Một máy bay chiến đấu J-10 của Trung Quốc đang cất cánh từ căn cứ Yangcun ở Thiên Tân. Không quân Trung Quốc hiện đứng thứ ba thế giới, với 400.000 binh lính và 2.000 chiến đấu cơ. Ảnh: Reuters
Tất cả các báo lớn của Pháp hôm 15/4 đều nói đến trận động đất lớn khoảng 7 độ Richter sáng 14/4 tại miền Tây Nam Trung Quốc khiến hàng trăm người chết và hàng nghìn người bị thương. Theo Le Figaro, chủ tịch Ủy ban châu Âu ngay lập tức đã đề nghị trợ giúp Trung Quốc. Đề nghị của Nhật Bản giúp đỡ Trung Quốc hiện chưa được chấp nhận. Giống như cách đây hai năm, sau trận động đất Tứ Xuyên, Bắc Kinh muốn tỏ rõ Trung Quốc có thể tự tiến hành các hoạt động cứu trợ trên quy mô lớn với sự tham gia rộng lớn của quân đội.
Về mặt quân sự, Le Figaro nhận định Trung Quốc ngày càng khẳng định như một cường quốc trong câu lạc bộ các quốc gia xuất khẩu vũ khí. Dấu hiệu rõ ràng nhất là việc năm ngoái Pakistan mua 36 chiếc máy bay J-10 của Trung Quốc với trị giá 1,4 tỉ đô la, chiếm hơn hai phần ba tổng số tiền vũ khí Trung Quốc bán được. Đây là nước đầu tiên mua máy bay của Trung Quốc. Pakistan là khách mua vũ khí của Trung Quốc từ nhiều năm nay. Trung Quốc còn bán vũ khí cho nhiều nước châu Phi, như Sudan, hay Ai Cập, và đang chuẩn bị thâm nhập vào thị trường Thổ Nhĩ Kỳ với hệ thống tên lửa không đối đất. Iran cũng là đối tượng nhắm tới của Trung Quốc, điều khiến Nga phải dè chừng. Báo chí Nga cho biết Teheran sẽ mua các tên lửa không đối đất FD-2000 của Trung Quốc, thay vì tên lửa S-300 của Nga. Châu Mỹ Latin cũng là nơi mà Trung Quốc đã vươn đến, với việc bán cho Venezuela 18 máy bay K-8, và hệ thống rada chống tên lửa cho Ecuador.
Hiện nay, Trung Quốc chưa phải là đối thủ của các cường quốc xuất khẩu vũ khí phương Tây, vì ưu thế công nghệ đáng kể của các nước này. Tuy nhiên, đối với Nga, Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh đáng gờm, đặc biệt tại khu vực các nước Liên bang Xô viết cũ. Dẫn lại lời một người quan sát phương Tây, bài báo cho biết hiện nay Nga đứng trong thế khá kẹt. Nếu Nga ngừng cung cấp vũ khí cho Trung Quốc để không bị bắt chước, thì họ sẽ mất đi một thị trường quan trọng. Tuy nhiên, dù có quyết định như vậy, thì cũng là quá chậm, vì hiện nay Trung Quốc đã có nhiều thành công trong việc chế tạo vũ khí. Theo đặc phái viên của Le Figaro tường trình từ sân bay quân sự Yangcun, tại Thiên Tân, lần đầu tiên Bắc Kinh mở cửa cho các tùy viên quân sự nước ngoài tham quan biểu diễn máy bay tiêm kích J-10, được giới thiệu như « niềm tự hào » của không quân nước này.
J-10 là máy bay do Trung Quốc sản xuất, với động cơ nhập từ Nga, với công nghệ của Nga và Israel. Giật mình bởi sức mạnh không quân Hoa Kỳ trong cuộc chiến vùng vịnh lần thứ nhất, tại cuộc chiến Balkan và Irak năm 2003, giới quân sự Trung Quốc đã có các nỗ lực lớn để hiện đại hóa không quân nước này, với việc mua các thế hệ máy bay mới nhất của Nga, rồi tự bản thân cố gắng chế tạo máy bay.
Đánh giá về chi phí quốc phòng của Mỹ, báo L’Humanité ghi nhận năm 2011, quốc phòng Mỹ sẽ đạt con số kỷ lục 1.650 tỉ đô la. Ngân sách này sẽ được thông qua tại cuộc họp lưỡng viện tháng 10 tới. Điều này thể hiện đúng lời hứa của tổng thống Obama trong giai đoạn tranh cử, là không giảm bớt ngân sách quốc phòng. Như vậy, chi phí cho quốc phòng năm 2011 của Hoa Kỳ là lớn nhất kể từ chiến tranh thế giới thứ hai đến nay. Trong số đó, ngoài 717 tỉ đô la theo yêu cầu của Nhà trắng, còn có 200 tỉ dành cho hai cuộc chiến tại Irak và Afghanistan. Hơn 40 tỉ được chi phí cho ngành tình báo. 94 tỉ bổ sung cho các hoạt động của NASA, của Bộ Ngoại giao và An ninh nội địa,123 tỉ dành cho các cựu chiến binh. Trong khi 400 tỉ dùng để trả nợ cho các cuộc « chiến tranh trước đây ».
Chi phí cho quốc phòng như vậy chiếm 53% chi phí của toàn Liên bang, trong khi dành cho giáo dục chỉ có 2%. Theo Liên đoàn những người chống lại chiến tranh, chi phí quân sự của Mỹ chiếm đến 47% tổng số chi phí quân sự của toàn bộ hành tinh, trong khi Trung Quốc chi 130 tỉ đô la, còn Nga, 80 tỉ.
Trung Quốc chinh phục châu Mỹ la tinh
Les Echos hôm 15/4 có bài “Trung Quốc đang tăng cường ảnh hưởng tại châu Mỹ la tinh”. Kể từ năm 2003 - năm ê-kíp mới lên cầm quyền, Trung Quốc chưa bao giờ bỏ lỡ dịp để mở rộng dần dần ảnh hưởng tại khu vực này. Thương mại song phương, từ 12 tỉ đô la năm 2000 tăng lên đến 120 tỉ năm ngoái. Cũng trong năm ngoái, Trung Quốc đã trở thành bạn hàng số một của Brazil, với thương mại hai chiều 36,1 tỉ đô la. Bắc Kinh có chủ trương mua từ Brazil các tài nguyên, như đồng, sắt, và đổi lại đề nghị cung cấp một phần vốn cho công ty Petrobas, công ty dầu khí hàng đầu của Brazil. Trong tuần này, tại Caracas, thủ đô Venezuela, sẽ công bố các thỏa thuận tài chính giữa nhóm Petrochina của Trung Quốc và công ty dầu khí PDVSA của nhà nước Venezuela.
Theo Ủy ban Kinh tế của Liên Hiệp Quốc tại vùng châu Mỹ Latin và vùng vịnh Caribê, đến năm 2015, Trung Quốc sẽ vượt qua Liên hiệp châu Âu để trở thành đối tác thương mại thứ hai của Brazil sau Hoa Kỳ. Tuy nhiên, ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc cũng là chủ đề nhận được nhiều chỉ trích. Washington phê phán quan hệ cánh hẩu của Bắc Kinh với các quốc gia “bài Mỹ” trong khu vực, như Bolivia, Ecuador hay Venezuela. Nhiều trí thức tố cáo chiến lược của Trung Quốc muốn biến các quốc gia trong vùng trở thành các địa điểm cung cấp nguyên liệu thô. Việc Trung Quốc đột ngột ngừng nhập khẩu dầu đậu tương từ Achentina, trị giá khoảng 2 tỉ đô la, cũng là một trong số các sự kiện đáng báo động khác.
Kinh tế Hàn Quốc đang tăng trưởng vững chắc
Cũng trên bình diện kinh tế, Les Echos hôm 15/4 nhìn sang Hàn Quốc, mà thành tựu kinh tế được cơ quan thẩm định tài chính Moodys hoan nghênh, tựa bài báo trang quốc tế. Moodys đã nâng điểm cho Hàn Quốc từ A2 lên A1. Đây là điểm mà cơ quan này đã cho Hàn Quốc cách đây hơn 10 năm, tức trước cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997-98. Đánh giá về mặt rủi ro, Hàn Quốc bây giờ được xếp ngang hàng với Trung Quốc. Theo Les Echos điều đã khiến các cơ quan thẩm định đánh giá cao Hàn Quốc là triển vọng tăng trưởng cho năm 2010, 5,2% và thất nghiệp giảm trong tháng 3: 3,8% thay vì 4,4 % trong tháng hai. Les Echos ghi nhận mực độ tạo công việc làm tại Hàn Quốc chưa bao giờ cao như vậy từ 27 năm qua. Hai yếu tố này chứng tỏ khả năng kinh tế Hàn Quốc vươn nhanh lên sau khủng hoảng. Việc tăng điểm của Moodys sẽ thuận lợi thêm cho Hàn Quốc, có thể vay mượn ở ngoài với lãi suất thấp hơn đồng thời thu hút thêm đầu tư ngoại quốc.
Ngoài thành tựu kinh tế nói trên, Les Echos còn hoan nghênh Hàn quốc trong một lãnh vực khác: công nghệ xanh - một lãnh vực mà Hàn Quốc khẳng định thế đứng trước hai chàng khổng lồ Nhật Bản và Trung Quốc. Theo Les Echos, nằm kẹt giữa Trung Quốc và Nhật Bản, Hàn Quốc đã buộc phải năng động, tìm nhiều sáng kiến mới, nhất là trong ngành công nghệ xanh.
Người về hưu ở Pháp gặp nhiều khó khăn
Về nước Pháp, trong lúc chính phủ, giới công đoàn và chủ nhân thảo luận trên vấn đề hưu bổng ở Pháp, báo L'Humanité nhìn lại cảnh sống của những người đã về hưu và báo động về cuộc sống ngày càng vất vả của họ, đến nỗi mà 37 hội đoàn tập hợp trong tổ chức Alerte đã giống lên tiếng chuông cảnh báo. Tổ chức Công giáo Armée du Salut lo ngại trước cảnh ngày càng có nhiều người già đến nhũng buổi phát thức ăn của họ.
Phóng viên L'Humanité đến gặp một số người về hưu, kể lại cuộc sống của họ. Daniel Lobjois, 62 tuổi ở ngoại ô Paris. Ông đi làm từ lúc 14 tuổi trong ngành xây dựng, rồi trong ngành luyện thép, 16 tháng nghĩa vụ quân sự, được ngành giáo dục thu dụng sau đó. Với quá trình trên, hiện nay ông nhận được 1.250 euro mỗi tháng. Nhưng ông phải trả 497 euro mỗi tháng cho nhà ở, và không được trợ cấp gì cả vì lương được xem là cao rồi. Một khi trả tiền điện nước, bảo hiểm xong, ông còn lại 350 euro. Ông phải nuôi người con trai thất nghiệp. Cái may của ông là còn bà mẹ, năm nay 91 tuổi, ông có thể vay tiền hay đến ăn cơm ngày chủ nhật. Theo ông, đây là bữa cơm đàng hoàng trong tuần. Những ngày khác thì chỉ là mì ống suông. Dù sao ông Daniel Lobjois cũng là một người có tiền hưu khá.
Bà Isabelle Palacios, 81 tuổi, tiền hưu vỏn vẹn 510 euro. Dĩ nhiên bà được tiền trợ cấp nhà ở, và tiền góa phụ, tổng cộng được 830 euro, trong lúc tiền nhà đã là 565 euro. Như vậy, bà không có cách nào khác là phải sống nhờ vào trợ giúp của các hội từ thiện, như Secours populaire.
L'Humanité cho là lương hưu trung bình của 15 triệu người về hưu ở Pháp là 1.112 euro vào năm 2008. Phụ nữ là 825 euro, chỉ bằng gần một nửa so với nam giới. Đặc biệt gần 20% người về hưu có thu nhập trung bình dưới 600 euro. Tờ báo tính ra có đến 600.000 người hiện nay sống như thế dưới ngưỡng nghèo khó, ngưỡng này được tính là 910 euro ở Pháp.
Các hội đoàn hiện nay, theo l'Humanité, đang cảnh báo liệu công cuộc cải tổ hưu bổng sắp đến, sẽ dẫn đến nạn nghèo khó trong tương lai hay không.
Từ 30% đến 40% thanh niên ra trường sẽ lâm vào thất nghiệp
Bài viết trên Le Monde trình bày nỗi lo ngại cho một thế hệ mới sẽ bị hy sinh, vì nạn thất nghiệp tăng cao. Theo báo cáo vừa được công bố ngày 14/4, OCDE, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế Quốc tế, cho biết thanh niên là nạn nhân đầu tiên của cuộc khủng hoảng hiện nay. Khoảng 30%-40% những người tốt nghiệp sẽ khó tìm thấy việc làm. Stefano Scarpetta, một tác giả của báo cáo và người phụ trách bộ phận phân tích và các chính sách việc làm của OCDE, cho biết triển vọng sẽ u ám hơn so với dự kiến, vốn đã không được tươi sáng. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên cuối năm 2009 là 18,6%, so với 8,6% trên toàn bộ dân cư, vào tháng 2 năm 2010. Thất nghiệp ảnh hưởng nặng, ngay cả những nước có khả năng cạnh tranh cao như Đan Mạch hay Hà Lan. Tỷ lệ này sẽ lên đến 20,5% đối với các quốc gia của OCDE nói chung và 24% riêng đối với Liên hiệp châu Âu.
Nằm trong số những người bị ảnh hưởng nhất, là các thanh niên có bằng cấp thấp, và làm việc với các hợp đồng ngắn hạn. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng khiến cho cả nhiều người có bằng cấp cũng rơi vào thất nghiệp, trong khi các công ty có xu hướng chọn những người vừa mới ra trường, hơn là những người có bằng bị thất nghiệp hoặc không làm việc trong một thời gian.
Với tổng số dự kiến 30-40% người ra trường gặp rất nhiều khó khăn để kiếm được việc làm ổn định, tình hình trong tương lai, theo OCDE, rất có khả năng xấu đi nghiêm trọng, với các hành động lệnh lạc, gây thiệt hại lớn về xã hội và kinh tế. Để tìm ra lối thoát cho tương lai, khiến cho một thế hệ trẻ sắp tới không trở thành một “thế hệ bị hy sinh”, OCDE đề nghị một loạt các biện pháp. Các biện pháp này sẽ được đưa ra tại hội nghị của nhóm G20 dành cho chủ đề việc làm, tập hợp các bộ trưởng Lao động các nước tại Washington trong hai ngày 20-21 tháng tư tới.
Đó là việc tạo điều kiện cho thanh niên có được các trợ cấp thất nghiệp hay một thu nhập, đổi lại, họ sẽ tham gia vào một chương trình đào tạo tích cực và tiếp xúc thường xuyên với các cơ quan phụ trách việc làm, để họ không dễ dàng “xuôi tay” chấp nhận thất bại. Tổ chức này cũng đề nghị tiến hành dạy nghề, với sự hỗ trợ của chính phủ và một chính sách đặc biệt dành cho những người ít được đào tạo nhất, điều khiến cho những người này có thể dễ tìm được một việc làm phù hợp hơn.
Mai Vân (RFI)