Điểm báo Quốc tế

Các nước đang trỗi dậy khẳng định như những đầu tàu phục hồi nền kinh tế toàn cầu, đó là nội dung của bài đăng trên trang nhất tờ Les Echos hôm 16/4, với hàng tựa « Các nước đang nổi lên chiếm thế thượng phong trong nền công nghiệp thế giới ». Tác giả bài báo đặt câu hỏi, liệu các nước đang nổi lên có thể tự bảo đảm được việc phục hồi nền kinh tế toàn cầu, mà không cần sự tham gia của các nước giàu hay không?

Theo Euler Hermes, tổ chức đứng đầu thế giới về bảo hiểm tín dụng, tác giả của một nghiên cứu được xuất bản ngày 16/4 tại Paris, « các nước đang nổi lên ở châu Á đã khẳng định được tư thế của những người đi đầu trong việc phục hồi nền kinh tế thế giới, với đà vươn lên của Ấn Độ và đặc biệt là của Trung Quốc ». Hiện tại, các nước giàu chỉ còn chiếm có 48% sản lượng công nghiệp toàn cầu. Thị phần các nước giàu đã thụt lùi 2 điểm trong tổng lượng thương mại toàn cầu, và 4,6 điểm trong tổng sản xuất công nghiệp. Năm 2010, khối các nước giàu bị mất 10 triệu việc làm, riêng Tây Âu đã bị mất 3,4 triệu. Theo Karine Berger, kinh tế gia trưởng của Euler Hermes, sản xuất công nghiệp của khu vực euro đã lùi lại chỉ còn ngang với mức năm 1999.

Cũng theo Euler Hermes, trong khi khủng hoảng chỉ còn là ký ức đối với nhiều nước đang nổi lên, thì tình hình tại các nước phát triển, nhất là ở châu Âu, vẫn còn trầm trọng. Cuộc khủng hoảng đã làm cho nợ nần của khu vực công lên đến khoảng 1.150 tỉ euro. Như vậy, các nước này sẽ không có nhiều lựa chọn một khi phải đối mặt với các khủng hoảng mới.

Các báo Les Echos và Le Monde nhấn mạnh sự kiện quan trọng ngày hôm 15/4 diễn ra tại Brasilia (Brazil), khối bốn nước đang nổi lên quan trọng nhất, Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc (BRIC), đã họp lại trong một cuộc hội nghị thượng đỉnh ngắn để tìm kiếm đồng thuận trong cuộc cải cách việc điều hành toàn cầu, trước hội nghị thượng đỉnh của G20, tại Toronto vào tháng 6. Đây là cuộc họp thứ hai của khối BRIC. Mặc dù, cuộc trao đổi được rút lại chỉ còn hai tiếng đồng hồ, do chủ tịch Trung Quốc phải hủy bỏ chuyến công du châu Mỹ la tinh, sau trận động đất gây thiệt hại nặng nề tại miền tây bắc Trung Quốc, hội nghị thượng đỉnh này đã tạo ra những cơ sở mới cho hợp tác giữa các cường quốc đang phát triển. Giám đốc Trung tâm quốc tế về chính trị của UNDP, Rathin Roy đặt câu hỏi: « Liệu những nước này có sử dụng được cơ hội này để khẳng định một con đường phát triển mới, bảo đảm những kết quả của tăng trưởng đến được với tất cả mọi người hay không? ».

Trong nhóm BRIC, Trung Quốc là nước tăng trưởng ngoạn mục nhất. Trong quý một vừa qua, theo Les Echos, PIB của Trung Quốc tăng đến 11,9%. Tuy nhiên, mức độ tăng trưởng này được các chuyên gia của Cơ quan thống kê quốc gia Trung Quốc (BNS) giải thích là do nền kinh tế nước này quá yếu trong quý một năm trước. Người phát ngôn BNS nhấn mạnh, tốc độ tăng trưởng này ẩn chứa nguy cơ lạm phát. Giá bất động sản tại một số thành phố tăng chóng mặt. Tại Taiyuan thuộc tỉnh Sơn Tây, các nhà đầu tư phải mua các văn phòng với giá 647 euro/m², trong khi đó dọc con đường đến sân bay quốc tế mới, giá một mét vuông là 10.000 nhân dân tệ

Phương Tây cần hỗ trợ Trung Quốc trên con đường xây dựng dân chủ

La Croix dành trương mục Diễn đàn trao đổi hôm 16/4 với tựa đề « Những chuyển biến tại Trung Quốc » để nói về những tiến bộ mà Trung Quốc đã đạt được và có thể đạt được trên phương diện xây dựng nhà nước pháp quyền, xã hội học tập, việc hình thành các không gian xã hội phản kháng, … Là một cường quốc kinh tế đang lên, thu hút các đầu tư, và một chế độ độc đoán, Trung Quốc khiến cho các nước phát triển vừa say mê, vừa lo ngại. Quan điểm tự do cho rằng sự phát triển của kinh tế thị trường tất nhiên sẽ dẫn đến nền dân chủ tỏ ra không khớp với thực tế tại Trung Quốc. Đây là thất bại của những người ở phương Tây, vốn cho rằng có thể dẫn Trung Quốc đi theo mô hình của họ. Mặc dù, nền dân chủ tự do không phát triển tại Trung Quốc, nhưng dẫu sao tại nước này vẫn có những lối đi khác.

Theo người phụ trách mục diễn đàn trao đổi của La Croix, chế độ hiện hành ở Trung Quốc không hoàn toàn cự tuyệt đòi hỏi công lý của dân chúng. Mơ ước lớn của nền văn minh Trung Hoa dựa trên một truyền thống có khả năng tạo ra được các đối trọng quyền lực về mặt ý thức hệ. Các công nghệ thông tin cũng mới mở ra các không gian trao đổi. Và việc điều chỉnh nền kinh tế thúc đẩy sự phát triển của một nhà nước pháp quyền. Trong bối cảnh này, các nền dân chủ châu Âu, tác giả nhấn mạnh, không những có khả năng, mà còn phải có trách nhiệm sử dụng ảnh hưởng của họ để tác động đến các lựa chọn chính trị của Bắc Kinh.

Theo Stéphanie Baule, giảng viên Học viện Chính trị Paris, giáo viên thỉnh giảng tại đại học Thanh Hoa (Bắc Kinh), cho rằng các nước châu Âu, thay vì chấm dứt các hợp tác, mỗi khi công luận bất bình vì sự độc đoán của Bắc Kinh, cần cố gắng hành động để giúp Trung Quốc đưa nền pháp lý nước này tiếp cận được với các chuẩn mực quốc tế. Bài báo ghi nhận từ ba thập kỷ nay, Trung Quốc đã có nhiều tiến bộ trong lĩnh vực pháp luật qua một vài số liệu. Hiện nay, tại Trung Quốc, có hơn 140.000 luật sư đang hành nghề, 200.000 thẩm phán, với các tổ chức nghề nghiệp ngày càng chuyên môn hóa. Số học sinh theo học các trường luật tăng gấp 15 lần so với cách đây 15 năm. Theo tác giả, các con số này cho thấy, luật pháp ngày càng trở nên quan trọng đối với xã hội Trung Quốc.

Thực tế là, mặc dù giữa châu Âu và Trung Quốc có nhiều trao đổi và hợp tác, nhưng mô hình Hoa Kỳ, với nền pháp lý Anglo-Saxon, đang thu hút Trung Quốc hơn là châu Âu. Stéphanie Baule đưa ra nhận định, giữa châu Âu và Trung Quốc, có nhiều điểm chung trong lịch sử phát triển nhà nước. Đó là sự phát triển song hành của chủ nghĩa tư bản và quyền lực tập trung của nhà nước. Quá trình này đã xảy ra tại châu Âu giữa thế kỷ XVII và XVIII, và đang diễn ra ở Trung Quốc hiện nay. Chính vì vậy, các chuyên gia pháp luật châu Âu cần phải thuyết phục được các đối tác Trung Quốc về tính hiệu quả, nghiêm túc và hấp dẫn của mô hình nhà nước pháp quyền của châu Âu.

Cũng trong chuyên mục Diễn đàn-Thảo luận của La Croix, nhà xã hội học Isabelle Thireau, giảng dạy tại trường EHESS, quay trở lại lưu ý đến thể chế « Văn phòng thăm vấn » (Bureau des Lettres et des Visites). Đây là một cơ quan thuộc Tòa án Tối cao Trung Hoa, tồn tại ngay từ thập niên đầu tiên sau khi nước Cộng hòa Trung Hoa ra đời, hiện giờ vẫn còn có tác dụng trong việc chuyển đạt tiếng nói phản kháng của những người dân thường đến các cơ quan pháp chế nhà nước, vốn không có cơ hội để nói được điều này ở những nơi khác. Với con số khoảng 20 triệu khách thăm ghi nhận được năm ngoái, đây là một địa điểm chủ yếu mà những người dân Trung Quốc hướng đến để trình bày những bất công mà họ phải chịu đựng, như việc đất đai bị tước đoạt, nhà bị phá, quyền lao động bị xâm phạm, tệ nạn ô nhiễm môi trường.

Những người khách đến đưa kiến nghị tại « Văn phòng thăm vấn » không chỉ nói cho chính mình, mà còn cho người khác, bằng cách đưa ra những giải thích về những gì công bằng, và những gì bất công, những gì là hợp pháp, những gì là không. Như vậy, theo tác giả, mặc dù không gian pháp lý này không tương ứng với các hình thức chính trị quen thuộc đối với nền dân chủ châu Âu, nhưng chắc chắn « Văn phòng thăm vấn » là một thể chế pháp lý và xã hội tham gia tích cực vào việc hình thành các chuẩn mực đạo đức và văn hóa chính trị, có ích cho quá trình sáng tạo dân chủ.

Những hiểm họa trên bầu trời châu Âu sau vụ núi lửa Iceland hoạt động

Núi lừa ở miền nam Iceland tiếp tục phun ra những đám mây tro khổng lồ ngày 15/4/2010. Ảnh: Reuters/Ingolfur Juliusson

Sau khi núi lửa phun trên sông băng Eyjafjallajokull ở miền nam Iceland, ngày 15/4, nhiều chuyến bay của các hãng hàng không châu Âu và quốc tế đã phải hoãn lại. Trên Libération và Le Figaro, có nhiều bài phân tích về tác động nguy hiểm của tro núi lửa tới các động cơ máy bay. Các phi công cho biết, máy bay vận hành nhờ vào một hỗn hợp không khí và xăng nén, được đưa thẳng vào động cơ. Bụi núi lửa dính và nặng có thể khiến cho hỗn hợp này đặc lại và động cơ bị nghẹt. Trong trường hợp này, các phi công có kinh nghiệm có khả năng đối phó khắc phục, nhưng nguy cơ mất kiểm soát là rất lớn.

Le Figaro, thống kê được 80 trường hợp máy bay bị kẹt trong các đám mây bụi núi lửa, trong đó hai máy bay bị rơi cùng với gần 500 hành khách, và hơn hai mươi chiếc khác bị hỏng máy. Bài báo trên Libération nhắc lại sự kiện cách đây 28 năm, một chiếc Boeing 747 của hãng British Airways, trong chuyến bay đêm, qua lớp bụi dày của núi lửa thuộc vùng quần đảo Java (Indonesia), đã bị ngưng toàn bộ bốn động cơ. Sau mười phút xoay xở, máy bay rơi xuống hơn 4.000 mét, đến vùng không khí sạch, nhờ thế mà người phi công đã tạm thời tái khởi động được một trong bốn động cơ, để hạ cánh khẩn cấp. Các phân tích sau đó cho biết, bụi núi lửa, bị lạnh ở độ cao lớn, đã khiến cho các cánh động cơ bị nghẹt. Chính vì nguy cơ này các sân bay tại châu Âu phải đóng cửa.

Còn ảnh hưởng của núi lửa phun đến sức khỏe con người, theo Le Figaro, dẫn ý kiến của Học viện nghiên cứu khí quyển Na Uy, khói từ núi lửa phun ra có rất nhiều methane và CO2, tuy nhiên các ảnh hưởng đến sức khỏe con người rất hạn chế. Chuyên gia François Beauducel, Viện Vật lý Địa cầu Paris, cho biết hiện không rõ triển vọng đợt núi lửa này sẽ kéo dài đến khi nào.

Việc an táng tổng thống Lech Kaczynski tại nhà thờ lớn Wawel khiến xã hội Ba Lan bị chia rẽ

Trên Le Monde hôm 16/4, có bài « Việc an táng Lech Kaczynski tại điện ‘‘Pantheon’’ của Ba Lan làm chia rẽ đất nước », nhận định: Việc chọn nơi an táng tổng thống Ba Lan Lech Kaczynski, vừa qua đời trong vụ rơi máy bay thảm khốc thứ bảy tuần trước, là một chủ đề khiến công luận nước này bị chia rẽ, giữa hai phái ủng hộ và không ủng hộ.

Trong khi dòng người đến viếng tổng thống vừa qua đời kéo dài nhiều ngày trời, cả nước Ba Lan khóc vì tai nạn Smolensk, thì việc chọn nhà thờ lớn Wawel làm nơi chôn cất hai vợ chồng cố tổng thống bên cạnh các vị vua đã nhận được các phản ứng hết sức trái ngược. Lời qua tiếng lại, các bản trưng cầu chữ ký được tung ra. Sau bốn ngày để tang trong im lặng, xã hội Ba Lan một lần nữa lại chia thành hai nửa đối đầu với nhau, chỉ hai tháng trước cuộc bầu cử tổng thống.

Hồng y Stanislaw Dziwisz khẳng định tổng thống Ba Lan đã chết như một người anh hùng, trong khi đó, linh mục Kazimierz Sowa, giám đốc kênh truyền hình tư Religia.tv, nhận xét ngược lại: « Tổng thống Kaczynski chết một cách bi thảm, chứ không chết một cách anh hùng. Người ta chỉ chết anh hùng khi đối mặt với quân thù, ở mặt trận, trong chiến tranh, chứ không phải trong một tai nạn máy bay ».

Nhà điện ảnh Andrej Wajda, tác giả bộ phim Katyn về vụ thảm sát 20.000 sĩ quan Ba Lan do chính quyền Staline gây ra, đã nhận định cuộc tranh cãi này « có thể gây ra những chia rẽ nặng nề nhất trong xã hội Ba Lan kể từ năm 1989 ».

Chỉ duy nhất có một điều Giáo hội Ba Lan chấp nhận thỏa hiệp, đó là ngôi mộ của Jozef Pilsudski (1867-1935), nhà hoạt động chính trị, lãnh tụ đảng Xã hội, thủ tướng Ba Lan những năm 1920-1930, sẽ không bị di chuyển, để thi hài của cặp vợ chồng cố tổng thống sẽ an táng bên cạnh.

Anh: Đám cưới bộ trưởng đồng tính là biểu tượng của việc các nhóm thiểu số được công nhận

Le Monde đưa tin về lễ cưới của ông Chris Bryan, bộ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu, với ông Jared Cranney, người đã cùng ông chung sống từ hai năm nay. Lễ cưới theo thủ tục liên hiệp dân sự (partenariat civil) được tổ chức ngày 27/3 tại điện Westminster trong phòng ăn của các nghị sĩ, với sự chứng kiến của đại diện của tòa thị chính.

Bộ trưởng Bryan cho biết, khi ông ra đời (1962), đồng tính luyến ái là bất hợp pháp tại Anh. Ông khẳng định, chính Quốc hội nước này đã cho phép cuộc hôn nhân này có thể diễn ra. Chú rể đặc biệt này cũng cho rằng chính đảng Lao động Anh, lên cầm quyền từ năm 1997, đã giải phóng rất nhiều cho xã hội Anh, vốn trước đó vẫn còn chìm trong các truyền thống và các định kiến, với việc bảo vệ các thiểu số chống lại các phân biệt đối xử, đặc biệt là phụ nữ, người da đen, những người châu Á, hay những người đồng tính.

Trọng Thành (RFI)