Tổng thống Mỹ Barack Obama(Bài của phóng viên Gazeta Wyborcza, Marcin Bosacki, nhan đề Po co nam Ameryka, viết từ Washington, đăng ngày 25.04.2010)
Thôi, chúng ta đừng quá quan tâm đến chuyện đánh gôn của Tổng thống Obama nữa. Và nói chung chúng ta hãy quẳng đi cách suy nghĩ quá tình cảm về nước Mỹ. Chúng ta hãy tập trung vào chuyện làm gì để đạt được những lợi ích lớn nhất từ mối quan hệ tốt đẹp với Hoa Kỳ.
Tôi đã nhìn thấy trên Internet, ở trang web của một đài phát thanh lớn, hàng ngàn người Ba Lan gửi đến Sứ quán Mỹ những quả bóng gôn bằng hình ảnh để bày tỏ sự bất bình của mình trước việc Tổng thống Barack Obama, trong ngày lễ an táng Tổng thống Ba Lan Lech Kaczyński, đã đi chơi gôn. Trên một trang mạng khác tôi đọc được dòng bình luận đầy tức tối: „Người Mỹ lại chơi đểu chúng ta, còn chúng ta thì chắc chắn lại gửi quân sang Afganistan để bày tỏ lòng biết ơn” và ngay cạnh đó: ”Đồng minh của chúng ta là như thế này ư???”.
Chúng ta hãy bình tĩnh lại
Người Mỹ đã xử sự đẹp trên mức bình thường trong những ngày sau khi Ba Lan phải chịu thảm họa lớn. Nhiều người từ các sứ quán phương Tây tại Varsava đã gọi điện đến các đài truyền hình Ba Lan phản đối việc các đài này đã đưa tin từ Washington nhiều hơn bất cứ từ thủ đô nào khác của họ. Lý do thật đơn giản: không ở thủ đô của nước Tây Âu nào người ta xếp hàng để ghi sổ tang dài như ở thủ đô Washington, trong đó có các nhân vật quan trọng như Phó tổng thống, Bộ tưởng Ngoại giao, rồi cả Thượng viện và Hạ viện đều ra nghị quyết về đoàn kết với Ba Lan ... Nhưng với Tổng thống Mỹ thì chúng ta có quyền trách cứ.
Tôi không nói, như một số nhà bình luận, rằng chuyện ông Obama chơi gôn trong ngày an táng (tổng thống Ba Lan) nói chung không có ý nghĩa gì lớn lao. Đây là một sai lầm ngớ ngẩn, là sự hớ hênh ảnh hưởng tới hình ảnh của ông. Nhưng đó không phải là nỗi băn khoăn của chúng ta – ông Obama quả thật không muốn xúc phạm người Ba Lan. Nhưng đó lại là vấn đề nho nhỏ của người Mỹ - bởi lẽ một lần nữa vì sự thiếu khôn khéo, một bộ phận người Ba Lan, mới cách đây mấy năm, là những người ủng hộ Mỹ nhiệt tình nhất trên thế giới, bây giờ tình cảm của họ có thể bị sứt mẻ.
Chuyện chơi gôn của ông Obama được xếp vào một dãy bên cạnh những chuyện không mấy hay ho, mà trong tổng số những hớ hênh nho nhỏ của ekíp này – chẳng hạn như chuyện công bố sự thay đổi trong kế hoạch lá chắn chống tên lửa nhân dịp kỷ nhiệm 70 năm ngày 17 tháng Chín hay sự cố gắng quá sớm trong việc gửi một nhân vật thuộc hàng thứ ba đã về hưu đến dự lễ kỷ niệm chiến tranh thế giới thứ II tại Westerplatte. Bây giờ chỉ cần ông Obama nói với những người Ba Lan rằng vì lý do mây mù của núi lửa, ông không thể đến Ba Lan được, không phải bằng một thông báo khô khan, mà trực tiếp trước các camera truyền hình Ba Lan, chẳng hạn như dừng lại nói trước khi đi chơi gôn tại Đại sứ quán Ba Lan, nói sau khi đã ghi sổ tang ...
Những biểu tượng và những lợi ích chung
Chúng ta hãy gác sang một bên chuyện đánh gôn. Những biểu tượng trong chính trị thế giới có ý nghĩa lớn lao, nhưng chính trị thế giới thì không thể định nghĩa được. Mối quan hệ tốt giữa các quốc gia xây dựng nên những giá trị chung và trước hết là xây dựng nên những lợi ích chung.
Có một vấn đề vừa hay vừa cơ bản là lần đầu tiên trong lịch sử, người Ba Lan có cảm tưởng rằng sau thảm họa lớn của dân tộc, phản xạ ấm áp nhất không phải là phản xạ từ phía phương Tây, không phải từ Mỹ mà từ Nga. Tất nhiên hoàn cảnh dẫn đến tai nạn – tai nạn xảy ra trên đất Nga và lãnh đạo cao nhất của Ba Lan đến Nga để tưởng niệm các nạn nhân bị phía Nga giết hại. Nhưng những cử chỉ (mà ông Putin thể hiện với thủ tướng Tusk), những lời nói (tổng thống Miedwiediew nói về Stalin và về Katyń) và những việc làm cụ thể (Tổng thống Miedwiediew bất chấp nguy hiểm bay đến Krakow) của các nhà lãnh đạo Nga có ý nghĩa rất to lớn.
Nhưng to lớn không có nghĩa là đã đủ để ngay bây giờ có thể nói về một thời đại mới trong quan hệ giữa Ba Lan và Nga. Nhưng đây có thể là sự khởi đầu của một thời đại mới. Những biểu tượng chính trị thường mở đầu một quá trình xích lại gần nhau của các lợi ích chung. Bước ngoặt lịch sử trong quan hệ Ba Lan – Đức đã được mở đầu bằng sự thống nhất giữa Thủ tướng Mazowiecki và Thủ tướng Kohl. Nhưng nó chỉ trở nên khả thi nhờ sự hợp tác mang tính nền tảng vì lợi ích của Varsava và Berlin – tức là nhờ sự hội nhập của Ba Lan và Đông Âu vào cơ cấu phương Tây.
Với Nga sẽ khó khăn hơn. Liệu có thể tìm được trạng thái pháp lý và chính trị liên quan đến các quyền lợi giữa Ba Lan và Nga trong vấn đề năng lượng? Còn nếu nói về tương lai của „các vùng đất chiến lược không phải của ai”, tức là của các quốc gia nằm giữa EU và Nga thì sao? Tất cả những mối lo ngại của chúng ta và của Đông Âu về Nga sẽ không còn nữa một khi Nga thi hành chính sách thân phương Tây một cách rõ ràng và chính sách thực thi dân chủ hóa. Nhưng liệu có thể như thế được không? Như thường lệ, trong chính trị - chúng ta hãy hy vọng, nhưng chúng ta cũng đừng quá ảo tưởng.
Trong quan hệ với Mỹ, chúng cũng nên từ bỏ những biểu tượng – từ bỏ những biểu tượng tuyệt đẹp mà trong những ngày gần đây đã chiếm ưu thế và bỏ qua sự thiếu khôn ngoan đã xảy ra với cuộc chơi gôn kia. Chúng ta hãy tập trung vào nội dung nhiều hơn. Tập trung vào các lợi ích. Nhưng trước tiên chúng ta phải xóa bỏ hai điều ngộ nhận.
Thứ nhất là: Ông Obama coi thường chúng ta và nước Mỹ xa lánh dần Đông Âu.
Ngược lại với ekip của Clinton và Bush, xung quanh tổng thống Obama hiện tại không có nhân vật nào được coi là có tình cảm đặc biệt với Ba Lan. Nhưng quả thật mối quan tâm lớn mà Mỹ dành cho Ba Lan trong những năm 80 và 90 là kết quả của những hoàn cảnh lịch sử không bao giờ lặp lại. Hàng loạt những hớ hênh ngoại giao xuất phát từ sự vô ý hay coi thường bắt đầu không phải từ thời ông Obama mà từ thời ông Bush. Chính vào thời đó Washington đã làm một việc chưa từng có – đề xuất với Ba Lan chuyện lá chắn đồng thời gửi cho Ba Lan dự kiến câu trả lời của phía Ba Lan.
Cánh hữu ở Mỹ công kích Tổng thống Obam về quan hệ với Ba Lan – chuyện đi chơi gôn và về vụ 17 tháng 9. Nhưng trong các cuộc công kích này chúng ta chỉ là công cụ chứ không phải là đối tượng quan tâm. Chuyện chơi gôn đã được các đài truyền hình cánh hữu và các blog chộp lấy ngay. Một tuần trước đó, sau khi xảy ra thảm họa máy bay, các phương tiện này hoàn toàn không có biểu hiện chân tình gì đặc biệt với Ba Lan. Ở Mỹ không có đảng nào, giới nào ủng hộ hoặc chống lại Ba Lan. Chỉ có những người Mỹ quan tâm đến lợi ích – của đất nước mình và của đảng mình.
Mối quan tâm đặc biệt của Mỹ đến khu vực chúng ta đã chấm hết từ mấy năm trước – cùng với việc mở rộng EU và NATO. Nỗi lo lắng sâu xa hơn là nỗi lo rằng nước Mỹ nói chung đang dần dần xa lánh dần châu Âu. Ngày nay không chỉ có dân Đông Âu phàn nàn về chuyện Washington tỏ ra thiếu nhạy cảm, mà có cả những người thuộc các nước Tây Âu. Nước Mỹ luôn có xu hướng xử sự với các đồng minh một cách vụ lợi. Các nhà phê bình nói Mỹ coi đồng minh „giống như những cái hộp đựng đồ nghề”, những người bạn của Mỹ thì nói rằng „nước Mỹ có những lợi ích mang tính toàn cầu nên họ cũng phải tìm những đối tác tầm cỡ toàn cầu”. Ở châu Âu, nếu họ tìm được những đối tác như vậy, chẳng hạn tìm thấy đối tác về vấn đề Iran ở Pháp, Anh và Đức – mọi chuyện sẽ ổn thỏa. Nhưng một khi họ không tìm được, chẳng hạn như về vấn đề tăng quân ở Afganistan – thì họ than vãn mãi không thôi và ít ra là họ thôi không để ý đến các mối quan hệ nữa. Chuyện chỉ đơn giản có vậy.
Mặc dù đã có sáu chuyến thăm châu Âu, ông Obama chỉ dành cho các phương tiện truyền thông của châu Âu một cuộc phỏng vấn duy nhất – và khá kỳ quặc là lại dành cho kênh truyền hình Pháp Canal Plus không được liệt vào loại kênh truyền hình có vị trí cao. Những phóng viên quen biết của tôi làm việc cho báo chí Đức hay Pháp sau mỗi chuyến thăm đó đều xót xa phàn nàn rằng người Mỹ luôn đưa ra lý do „chương trình dày đặc” của Tổng thống, nhưng ông này ngay sau khi trở về là bỏ ra hẳn nửa ngày đi ... chơi gôn.
Ông Obama nói chung rất ít trả lời phỏng vấn. Nhưng trong suốt cả năm ông lại làm việc này vì các phương tiện truyền thông của Ả rập, Pakistan, Nga, Indonezja và Trung Quốc. Điều đó rõ ràng cho thấy hướng ưu tiên của Mỹ là gì. Ở những nơi ấy đang có khó khăn và là vùng đất quan tâm của một cường quốc. Châu Âu đang phải làm nền.
Trong những điều kiện như vậy đang hình thành ngộ nhận thứ hai, phổ biến hơn, cả bên bờ Potomak lẫn bên bờ Wisła, rằng
Ba Lan và Mỹ có ít cái chung.
Rằng không bao lâu nữa Ba Lan sẽ là quá nhỏ để nói chung Mỹ có thể tính đến, và Mỹ duy trì những biểu hiện bề ngoài chứng tỏ Ba Lan vẫn cần cho Mỹ. Nhưng không phải như vậy. Ba Lan không phải là Đức cũng không phải là Anh, nhưng - nói không với ý xúc phạm các quốc gia khác - Ba Lan cũng không phải là Malta hay Luksemburg. Ba Lan có tầm quan trọng nhất định trong khu vực. Nên nó có thể - ở mức độ khả năng của mình – giúp ích cho Mỹ rất nhiều. Nhưng trong khi đó, tại Washington, cho đến cách đây không lâu, vẫn tồn tại sự lẫn lộn đến kỳ lạ hai cách nhìn về Ba Lan. Một cách nhìn được bà Bộ trưởng Ngoại giao Madeleine Albright công khai bày tỏ: - Các bạn an toàn, các bạn bình yên, vì thế các bạn bị người Mỹ lãng quên. Các bạn hãy lấy làm vui mừng rằng các bạn là nạn nhân của chính những thành công của mình!
Cách nhìn thứ hai được một nhà phân tích cánh hữu hàng đầu giới thiệu với tôi cách đây không lâu, nhân tiện nói về Ba Lan, giống như bà Albright, đầy thiện chí: - Nếu Nga trở thành vấn đề của thế giới thì đằng nào Ba Lan chả luôn đi với chúng tôi. Còn nếu Nga thôi không còn là vấn đề của thế giới nữa thì Ba Lan sẽ không còn là gì với Mỹ ...
Nhưng chuyện Đông Âu, nhất là Ba Lan, không thể đưa vào ngăn „cố định”, đánh dấu „đã kiểm tra” được nên Washington đã hai lần buộc phải tin rằng đó là bài học đau đớn. Lần thứ nhất – trong cuộc chiến ở Gruzja, khi chính quyền của ông Bush nhận ra vấn đề thì mọi thứ thành chuyện đã rồi. Thứ hai – sau ngày 17 tháng 9, khi sự công kích quyết định về vấn đề lá chắn được nhiều người biết đến trên các phương tiện thông tin đại chúng, Mỹ đã buộc ekip của Tổng thống Obama phải quan tâm một cách nghiêm túc hơn đến Ba Lan và khu vực.
Khó khăn liên quan đến quyết định này là cái ngày tháng đã trở thành biểu tượng (Ngày 17 tháng 9 năm 1939 là ngày Nga tấn công Ba Lan trong chiến tranh thế giới thứ II). Vấn đề là ở chỗ người Mỹ đã đưa ra quyết định mà không hề nhún nhường tham khảo ý kiến Varsava. Trong những tuần lễ tiếp theo, người Mỹ không những không giải thích rõ, rằng lá chắn sẽ được đặt tại Ba Lan, cho dù là sau này mới đặt. Họ không chỉ khẳng định quyết định sau một tháng sẽ gửi các tên lửa patriot đến khu vực gần biên giới Ba Lan – Nga (mặc dù chỉ là tượng trưng), mà còn đưa ra quyết định một số vấn đề quan trọng khác đối với châu Âu, chẳng hạn như khởi động quá trình soạn thảo các kế hoạch quốc phòng liên quan đến biên giới phía đông của Liên minh hay các cuộc tập trận có sự tham gia của các nước Bantich. Sự thiếu quan tâm đối với khu vực Đông Âu ở Washington đã chấm dứt. Hiện nay không thể nói rằng quan hệ giữa Ba Lan và Mỹ là xấu, song chúng còn xa mới đạt tới mức lý tưởng. Sự sứt mẻ được thể hiện chẳng hạn trong việc Washington không phản ứng gì trước làn sóng đàn áp mới của tổng thống Lukasenko (Bạch Nga) đối với kiều dân Ba Lan. 10 năm trước, phản ứng này ở Washington chắc chắn mang tính đương nhiên.
Vừa cứng rắn vừa thông minh
Ba Lan và Mỹ có những lợi ích chung. Thứ nhất là các lợi ích chiến lược – trong việc phá bỏ biên giới kỳ quặc tồn tại trong NATO, nơi mà nửa Tây thì dày đặc các căn cứ quân sự của Liên minh và của Mỹ, còn nửa Đông thì chỉ là sa mạc mang tính quân sự. NATO không phải là một hiệp ước hiếu chiến, sự có mặt của các căn cứ quân sự tại Ba Lan, Rumani hay Latvia sẽ gia tăng tính ổn định của khu vực. Thứ hai – lợi ích trong chính sách mới đối với „các vùng đất vô chủ” Ukraina, Białorus, Mołdawia, có thể cả Kaukaz nữa. Thứ ba – lợi ích trong hợp tác kinh tế mạnh mẽ hơn, vì các công ty Mỹ sử dụng công nghệ hiện đại vẫn còn quá ít ở Ba Lan, còn người Ba Lan thì hầu như hoàn toàn không làm ăn gì ở Mỹ, mặc dù họ có thể làm việc này.
Có một sự ngược đời – mối quan hệ với Mỹ có thể sẽ tốt đẹp hơn nếu chúng ta đừng quá gần gũi người Mỹ. Càng ít sự thật về việc „nếu có chuyện gì thì đằng nào người Ba Lan chẳng đi với chúng ta” càng tốt.
Tôi nghĩ rằng chính phủ của Thủ tướng Donald Tusk hiểu rõ điều này. Ba Lan càng ngày càng trở thành một đối tác có tầm quan trọng lớn hơn. Ngành ngoại giao của chúng ta từ ba năm nay ngày càng khéo léo hơn trên nhiều lĩnh vực. Chúng ta biết cách xây dựng vị thế của mình trong khu vực và trên thế giới đồng thời với việc không để mất vị trí ở Washington.
Rất tốt là một mặt chúng ta tỏ ra nhún nhường đối với Mỹ. Nhưng việc Thủ tướng Tusk không nhấc máy để nghe điện thoại của Tổng thống Obama vào lúc một giờ sáng là một cử chỉ tuyệt vời. Tương tự như vậy là những bảo đảm của cả Thủ tướng Tusk lẫn Bộ trưởng Ngoại giao Sikorski rằng Ba Lan sẽ yêu cầu Mỹ nhiều hơn về vấn đề thị thực vào Mỹ. Đó cũng là vấn đề của Mỹ. Một người Ba Lan giàu có và không còn trẻ nữa, thay vì bay sang Florida nghỉ hè, có thể bay sang Mehico hay Tây Ban Nha. Một sinh viên muốn làm thêm kiếm tiền tiêu, sẽ không đi Chicago mà đi Luân Đôn. Chính người Mỹ, với chính sách thị thực vô nghĩa của mình, đã tự dùng cấp số để tăng số lượng kẻ thù của mình tại một đất nước vốn rất thiện chí với họ.
Mặt khác – trong con mắt của người Mỹ, chúng ta đang lớn lên, chúng ta đang vứt bỏ cái vỏ bọc „sợ Nga sẵn trong máu”. Gần đây tôi có tham dự một cuộc hội thảo ở Washington. Khi một nhà ngoại giao người Séc than phiền với người Mỹ về những biểu tượng ảnh hưởng của Moskva” – bằng chứng là một câu lạc bộ của Séc đang chơi tại giải khúc côn cầu trên băng của Nga. Những người Mỹ có chung giải đấu môn thể thao này với Canada đã nhìn nhà ngoại giao Séc như người từ hành tinh khác đến. Sau đó họ chăm chú lắng nghe người Ba Lan nói rằng mặc dù không dễ dàng, nhưng chúng tôi cố gắng để có sự thông cảm, hiểu biết với Nga.
Chúng hãy cố gắng chăm sóc mảnh vườn
Hoa Kỳ sẽ còn là quốc gia quan trọng nhất địa cầu ít nhất trong vòng vài chục năm nữa. Không một nước châu Âu nào, thậm chí là Đức, có thể trở thành đối tác ngang hàng của Mỹ. Có thể đến lúc nào đó đối tác ấy là một châu Âu thống nhất về mặt chính trị, nhưng con đường để xây dựng nên một châu Âu như thế còn rất dài, nếu nói chung có thể xây dựng được. Hiện nay tất cả mọi người ở châu Âu đều cố gắng trước hết xây dựng ảnh hưởng của mình ở Washington theo cách đơn lẻ, tự bản thân mình. Tình hình Ba Lan khó khăn ở chỗ chúng ta đã mất hai đồng minh chủ yếu mà chúng ta đã có trong những năm 90. Một là lực lượng kiều dân Ba Lan. Việc làm có ý nghĩa cuối cùng của Đại hội kiều dân Ba Lan ở Mỹ là chiến dịch gửi thư ủng hộ việc Ba Lan gia nhập NATO cách đây đã 12 năm. Bây giờ, từ Đại hội kiều dân Ba Lan tại Mỹ chỉ còn lại lá cờ, nhưng là lá cờ đã bị xé làm nhiều mảnh bởi chính sách gây mất đoàn kết của vị chủ tịch nhiệm kỳ trước Edwward Moskal. Cũng có một vài tổ chức trẻ, nhiều tham vọng của Ba Lan kiều, song hiện tại chưa thể nói đến ý nghĩa chính trị của chúng. Thứ hai là thế hệ các nhà chính trị, ngoại giao, các chuyên gia am hiểu về Mỹ, những người chuyên nghiên cứu về Ba Lan và Đông Âu (một số người thậm chí yêu mến đề tài này) trong những năm 80 và đầu những năm 90. Thế hệ này đang ra đi dần. Trong số các nhà ngoại giao trẻ tuổi và các nhà phân tích chính sách ngoại giao của Mỹ, tôi có quen hai người ở Washington, nhiều nhất là ba người, quan tâm đến Ba Lan. Những người khác chọn cho mình con đường tiến thân bằng cách đi sâu nghiên cứu Trung cận đông, Trung Quốc, Afganistan. Điều này là tất nhiên thôi.
Xác định lĩnh vực ưu tiên là tốt. Nhưng vấn đề là ở chỗ nước Mỹ sau vài năm nữa sẽ hoàn toàn lãng quên những gì cho đến gần đây vẫn còn là quan trọng nhất. - Chúng tôi trong ngành ngoại giao vẫn nói về hiện tượng này: chúng ta không lo chăm sóc mảnh vườn – một nhà ngoại giao Mỹ, bạn của Ba Lan, nói với tôi. - Quả thật trong 10 năm gần đây nước Mỹ đã giảm một cách đáng kể sự hiện diện của mình tại Đông Âu: số học bổng, trao đổi, quỹ trợ giúp các tổ chức phi chính phủ ... đều giảm.
Nhưng cũng có một sự thật là trong tình hình đặc biệt này, vì thiếu hẳn các đồng minh truyền thống, Ba Lan càng cần phải „chăm sóc khu vườn Mỹ”. Hiện tồn tại điều không bình thường là ở Washington và New York nói chung không có các cơ quan văn hóa và chính trị phi chính phủ từ Ba Lan đến. Không bình thường nữa là các mối quan hệ của cánh tả và cánh hữu Ba Lan với các đối tác Mỹ rất manh mún. Rồi không có trang web nào bằng tiếng Anh để cho người Mỹ (và bất cứ ai khác khi muốn) có thể đọc xem các phương tiện truyền thông Ba Lan và các chuyên gia viết gì về Ba Lan, họ đánh giá Nga, châu Âu như thế nào và – tất nhiên – đánh giá chính sách của Mỹ ra sao.
Cũng có một điều không bình thường nữa là Ba Lan, với danh nghĩa đối tác, thường xuất hiện ở Mỹ chỉ trong thời điểm có chuyện bất thường. Chẳng hạn khi chính phủ Mỹ vội vã lấy ngày 17 tháng 9 để công bố cái quyết định gây nhiều tranh cãi ... Khi trong tai nạn máy bay khiến một nửa tinh hoa chính trị Ba Lan thiệt mạng ...
Nhà nước Ba Lan đã tận dụng không đến nỗi tồi sự hiện ngày 17 tháng 9 để phía Mỹ tham gia mạnh mẽ hơn vào những sự kiện có liên quan đến Ba Lan. Bây giờ, tận dụng làn sóng quan tâm đến Ba Lan sau thảm họa máy bay, cần phải tiến thêm bước nữa. Xây dựng những ảnh hưởng mạnh hơn và xây dựng các cơ quan Ba Lan tại Washington (giống như đang xây dựng chúng tại Brucxen). Và thu hút các cơ quan của Mỹ về Varsava. Mục tiêu của chúng ta trong mối quan hệ với Mỹ không nhất thiết phải là chuyện làm sao để người Mỹ yêu quý Ba Lan mà chỉ để họ nhìn nhận một cách rõ ràng hơn là trong Ba Lan có một đối tác mà ở mức độ nào đó, có thể cùng giúp họ xây dựng nên chính sách đối với phương Tây.
Nhưng trước hết chúng ta hãy củng cố vững chắc vị trí của mình tại Đông Âu, nói một cách tượng trưng – chúng ta hãy xây dụng cho được sự liên minh giữa những người đã làm nhiều việc để cuối cùng bất chấp khó khăn, đã đến Krakow dự lễ tang. Thứ hai – chúng ta hãy xây dựng một EU mạnh, chúng ta hãy thống nhất với Berlin, Pari hay Brucxen để có một chính sách thật hiệu quả. Tóm lại: chúng ta hãy vứt bỏ mối quan hệ nặng về tình cảm – thể hiện rất rõ ràng ở sự bất bình qua sự kiện chơi gôn - với nước Mỹ mà từ trước đến nay ta coi như người anh lớn. Vai trò của Mỹ đối với sự phát triển Ba Lan là quan trọng – nhưng chỉ mang tính trợ lực. Chúng ta phải tự cố gắng để nước Mỹ ủng hộ mạnh mẽ hơn nữa những lợi ích của Ba Lan. Nhưng những lợi ích này chúng ta phải đạt được tại châu Âu.
(Nguyễn Chí Thuật dịch)