Điểm báo Quốc tế

Theo nguyệt san Pháp, ông Phê là một nhân vật có thế lực. Ông lãnh đạo bộ phận nghiên cứu và phát triển của tập đoàn Vinacomex, công ty xây dựng quốc doanh lớn nhất Việt Nam, biểu tượng của các doanh nghiệp đang phát triển mạnh mẽ trong thời hậu cộng sản ở Việt Nam. Đối với ông, các bong bóng địa ốc chẳng có gì đáng ngại, thậm chí cần phải lợi dụng hiện tượng đầu cơ để làm động lực ngầm giúp thành phố phát triển.

Le Monde Diplomatique đã nêu bật một bảng xếp hạng cho thấy sức hút hiện nay của Hà Nội. Vào mùa hè năm 2009, tạp chí trên mạng chuyên về du lịch Smart Travel Asia đã xếp Hà Nội vào hàng thứ 6 trong số các thành phố châu Á đáng chú ý nhất trên bình diện mua sắm. Hà Nội đứng sau Hồng Kông hay Singapore, nhưng lại đứng trước Bali, Thượng Hải, Tokyo, Bắc Kinh và Seoul.

Còn trong lãnh vực địa ốc, theo nguyệt san Pháp, vào năm 2008, các đề án địa ốc đã thu hút đến 28 tỷ đô la đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào Việt Nam, tương đương với gần 1 nửa khối FDI của năm đó. Trong các thành phố lớn, giá nhà cửa tăng vọt. Hiện tượng này đã khiến giới quan sát phải tự hỏi: phải chăng Việt Nam đúng là đất nước bị chiến tranh tàn phá mà học giả Mỹ Noam Chomsky, vào năm 1990 đã cho là phải cần đến cả thế kỷ mới hồi phục được?

Trở lai với các đề án mở rộng Hà Nội, tờ báo Pháp nhắc lại quyết định hồi tháng 8 năm 2008 của thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng theo đó, tỉnh Hà Tây và một số thị xã lân cận được sát nhập ngay lập tức vào Hà Nội. Trong một sớm một chiều, diện tích thủ đô Việt Nam đã tăng lên gấp ba lần với hơn 3.300 cây số vuông. Theo ông Laurent Pandolfi, thuộc Trung Tâm Hợp Tác Phát triển Đô Thị Hà Nội, cho dù quá nhanh chóng và mang động cơ chính trị rất mạnh, nhưng quyết định kể trên không phải là không hợp lý. Nó nhất quán với một chính sách đô thị hoá và người ta hy vọng rằng nó được kèm theo các đề án lớn trong lãnh vực hạ tầng cơ sở.

Như thế tại sao việc mở rộng Hà Nội lại gây ra tranh luận trong thời gian qua? Để giải thích điều này, phóng viên Le Monde Diplomatique đã lần ngược về luật cho phép tư nhân sở hữu đất đai ban hành năm 1993. Với luật này thì người dân có quyền chuyển nhượng các mảnh đất của mình, cho dù Nhà Nước đã giành quyền trưng mua khi cấn thiết. Với việc kinh tế Việt Nam mở cửa và phát triển, với khoảng 10.000 công ty ngoại quốc vào hoạt động trong nước, các thửa ruộng, đất đai của cư dân đã trở thành các mỏ vàng vì các công ty địa ốc ngày càng cần đến các mảnh đất mà chính quyền không còn khả năng cung ứng.

Theo những người chủ trương Hà Nội mở rộng, cần phải xây dựng các đô thị vệ tinh, cho phép mở cửa vùng đồi núi qua phiá Tây, đồng thời giảm mật độ dân số ở khu vực thủ đô và gắn liền Hà Nội với luồng thương mại quốc tế, trang bị cho thành phố loại nhà ở hiện đại. Tên gọi một trong những khu đô thị mới tóm gọn ý định trên: Splendora, nghĩa là ''huy hoàng''. Khu này đang được xây dựng ở vùng Bắc An Khánh, thuộc tỉnh Hà Tây trước đây. Một con đường cao tốc sẽ chạy ngang gần đấy, dẫn đến khu công nghệ cao Hoà Lạc, nơi mà chính quyền muốn trở thành một Silicon Valley của Việt Nam.

Vấn đề mà nhà báo Pháp ghi nhận là trên các băng video quảng cáo cho các khu đô thị mới này, ông đã thấy được những công trình xây dựng lớn, với công viên cây xanh và hồ nước, xe cộ lưu thông thoải mái giữa những toà nhà chọc trời, những cao ốc nhỏ hơn và những khu biệt thự. Băng video cũng cho thấy cảnh mua sắm dễ dàng trong các siêu thị, hoàn toàn khác với cảnh ồn ào trong trung tâm thành phố, hay cảnh buồn tẻ tại các vùng ngoại ô.

Có điều, như một giảng viên địa lý tại Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội nêu lên, trên băng video không thấy nhà trẻ, trường học hay những thiết bị vệ sinh. Ông tự hỏi: ''Những người dân bình thường ở đâu? Hoạt động kinh tế ở đâu? Các đề án như trên trước tiên hết phục vụ lợi ích giới đầu tư. Nhà nước sẽ mất tài nguyên, các dịch vụ sẽ bị tư nhân hoá, và người dân ít tiền sẽ bị lệ thuộc vào các công ty dịch vụ... Tóm lại chỉ có người giầu là được lợi''.

Một vấn đề khác được báo Le Monde Diplomatique nêu lên là các khu đô thị mới thường được xây dựng trên những cồn cao, điều này làm gia tăng nguy cơ lụt lội đối với các ngôi làng ở vùng thấp, nơi mật độ dân cư sinh sống rất dầy đặc. Luật lệ xây dựng buộc giới nhà thầu phải thiết lập hệ thống thoát nước, nhưng khi Nhà Nước trao cho giới đầu tư quyền quy hoạch vùng đô thị và nông thôn, thì ai sẽ là người kiểm tra.

Ngoài ra, để đền bù cho giới đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở, chính quyền cho họ sử dụng các mảnh đất lân cận, thậm chí giao cho họ quyền thu mua đất. Điều này đã tạo ra nhiều tranh chấp khi người dân cảm thấy họ bị buộc phải bán với giá quá rẻ.

Thượng Hải kỳ diệu nhưng cũng nhiều mặt trái

Tạp Chí L'Express tuần này, chú ý đến một thành phố khác: Thượng Hải, nhân Triển lãm Toàn cầu chuẩn bị khai mạc. Tạp chí Pháp không ngần ngại nói đến Thượng Hải kỳ diệu, tựa lớn trang bià. Trong một hồ sơ dài 40 trang, l'Express lược qua nhũng nét đặc sắc, mặt mạnh cũng như mặt yếu của thành phố từng là cửa ngõ của Trung Quốc sang phương Tây, trước khi phải đóng cửa.

Nhưng trong không đầy 20 năm, Thượng Hải đã chuyển mình, biến dạng, mở rộng cửa hơn bao giờ hết. Về thành tưụ, L'Express liệt kê từ bước nhảy vọt về mặt kỹ thuật, công nghệ học, để trở thành một phòng thử nghiệm của thế giới, trong mọi lãnh vực từ công nghệ sinh học cho đến xe hơi, hoá chất..., kế đến là một nền kinh tế năng động. Nhưng đây cũng là thành phố ăn chơi đủ kiểu.

Với những yếu tố kể trên thì không lạ là Thượng Hải thu hút thế giới. Trong mắt thanh niên Pháp chẳng hạn, Thượng Hải là một thành phố sôi động, luôn chuyển mình, không thể bỏ qua để thu thập kinh nghiệm và tiến thân. L'Express trích lời cô Marie, sinh viên ở Lyon, cho là ngay cả khi làm việc trong lãnh vực hàng sang cao cấp mà không đến Thượng Hải, thì ‘’đó là điều sai lầm’’

Nhưng L'Express, cũng mô tả một bộ mặt khác của thành phố.Trước tiên là cạnh tranh khá ác liệt. Nếu sinh viên ngoại quốc đến đây thử tài, thì hiển nhiên sinh viên tốt nghiệp Đại học từ mọi miền Trung Quốc cũng đổ về đây. L'Express mô tả con đường gian nan khổ ải của những sinh viên đi tìm việc làm khi không phải là người Thượng Hải, không có hộ khẩu tại đây, như một nữ sinh viên, muốn đi làm cho một công ty Nhật, đã phải qua đến 60 cuộc phỏng vấn mới tìm đươc việc làm ở một siêu thị: quảng cáo bột giặt Blue Moon của Nhật.

Nhưng không chỉ sinh viên. Đi trên đường phố Thượng Hải, phóng viên của L'Express cảm nhận có hai Thượng Hải sống bên nhau, nhưng xa lạ, tách biệt nhau. Những nhà bị phá sập nằm bên cạnh nhũng khu vực khang trang đã được tu bổ lại. Nhiều người dân bị đuổi nhà vẫn còn bám trụ tại nơi ở cũ, không điện, không nước. Trẻ em vẫn chơi trên đóng gạch vụn.

Chính quyền thành phố muốn đẩy họ ra ngoại ô. Tại đấy là một thế giới khác, thế giới của những người lao động đến từ nông thôn, mọi miền Trung Quốc, để tìm việc làm ở Thượng Hải. Những người mà theo tác giả bài báo, đã góp công vào sự phồn thịnh của thành phố này. Họ cũng là dân cư Thượng Hải, chiếm đến 1/4 dân số, nhưng vẫn không được hưởng quyền lợi như những người Thượng Hải khác.

L'Express nhắc lại là cũng như Bắc Kinh vào lúc Thế vận hội, Thượng Hải đã mở chiến dịch an ninh, những người buôn bán trái phép bị đuổi đi hết, những người lao động không chỗ ở cố định cũng bị đuổi khỏi thành phố, và cũng như ở Bắc Kinh, người dân Thượng Hải được khuyến cáo là phải thay đổi cách sinh hoạt bị đánh giá là không văn minh: như mặc bộ quần áo pyjama đi ra ngoài phố lúc ban ngày.

Thanh Hải: cảnh khốn cùng của người Tây Tạng

Tạp chí Courrier International hôm 25/4 cũng nhìn về Trung Quốc, nhưng nhìn lên vùng Thanh Hải, nơi vụ động đất cách đây một tuần lễ đã làm hơn 2000 người thiệt mạng. Điều mà tạp chí nêu bật và có phần ngạc nhiên như nêu trong hàng tựa bài báo: khi đài truyền hình cho thấy cảnh cùng khổ của người Tây Tạng. Đối với Courrier International, truyền thông Trung Quốc đã cho thấy nổi thông cảm của họ. Không phải lúc nào cũng thế.

Tờ Courrier trích dẫn báo Newsweek, ở New York, ghi nhận sau vụ động đất ngày 12 tháng tư, Bắc Kinh đã phản ứng nhanh chóng như vào năm 2008 ở Tứ Xuyên. Các đội cưú thương đã lao ngay đến nơi thiên tai. Thủ tướng Ôn Gia Bảo cũng có mặt để xem xét tình hình. Nhưng tờ báo cho là cái khác ở đây là nạn nhân là người Tây Tạng, từng ủng hộ cho sự độc lập Tây Tạng.

Cho đến giờ theo bài báo, thì người Tây Tạng bị người Hán xem là vô ơn trước công cuộc phát triển kinh tế mà người Hán và chính quyền Trung Quốc mang lại cho họ. Nhưng tờ Courrier tin là hình ảnh người dân Tây Tạng cùng khổ thấy trên màn ảnh truyền hình, báo chí, có lẽ sẽ làm cho họ thay đổi cái nhìn, vì người dân Trung Quốc nói chung sẽ hiểu thêm về tình hình các vùng Tây Tạng mà phân đông nguời Hán chỉ hiểu lờ mờ. Lý do là vì những thông tin về Tây Tạng vẫn mang tính chất tuyên truyền như vào thời Mao Trạch Đông.

Thảm cảnh động đất, và cảnh khổ sở người Tây Tạng có thể làm nẩy sinh một sự cảm thông chưa từng có trước đây. Courrier International còn trích dẫn một nhà bình luận truyền hình, cho là rất khó thấy người dân Tây Tạng trong cuộc sống thực của họ ở trên truyền thông, báo chí Trung Quốc. Khi họ xuất hiện trên màn ảnh truyền hình thì hoặc là trong những buổi trình diễn múa, hoặc là bắt tay lãnh đạo, và thường khi thì xuất hiện như những kẻ chỉ biết biểu tình bạo động.

Theo bình luận gia này, vụ động đất sẽ làm cho hai bên hiểu nhau hơn. Trước hành động cứu trợ nhanh chóng của chính quyền, người Tây Tạng cũng sẽ nhìn Trung Quốc với con mắt khác hơn. Bài báo trên Courrier International hy vọng sự cảm thông mới sau thiên tai sẽ giúp làm giảm đi các cuộc xung đột, làm tăng sự tôn trọng lẫn nhau mà các màn múa trên đài truyền hình trước đây đã không làm được.

Núi lửa Iceland: cái giá phải trả là bao nhiêu?

Về Châu Âu, núi lửa Iceland vẫn phun khói đen trên các trang tạp chí Pháp. Tờ Courrier International rút ra ‘’bài học mấy ngày sống không có máy bay’', tựa trang bià. Trong lúc đó, tạp chí Le Nouvel Observateur điểm lại tác động kinh tế của đám mây đến từ Iceland. Tạp chí L'Express thì nêu câu hỏi: cái giá phải trả sẽ lên đến mức nào?

L'Express nguyền rủa đám mây tro '’tai ác’' đã khiến cho 63.000 chuyến bay bị hủy bỏ, hơn 6 triệu hành khách bị ảnh hưởng, hàng chục ngàn người bị kẹt, sống vất vưởng trong mấy ngày qua ở các sân bay, và hiện vẫn còn một số lang thang ở các phi trường, nhhiều sự kiện thể thao, văn hoá bị hủy bỏ.

Không chỉ giới hoạt động du lịch rơi vào tuyệt vọng, mà cuộc sống ở Pháp và Châu Âu đã bị xáo trộn hẳn, nhiều mảng kinh tế bị tác hại. Riêng hai hãng hàng không KLM và Air France đã mất 35 triệu euro mỗi ngày, ngành vận tải hàng không ở Pháp thì đã mất đi từ 50 đến 60 triệu. Le Nouvel Observateur cũng tính thiệt hại cho các hãng máy bay, những hãng lớn tính chung, cứ mỗi ngày không bay, mất đến từ 150 đến 200 triệu euro.

Tạp chí cũng đi xem một vòng tác động trong cuộc sống hàng ngày, chợ búa, những nỗi lo âu các bà nội trợ. Theo bài báo, có người trong những ngày đầu cho biết là họ đã ngửi thấy mùi khét trong không khí, và lo ngại cho rau quả. Một người bán trái cây ở Paris lúng túng, vì anh không còn trái vải để bán. Tại Anh Quốc, theo bài báo, đã có những thông báo rất rõ là sẽ thiếu đậu ván phải mua từ Chilê và thiếu cả đậu cô ve nhập từ Kenya. Người thì lo sợ Paris thiếu hoa hồng vi hàng ngàn tấn hoa hồng từ Kenya đã phải bị phá hủy.

Tuy nhiên, cũng có những người tỏ ra hài lòng trong mấy ngày qua, đó là những người ở gần các phi trường, ít ra là được ngủ yên trong mấy đêm. Bài báo tỏ ra hài lòng trên một điểm khác: bộ trưởng bộ nhập cư Pháp đã phải hủy những chuyến charter chở hồi hương người không giấy tờ bị trục xuất.

Mai Vân (RFI)