Điểm báo Quốc tế

Cuộc đình công giới phát hành báo bước sang ngày thứ hai. Báo giấy không đến tay bạn đọc, chúng tôi tiếp tục điểm các bài trên mạng.

Một sự kiện hi hữu liên quan đến Triển lãm Toàn Cầu ở Thượng Hải chuẩn bị khai mạc vào cuối tuần tới đây đang gây bối rối cho ban tổ chức, đó là bài hát chính thức của Triển lãm bị tố cáo là một bài hát ăn cắp.
Tờ báo Nhật Bản Yomiuri, hôm 22/4, tường thuật lại sự kiện trong bài bình luận tựa đề: « Trung Quốc phải bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ ».

Trước những lời tố cáo dồn dập từ Hồng Kông, Nhật Bản, các nhà tổ chức Triển lãm Toàn cầu năm 2010 ở Thượng Hải có vẻ không còn sự chọn lựa nào khác là ngưng sử dụng bài hát quảng cáo cho Triển lãm, mà người phản đối cho đây là bài hát ăn cắp.

Tờ Yomiuri giải thích là ban thư ký Triển lãm đã đi đến quyết định này, sau khi nguời ta phát hiện bài hát chính thức của Triển lãm có âm điệu rất giống bài hát của nữ ca sĩ đồng thời là nhạc sĩ sáng tác Nhật Bản Mayo Okamoto, có tựa là « Sono Mama no Kimi de Ite », tạm dịch « Hãy duy trì hướng đi của bạn ».

Theo tờ báo Nhật, ban thư ký này đã kêu gọi các nhà soạn nhạc sáng tác bài hát cho Triẻn lãm, và cuối cung đã chọn bài của một nhà sáng tác nổi tiếng ở Trung Quốc.

Sau khi được phát ở Trung Quốc vào cuối tháng 3, bài hát đã giúp thu hút chú ý người dân về cuộc Triển lãm, một phần là vì được danh ca Trung Quốc hát lên.

Tuy nhiên, sau khi được tung ra thì người ta thấy xuất hiện trên mạng Internet nhiều thư phản đối cho đây là bài hát ăn cắp như nói trên. Vụ việc hầu như làm cho ban thư ký Triển lãm bối rối, và họ đã kín đáo liên lạc với văn phòng của ca sĩ Nhật Mayo Okamoto vào trung tuần tháng tư này, để được phép sử dụng bài hát cho Triển lãm. Theo tờ Yomiuri bà Okamoto đã tỏ ý chấp nhận, các nhà tổ chức có thể sử dụng lại bài hát nhưng lần này thì phải nêu đây là sáng tác của Mayo Okamoto.

Theo tờ báo, chi tiết việc sử dụng bài hát, thỏa thuận hai bên như thế nào sẽ được hoàn tất sau, nhưng rõ ràng là ban tổ chức Triển lãm phải tuân theo quy định quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ.

Nhân dịp này, tờ báo Nhật Bản nêu bật hiện tượng sao chép trái phép, trong lãnh vực phim ảnh, nhạc, trò chơi điện tử, cũng như hàng giả hiệu, đã trở thành một ngành phồn thịnh ở Trung Quốc. Trước yêu cầu của Nhật Bản, Hoa Kỳ, Châu Âu, Trung Quốc đã đưa một số quy định, có điều trên mặt thực tế thì hầu như không thực hiện gì cả. Những người kiện cáo, nếu được bồi thường thì cũng nhận được một khoản tiền rất ít ỏi. Cho nên khó thể chống lại hiện tượng giả mạo.

Tờ Yomiuri còn nêu một yếu tố khác giải thích việc sao chép trái phép, như trong lãnh vực âm nhạc, các nhà sáng tác không được đền bù đúng mức trên sáng tác của họ khiến họ không ngần ngại sao chép của người khác.

Nhưng tờ báo cũng hoan nghênh phản ứng của phía Trung Quốc trong vụ mới này; xem đây là một cái lỗi, điều rất hiếm thấy tại Trung Quốc.

Trong phần kết luận, tờ Yomiuri đưa ra hai nhận xét là : Trung Quốc nhận thấy không thể làm ngơ trước các tiếng nói ngày càng nhiều chống lại việc sao chép trái phép, ăn cắp nhạc, bài hát .. vì dẫu sao cuộc triển lãm Thượng Hải là một sự kiện quốc tế, và lại đặt dưới chủ đề: « Thành phố tốt hơn, cuộc sống tốt hơn ». Qua sự kiện này rõ ràng là Trung Quốc cố gắng quảng cáo cho kinh tế cũng như tô điểm hinh ảnh của mình. Như thế thì Trung Quốc càng phải thật sự bảo vệ quyền sở hữu tri thức, làm cho hệ thống của mình phù hợp với phần còn lại của thế giới.

Thái Lan: Thương lượng là giải pháp để thoát khỏi khủng hoảng

Cũng về Châu Á, báo Le Monde tiếp tục nhìn về Thái Lan, với bài phóng sự của đặc phái viên Rémy Ourdan, mô tả cảnh Bangkok trở thành chiến trường của hai phe Áo Ðỏ và thân chính phủ: đường xá Bangkok đầy rào cản, hai bên đọ sức với nào là ve chai, gạch đá, ném vô tội vạ. Không khí căng thẳng lên trong lúc lực lượng an ninh củng cố vị trí chung quanh khu vực thưong mại mà phe Áo đỏ chiếm đóng.
Phiá Áo Ðỏ đã dựng rào cản với những bloc beton, vỏ xe hơi và những đoạn cây sậy chuốt nhọn. Sau rào cản này là những đống đá to.

Phía ủng hộ chính quyền, Áo Vàng, Áo Hồng, Áo đủ màu đã xuống đường từ vài ngày qua, nhưng vẫn không xáp gần phe Áo Đỏ. Nhưng tối 21/4, thứ tư, không khí đã thay đổi hẳn. Phe này không đông, chỉ độ 500 người, trong lúc phe Áo đỏ đến 50.000, nhưng lãnh đạo của họ là những thanh niên có thái độ rất cương quyết. Tối 21/4 thì đã bắt đầu tấn công phe Áo Đỏ, suốt cho đến rạng sáng 22/4, tuy vẫn giữ khoảng cách, không lên đến rào cản đối phương. Các vụ ném đá, ve chai đã làm nhiều người bị thương.
Ðối với phóng viên của Le Monde, cảnh tượng tối 21/4 một lần nữa cho thấy sự bất lực của lực lượng an ninh. Không những thế, họ còn chiụ một mối nhục nhã khác, đó là một chiếc xe lửa chở quân lính đã bị phe Áo Đỏ chận hẳn lại, để quân tiếp viện không thể đến Bangkok.

Trước tình hình này, báo giới Thái Lan lược qua các giải pháp có thể tháo gỡ tình hinh bế tắc hiện nay.
Tờ The Bangkok Post trong hàng tựa bài xã luận cho rằng: « Thương lượng là giải pháp tốt nhất để ra khỏi khủng hoảng ».

Với tựa đề trên đây, nhật báo Thái Lan Bangkok Post, trong bài xã luận, đã nêu bật tính chất hợp lý của các giải pháp xuất phát từ quần chúng nhân dân. Theo tờ báo, các ý kiến này hay hơn gấp bội các đề nghị do các chính khách hay học giả, trí thức đưa ra trong thời gian gần đây, nhằm giúp đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng hiện nay.

Bangkok Post trước hết ghi nhận một cách hóm hỉnh là trong những ngày gần đây, nhiều người đầy thiện ý đột nhiên đề xuất rất nhiều kế hoạch tinh vi hay ý kiến sâu sắc nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng dai dẳng. Họ là những nhà lãnh đạo tầm cỡ quốc gia, những cựu tướng lãnh, các nhà nghiên cứu đại học, cũng như nhiều giới khác. Không ai có thế nghi ngờ về thiện ý của họ. Thế nhưng, trong thực tế, các công dân bình thường nói chung, vẫn nhạy bén hơn với tình hình và đưa ra được những ý kiến có thực chất hơn.

Theo Bangkok Post, ý kiến có vẻ hấp dẫn nhất đến từ một số nhà nghiên cứu đại học. Ông Jaras Suwanmala, trưởng Khoa Chính trị học trường Đại Học Chulalongkorn chẳng hạn, đã tin rằng một cuộc trưng cầu dân ý rộng rãi trên toàn quốc là một hình thức dân chủ trực tiếp có thế được rất nhiều người ủng hộ. Nó cho phép xác định nguyện vọng của người dân, tháo gỡ bế tắc hiện nay và cung cấp cho chính quyền một hướng đi rõ ràng và hiển nhiên.

Tuy nhiên, đối với nhật báo Thái Lan, kinh nghiệm gần đây cho thấy là vấn đề trưng cầu dân ý có thể gây ra xung khắc tương tự như tranh chấp chính trị hiện nay. Cuộc trưng cầu dân ý năm 2007 chẳng hạn, đã bộc lộ chỗ yếu vốn có của giải pháp này. Cử tri khi ấy đã chỉ có quyền chọn lựa giữa hai giải pháp tồi như nhau : hoặc là chấp nhận một bản hiến pháp do quân đội soạn thảo, rõ ràng là đầy khiếm khuyết, hoặc là phải tiếp tục chịu đựng một chế độ quân sự kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm.

Theo Bangkok Post, nếu trưng cầu dân ý không thể là giải pháp, thì ý kiến của hai cựu thủ tướng còn tệ hại hơn nữa. Ngay cả khi ta không tính đến xu hướng chính trị thân phe Áo Đỏ của họ, thì đề nghị của hai ông Chavalit Yongchaiyudh và Somchai Wongsawat rất yếu kém. Tướng Chavalit thì muốn định chế cao cấp nhất tại Thái Lan, tức là Hoàng Cung, dấn thân vào giải quyết tình trạng bế tắc chính trị hiện nay. Hiển nhiên là điều này sẽ không được ai chấp nhận. Cùng với ông Somchai, ông cũng kêu gọi giải tán Quốc hội. Điều này chẳng khác gì phụ họa cho yêu sách của Mặt trận UDD tức là phe Áo Đỏ.

Ngoài ra, theo Bangkok Post, còn có nhiều đề nghị khác kết hợp các yếu tố xấu nhất trong các kế hoạch nêu trên. Tất cả các phương án đó có chung mẫu số: nghe ra thì rất hay, nhưng đều không giải quyết được các vấn đề cốt lõi - đó là ngăn chận bạo động và tôn trọng quyền của mọi người dân, tái lập dân chủ trong tiến trình chính trị.

Trong bối cảnh đó, Bangkok Post rất vui mừng khi thấy nhiều nhóm công dân đề xuất những giải pháp đơn giản và có nhiều khả năng thành công hơn. Một loạt tổ chức gọi là “không màu” hay “mọi màu” đã kêu gọi chính quyền và phe Áo Đỏ đàm phán với nhau ngay lập tức. Họ cho là hai bên cần thảo luận về cách thức và thời điểm giải tán Quốc hội, cũng như phương án bảo đảm sao cho cuộc vận động tranh cử diễn ra một cách “văn minh” và dân chủ hơn,
Hôm thứ hai vừa qua tại tỉnh Pattani, một nhóm công dân đã yêu cầu chinh quyền và đối lập sử dụng phương thức hòa bình để giải quyết bế tắc. Trái với giới học giả hay chính khách, họ nhận thức được rằng không thể có một “giải pháp mầu nhiệm”. Không có thương thuyết, sẽ không thể có hòa bình, mà không có hòa bình, thì sẽ không thể có giải pháp.

Chưa có một đường lối thống nhất cho hàng không châu Âu

Giao thông trên không trở lại bình thường ở Pháp cũng như Châu Âu, được toàn thể báo giới Pháp hoan nghênh trên trang nhất, mặc dù một vài phi trường còn bị đóng ở Bắc Ấu: Thụy Ðiển, Phần Lan, Na Uy, nhưng không phận các quốc gia thì đều mở rộng.

Sau tin vui, các báo điểm lại tác động mấy ngày hàng không bị tê liệt.

Câu hỏi lớn đặt ra là có thể thống nhất vấn đề lưu thông trên không ở Châu Âu hay không.

La Croix cũng như các đồng nghiệp Le Figaro, hay Libération, đánh giá là những quyết định không thống nhất giữa các quốc gia khi đám mây tro lan ra đã cho thấy một bầu trời châu Âu xé nhỏ ra. Theo bài báo, không kể đến Nga, châu Âu có 75 trung tâm kiểm soát không lưu, với phương thức hoạt động, trang thiết bị rất khác nhau, chưa nói đến ngôn ngữ. Do đó cần phải có một sự phối hợp, hài hòa thủ tục.

Vấn đề quan trọng khác nữa là phải có một đường lối thống nhất cấp châu Âu. Tờ báo nhắc lại, chỉ khi mở cuộc họp vào hôm thứ hai tập trung giới chuyên gia hàng không, khí tượng v.v. và các bộ trưởng giao thông châu Âu, mới lấy được quyết định chung mở không phận, tái lập dần không lưu. Trước đó thì cứ từng nước mò mẫm, lấy quyết định riêng rẽ gây bế tắc.

Le Monde điểm qua tác động trên mặt kinh tế vĩ mô. Theo tờ báo, mây tro núi lửa Iceland chỉ có thể so sánh với vụ khủng bố 11 tháng 9 năm 2001 tại New York. Trong một giai đoạn ngắn sau vụ khủng bố, trao đổi hàng hóa cũng như việc qua lại bằng đường hàng không bị gián đoạn.

Về mặt thiệt hại, bài báo trích số liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế OCDE, thì thiệt hại trực tiếp và gián tiếp do vụ khủng bố ở New York gây ra lên đến gần 30 tỉ đô la.

Tổng kết thiệt hại của đám mây tro chưa ước tính hết, nhưng đã có đến 313 phi trường bị đóng, 7 triệu người bị kẹt lại. Số tuyến bay bị hoãn cao hơn nhiều so với ba ngày sau vụ khủng bố 11 tháng 9, lúc mà không phận Hoa Kỳ bị đóng. Theo ước tính mới nhất của ngân hàng HSBC thì 5 hãng hàng không lớn của thế giới bị thiệt đến 150 triệu euro. Ðối với châu Âu, Le Monde tính là nếu kể cả những khoảng mất mát của các phi trường, khách sạn, những ngày công nhân viên bị kẹt, không đi làm, tiền hàng hoá bị hư thối, linh kiện chuyển chậm trễ khiến sản xuất bị gián đoạn, vv.. thì khoản thiệt hại đối với châu Âu có thể lên đến hàng tỉ euro.

Qua sự kiện trên, Le Monde cho là câu hỏi then chốt mà núi lửa Iceland cũng như vụ khủng bố 11 tháng 9 là khả năng gây gián đoạn của những hiện tượng này trên hoạt động toàn cầu hoá, xáo trộn hẳn lưu thông phức tạp của người và hàng hóa. Chuyên chở hàng hoá bằng đườg hàng không, về lượng chỉ chiếm có 5% hàng hoá lưu chuyển trên thế giới, nhưng về giá trị thì chiếm đến 40%.

Le Monde nhìn thấy là nếu mọi việc có vẻ đi vào trật tự, lỗ lã có thể được bù đắp nhưng còn một yếu tố khác chưa lường được, đó là yếu tố tâm lý: thái độ không tin tưởng vào con đường hàng không. Ðây là một yếu tố quan trọng để đo lường hết tác động của đám mây tro núi lửa Iceland.

Mai Vân (RFI)