh tế mới được hình thành qua những vụ gả cưới con cái cho nhau giữa các gia đình thủ tướng, phó thủ tướng, bộ trưởng, tư lịnh cảnh sát, tư lịnh quân đội, ngoại trưởng… Vì thế họ vừa là giới chức cấp cao của chính quyền lại vừa là sui gia bao che nhau, hay cùng hợp tác khai thác tài nguyên quốc gia và đứng trên luật pháp.

Phạm Phan (RFI)