Cuộc họp thượng đỉnh lần thứ hai của nhóm bốn quốc gia Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, gọi tắt là BRIC, tại Brasilia đã không diễn ra đúng theo dự trù, tức là diễn ra hôm thứ năm, thay vì thứ sáu, do chủ tịch Hồ Cẩm Đào phải bay trở về Bắc Kinh để khắc phục hậu quả của trận động đất ở Thanh Hải. Trục trặc về thời điểm này càng gây thêm khó khăn cho một nhóm mà cho tới nay vẫn chưa thật sự có một tiếng nói chung.
Bốn nước Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc có tổng dân số chiếm hơn 40% dân số thế giới. Với mức tăng trưởng dự đoán năm nay đối với Brazil là 4,7%, Ấn Độ là 7,7% , Nga là 5,5% và Trung Quốc là 10%, có thể nói, nhóm BRIC đang là đầu tàu kéo nền kinh tế toàn cầu hồi phục.
Theo dự báo, đến năm 2050, bốn nước trong nhóm BRIC sẽ là bốn nền kinh tế lớn nhất thế giới. Chính vì vậy mà bốn quốc gia này, một mặt muốn tăng cường hợp tác kinh tế và tài chính, mặt khác muốn có một tiếng nói mạnh hơn đối với các nước giàu và trong các định chế tài chính quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới.
Trong cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên tại Nga vào tháng 6 năm ngoái, nhóm BRIC đã tập trung bàn về những phương cách để bớt phụ thuộc vào đồng đôla. Nhưng nay, bốn nước này lại tỏ ra thận trọng hơn về khả năng thông qua một ngoại tệ thay thế đôla trong mậu dịch quốc tế. Nhóm BRIC cũng không đặt vấn đề về đồng nhân dân tệ, mà Hoa Kỳ vẫn cho là Bắc Kinh cố tình giữ giá trị ở mức thấp.
Nói cách khác, cả trong vấn đề mậu dịch quốc tế lẫn vấn đề tiền tệ, BRIC chưa phải là một nhóm đồng nhất. Điều này đã được thể hiện rõ qua vòng thương lượng Doha về tự do hóa thương mại thế giới. Brazil thì chú trọng đến việc xuất khẩu các nguyên liệu thô; Nga chỉ quan tâm đến dầu khí; Ấn Độ chuyên tâm phát triển các dịch vụ và công nghệ thông tin; Trung Quốc thì tập trung cho công nghiệp nặng và tài chính. Mỗi nước theo một mô hình khác nhau trên con đường toàn cầu hóa.
Tính gộp lại, nhóm BRIC chiếm đến một phần ba diện tích canh tác trên thế giới và sản xuất 40% lượng lúa mì trên hành tinh chúng ta. Nhưng khi bàn đến vấn đề xuất khẩu, bốn nước này lại chia rẽ với nhau, không thể đạt đồng thuận. Ngày nay, trong nhóm BRIC, những bất đồng vẫn lấn át các điểm đồng nhất, cho nên nhóm này lại càng khó mà áp đặt lập trường trên sân khấu quốc tế.
Cùng lắm là họ chỉ có thể đề xuất những thay đổi. Chẳng hạn như trong cuộc họp thượng đỉnh hôm thứ năm, các nhà lãnh đạo bốn nước Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc đã kêu gọi cải tổ các định chế quốc tế để “phản ánh đúng hơn những khát vọng của các nền kinh tế đang trỗi dậy”. Nhóm BRIC cũng muốn cải tổ Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc để Ấn Độ và Brazil cũng được làm thành viên thường trực của cơ chế này.
Tóm lại, tuy có trọng lượng đáng kể trong nền kinh tế thế giới, nhưng do có quá nhiều khác biệt về mô hình phát triển, về chính sách kinh tế và an ninh, các quốc gia trong nhóm BRIC chưa có được một tiếng nói chung trên trường quốc tế, cho nên không có được một trọng lượng tương xứng với vị thế của các cường quốc đang vươn lên.
Thanh Phương (RFI)