Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào duyệt đội binh danh dự tại Đại sảnh đường Nhân dân Bắc Kinh ngày 28/4/2010. Ảnh: Reuters
Năm 2010 là năm « đặc biệt » đối với quan hệ Pháp-Trung. Đó là thông điệp chính mà Paris và Bắc Kinh đều nhấn mạnh trong bối cảnh tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy tiến hành chuyến công du chính thức Trung Quốc lần này.
Nhật báo Trung Quốc China Daily nhận định là chuyến đi thăm ba ngày của tổng thống Sarkozy cho thấy cả hai bên đều muốn khép lại quá khứ, và báo hiệu thời kỳ tái lập quan hệ bình thường giữa Trung Quốc và Pháp.
Mối bất hòa giữa Paris và Bắc Kinh bắt đầu cách nay hai năm và kéo dài trong nhiều tháng trời, do một loạt các sự kiện liên quan đến hồ sơ Tây Tạng, như hành trình rước đuốc Olympic tại Paris mùa xuân 2008 gặp nhiều sự cố, tổng thống Pháp gặp Đức Đạt Lai Lạt Ma tại Ba Lan tháng 12 năm 2008, phát biểu đe dọa của ông Sarkozy không đến dự lễ khai mạc Thế Vận Hội mùa hè Bắc Kinh, v.v.. Những sự kiện này đã làm Trung Quốc rất bực bội. Thậm chí có lúc tại Trung Quốc còn có chiến dịch tẩy chay hàng hóa, cửa hàng của Pháp.
Trong thời gian qua, Paris đã cố tìm cách hòa giải với Bắc Kinh. Tháng tư năm ngoái, tổng thống Sarkozy đã hội đàm với chủ tịch Hồ Cẩm Đào bên lề hội nghị thượng đỉnh tại Luân Đôn, Anh Quốc. Cuối năm 2009, thủ tướng Pháp François Fillon công du Bắc Kinh. Bang giao song phương được thúc đẩy trở lại.
Theo lời cựu thủ tướng Jean Pierre Raffarin, một trong những đặc phái viên của tổng thống Pháp thường xuyên đến Bắc Kinh trong thời kỳ bang giao song phương bất hòa thì hiện nay, mối quan hệ giữa hai nước đã dịu đi rất nhiều. Phủ tổng thống Pháp hy vọng chuyến công du Trung Quốc, bắt đầu từ ngày 28/4 của ông Sarkozy sẽ đánh dấu việc tái lập quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước. Theo giới quan sát, để đạt mục đích này, trong các cuộc hội đàm song phương, Pháp sẽ « lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau», tránh làm Trung Quốc phật ý.
Từ Bắc Kinh, đặc phái viên của RFI Veronique Rigoulet tường trình:
« Giữa hai nước chúng ta đã có những điều không hiểu nhau. Giờ đây, những hiểu nhầm này đã ở đằng sau chúng ta, thuộc về quá khứ". Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đã vui mừng tuyên bố như vậy, trong khi đó, phía Trung Quốc chỉ nói rằng Bắc Kinh hy vọng chuyến công du của nguyên thủ Pháp sẽ gây ấn tượng mạnh mẽ.
Chuyến đi này có mục đích là tạo hòa giải chính trị giữa hai nước, do vậy, không có một hợp đồng kinh tế thương mại nào được ký kết. Nhưng theo phủ tổng thống Pháp, thì nguyên thủ hai nước cùng thảo luận tất cả những vấn đề quốc tế quan trọng như hồ sơ hạt nhân Iran, Bắc Triều Tiên, đấu tranh chống hiện tượng hâm nóng trái đất, điều tiết tài chính quốc tế. Tóm lại, hai bên đề cập đến tất cả những vấn đề mà để giải quyết thì không thể thiếu vắng vai trò của Trung Quốc.
Paris tỏ thái độ rất thận trọng để không làm mất lòng Bắc Kinh, sau hai năm quan hệ có những khó khăn.
Chính vì thế, những chủ đề có thể gây bất đồng, khó chịu, như nhân quyền, Tây Tạng hay đồng nhân dân tệ có tỉ giá thấp không nằm trong danh mục các chủ đề ưu tiên để thảo luận trong chuyến công du Trung Quốc lần này của tổng thống Pháp. Theo một cố vấn của tổng thống Sarkozy, đương nhiên, không một vấn đề nào là cấm kỵ cả nhưng ưu tiên hiện nay là tái lập bầu không khí có tính xây dựng trong quan hệ với Trung Quốc".
Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đã từng tuyên bố là không thể giải quyết các hồ sơ quốc tế quan trọng mà không có Trung Quốc. Thực ra, theo báo Le Monde, thì cần phải bình thường hóa bang giao với Bắc Kinh, nếu như Paris muốn tiếng nói của mình có trọng lượng hơn trên chính trường quốc tế. Bên cạnh đó, Pháp không thể đứng ngoài các hợp đồng thương mại, đầu tư tại thị trường đông dân nhất hành tinh này. Vào mùa thu năm nay, chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào sẽ tới Paris và có thể đây là dịp để ký kết những hợp đồng hợp tác kinh tế giữa hai nước.
Tuy nhiên, phía Trung Quốc vẫn tỏ thái độ thận trọng về khả năng hòa giải này. Theo bà Valerie Niquet, thuộc Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp, được Reuters trích dẫn, thì Bắc Kinh vẫn trong trạng thái « quan sát » và chờ đợi Pháp đưa ra « những bằng chứng cụ thể về thái độ thành thật của mình ». Mặt khác, nhân dịp bang giao hai nước hòa dịu trở lại, có thể Trung Quốc sẽ áp dụng phương châm, « có đi có lại mới toại lòng nhau », cụ thể là Bắc Kinh sẽ lại đề nghị Paris can thiệp với Liên Hiệp Châu Âu bãi bỏ lệnh cấm vận bán vũ khí cho Trung Quốc.
Chuyên gia Jean Vincent Brisset, thuộc Viện Quan Hệ Quốc Tế Và Chiến Lược, nhận định, đối với Trung Quốc, nước Pháp là mắt xích yếu nhất tại châu Âu và từ đây, Trung Quốc đưa ra những đòi hỏi để buộc châu Âu phải nhượng bộ.
Đức Tâm (RFI)