Một tàu khu trục Nga đang neo đậu tại cảng Sevastopol của Ukraina ở Biển Đen. Ảnh: Reuters
Trong các sự kiện thời sự nóng bỏng thế giới, tác hại khủng hoảng tài chính Hy Lạp tiếp tục chiếm tựa trang nhất các báo Pháp hôm 28/4. Bên cạnh đó là hồ sơ quan hệ Ukraina và Nga. Trong một cuộc họp đầy sóng gió, Quốc Hội Ukraina hôm 27/04/2010 đã thông qua quyết định duy trì hạm đội Nga ở Biển Đen, trong hơn 30 năm nữa, cho đến năm 2042. Đánh đổi với thoả thuận này, Nga giảm giá khí đốt cho Ukraina, giảm đến 30% giá hiện nay.
Điều mà báo giới Pháp nêu bật là cảnh bỏ phiếu rất huyên náo, sôi động. Les Echos minh họa với bức ảnh chụp một cảnh ẩu đả ở Quốc Hội Ukraina, cho thấy một dân biểu giơ nắm đấm để nện vào đối phương, trong lúc một người khác cổ kéo ông lùi ra. Trong phần chú thích bên dưới, Les Echos còn kể thêm là những nghị sĩ chống đối thoả thuận còn ném chất hỏa mù và trứng thối vào chủ tịch Quốc Hội Volodymyr Litvine, khiến nhân vật này phải chạy núp dưới các chiếc ô, trong khi một số nghị sĩ khác đánh nhau túi bụi.
Có lẽ vì thế mà tờ Liberation nói một cách hóm hỉnh: ‘’Hạm đội Nga làm cho Kiev chao đảo’’, tựa bài báo, nhắc lại rằng Quốc Hội Ukraina đã thông qua việc triển hạn hợp đồng với Nga ở Crưm trong tiếng la ó và cảnh chọi trứng. Theo Libération, vị chủ tịch Quốc Hội phải núp dưới các chiếc ô, trước đây từng trong phe màu Cam thân Châu Âu, nhưng nay đã đi theo tổng thống Ianoukovitch.
Dưới sự thôi thúc của ông, văn kiện được thông qua với 236 phiếu thuận trên tổng số 450 dân biểu. Cảnh bên trong Quốc Hội thì hỗn độn, trong lúc ở bên ngoài thì tình hình cũng náo nhiệt không kém: hàng trăm cảnh sát được huy động hầu ngăn chặn hàng nghìn người biểu tình phản đối trước Quốc hội.
Le Figaro trong bài viết tựa đề: ‘’Kiev đánh đổi một căn cứ hải quân với khí đốt của Nga’’, cũng mô tả cảnh ''hỗn độn'' khiến ông Volodymyr Litvine, phải núp dưới chiếc ô để thông báo kết quả bỏ phiếu. Tờ báo còn mô tả kỹ cảnh ẩu đả, người túm cà vạt, cổ áo của nhau, người nắm tóc đối phương... Nhưng theo bài báo cảnh tượng như gà chọi này nếu làm nơi khác phì cười thì nó khiến cho giới quan sát ở Ukraina khó chịu.
Lý do là vì nó cho thấy Ukraina bị chia rẽ một cách đáng ngại. Theo tờ báo, nếu ở Kiev có biểu tình chống đối thì ngược lại ở Crưm, dân chúng lại rất phấn khởi trước việc triển hạn này. Theo bài báo, người dân tại chỗ giải thích là cảng Sebastopol và hạm đội Nga không thể tách rời nhau.
Về phần mình, báo Le Monde nêu bật mối quan tâm của Châu Âu đang theo dõi kỹ tiến trình xích lại gần nhau giữa Kiev và Matxcơva, tựa bài báo trang quốc tế. Nhưng cũng như các đồng nghiệp, tờ báo chú ý trước tiên đến phản ứng ở Kiev, nhận thấy là thoả thuận trên làm phe thân Châu Âu xích lại gần nhau, họ bừng dậy như được mọc thêm cánh.
Le Monde minh hoạ nhận định của mình với sự kiện đã có các cuộc biểu tình rầm rộ nhất từ khi ông Ianoukovitch nhậm chức, và ví dụ hai cựu thủ tướng và tổng thống, bà Timochenko và ông Victor Ioutchenko, xâu xé nhau trong những năm cầm quyền, giờ lại có như cùng một tiếng nói, tố cáo việc Ukraina mất sự kiểm soát trên lãnh thổ của mình.
Đối với Le Monde, Châu Âu đang theo dõi kỹ cuộc xích lại gần nhau giữa Kiev và Maxcơva. Theo dõi sát, nhưng tờ báo trích dẫn một số nhận định trấn an, đánh giá là phải nhìn sự kiện dưới góc độ quan hệ được cải thiện giữa Nga và Ukraina. Theo giải thích của một nhà ngoại giao Châu Âu, có quan hệ tốt với cả Nga và Châu Âu, không phải là điều phản nghịch nhau. Hơn nữa, một số người cũng nêu lên sự kiện khi vừa nhậm chức, tổng thống Ianoukovitch đã dành chuyến đi nước ngoài đầu tiên để đến Bruxelles chứ không phải là đến Maxcơva.
Hiện nay, theo Le Monde, việc Ukraina gia nhập Liên Hiệp Châu Âu vẫn gây chia rẽ giữa 27 nước thành viên. Nếu Ba Lan và Anh Quốc tán đồng việc này thì Đức và Pháp chưa muốn.
Bangkok trong ngõ cụt?
Về Châu Á hôm 28/4, tình hình Thái Lan tiếp tục làm báo giới Pháp lo ngại. ''Đường phố bị chiếm đóng, Bangkok trong ngõ cụt'', tựa của Liberation, bên dưới bức ảnh một thanh niên mặc áo đen mang khẩu trang che mặt, cổ choàng một chiếc khăn đỏ nhỏ. Anh thuộc phe chống đối chính quyền của phong trào Áo Đỏ, ảnh chụp hôm 28/4 tại Bangkok, theo hàng chú thích.
Theo tác giả bài báo, Arnaud Vaulerin, dân cư thủ đô Thái Lan đang nín thở lo sợ những cuộc đụng độ mới. Phe Áo Đỏ hôm 28/4 muốn thử nghiệm một phương thức mới huy động lực lượng, tổ chức những cuộc biểu tình lưu động. Họ đi ngang dọc thủ đô, thông báo vị trí của nhau để tổ chức hành động. Hôm 27/4, theo bài báo họ đã tổ chức những chiến dịch chớp nhoáng làm tê liệt Bangkok như đặt rào cản không cho hành khách đến ga tàu điện trong mấy tiếng đồng hồ, và giải thích với dân chúng là họ sợ bị quân đội tấn công.
Theo Libération, phương thức hành động mới của phe Áo Đỏ sẽ khiến tình hình Bangkok thêm rối loạn hơn nữa. Nhưng điều đáng ngại hơn hết là tình trạng hỗn độn hiện nay sẽ kéo dài không biết đến khi nào. Phía quân đội, được triển khai mạnh mẽ ở Bangkok, cũng có vẻ chờ xem diễn biến tình hình. Theo Arnaud Vaulerin, quân đội Thái Lan không muốn tái diễn cảnh ngày mùng 10 tháng 4, chiến dịch đàn áp đã làm 25 người thiệt và hơn 800 người bị thương, cho nên họ muốn chờ đợi chính quyền sử dụng hết tất cả những biện pháp chính trị trước khi quyết định hành động.
Cũng về tình hình Thái Lan, dưới tựa đề ‘’Tại Bangkok, với viên tướng nổi dậy’’, nhật báo Pháp Le Monde đã mô tả chân dung một sĩ quan cấp tướng trong quân đội Thái nhưng hoạt động trong phong trào Áo Đỏ đang cố thủ tại khu phố thương mại ở trung tâm Bangkok.
Đó là tướng Khattiya Sawasdipol, bí danh Seh Daeng, người tự nhận là chỉ huy của một ‘’đạo quân vô danh phục vụ nhân dân’’ mà thực lực vẫn là một điều bí ẩn. Đặc phái viên Le Monde Rémy Ourdan đã kín đáo tiếp xúc được với nhân vật này, một người thẳng thắn tuyên bố cực lực chống lại tư lệnh quân đội hoàng gia Anupong Paojinda, đồng thời xác nhận quan hệ trực tiếp giữa ông và cựu thủ tướng Thaksin đang lưu vong.
Trả lời Le Monde, tướng Seh Daeng đã công nhận rằng trong thời gian qua, đạo quân gọi là ‘’vô danh’’ đó đã 4 lần can thiệp để bảo vệ phe Áo Đỏ, vào nâm 2008 khi phe Áo Vàng chiếm đóng phi trường Bangkok, vào tháng tư và tháng 11 năm 2009 khi phe này tấn công vào chính phủ, và ngày 10 tháng tư vừa rồi nhắm vào quân đội.
Ngày hôm đó, khi quân đội Thái đến khu Phan Fai giải tán biểu tình, họ đã bị tấn công và đã phải nổ súng. Kết quả là đã có 25 người chết và 860 người bị thương. Theo nhiều nhà báo và nhân chứng, một số phần tử võ trang mặc quần áo đen và bịt mặt trà trộn vào đám đông đã khơi mào bạo động. Theo một quan sát viên phương Tây, chuyên gia về quân sự và tình báo, thì tướng Seh Daeng là người đã huấn luyện đội ngũ bảo vệ của phe Áo Đỏ và đang biến các đơn vị này thành một lực lượng bán quân sự.
Chuyên gia này tố cáo: chính các thành phần đó đã bắn lựu đạn M79 vào quân đội Thái Lan ngày 10 tháng tư, rồi vào cuộc biểu tình của phe thân chính phủ ngày 22 tháng tư. Tướng Seh Daeng đã bác bỏ lời cáo buộc. Theo ông, những phần tử áo đen là người do quân đội cài vào gây rối loạn để tạo cớ cho lực lượng an ninh bắn vào đám đông. Chỉ sau đó thì đạo quân vô danh mới can thiệp.
Dẫu sao, theo Le Monde, tại nơi họ cố thủ ở khu phố Ratchaprasong, phe Áo Đỏ ngày càng củng cố hệ thống phòng thủ, bố trí người canh gác, lập rào cản, chận xét xe cộ cũng như khách bộ hành. Trong những ngày gần đây, họ còn dùng đến dây kẽm gai, chông tre, vỏ xe hơi, đổ dầu hỏa ra mặt đường, chen bình xăng giữa các đống vỏ xe để sẵn sàng đốt khi bị tấn công. Đối với quân đội Thái Lan, chính tướng Seh Daeng là nhân vật tổ chức công cuộc phòng thủ của phe Áo Đỏ và chuẩn bị cho phe này tham gia chiến tranh du kích trong thành thị.
Theo báo Le Monde, tướng Seh Daeng đang trở thành nhân vật tiêu biểu của giới quân nhân gọi là ‘’dưa hấu’’ ở Thái Lan hiện nay, tức là những người dù mặc đồ trận của quân đội Hoàng gia, nhưng trong lòng thì hoàn toàn ủng hộ đòi hỏi của phe biểu tình: xanh vỏ nhưng đỏ lòng, chẳng khác gì trái dưa hấu.
Theo ông thì thời Thaksin còn nắm quyền, ông thuộc phe Áo Vàng chống lại Thaksin. Nhưng sau cuộc đảo chánh nâm 2006 lật đổ nhân vật này, tướng Seh Daeng dần dần đứng về phe Áo Đỏ. Ông thực sự cắt cầu khi loan báo công khai là sẵn sàng huy động những người ủng hộ ông chống lại quân đội. Ngày 14 tháng giêng 2010, ông bị tướng Anupong Paojinda đình chỉ công tác. Ngày hôm sau, văn phòng của tư lệnh quân đội Thái bị bắn vài quả lựu đạn M79.
Người Pháp lo âu trước cuộc sống khó khăn
Về thời sự nước Pháp, chuyến viếng thăm Trung Quốc của tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy dĩ nhiên là được bình luận rộng rãi, với nhận định chung: đây là chuyến viếng thăm để đánh dấu sự hoà giải, như giải thích của báo kinh tế Les Echos.
Trên mặt xã hội, người Pháp ngày bi quan hơn trước cuộc sống khó khăn, được hầu hết các báo nêu bật hôm 28/4. Trích dẫn số liệu của viện thống kê Insee, Les Echos nhận thấy là tinh thần người Pháp lại suy sụp hơn so với tháng trước. Họ lo ngại trước viễn cảnh cuộc sống sẽ khó khăn hơn, thất nghiệp tăng cao, thu nhập giảm thấp, sức mua sẽ yếu kém do lạm phát. Công cuộc cải tổ về hưu bổng cũng làm cho họ lo âu. Hậu quả là các hộ gia đình càng chi tiêu dè xẻn hơn.
Trong tình cảnh đó, tờ l'Humanité càng tỏ ra bất bình trước chủ trương của chính phủ cắt trợ cấp cho những gia đình có con em bỏ học. Một chủ trương mà l'Humanité xem như là hành vi khai chiến, chống những gia đình nghèo nhất. Theo tờ báo, chính phủ sẽ làm cho những gia đình nghèo thêm khó khăn.
Vả lại theo đánh giá chung của giới trong ngành giáo dục, biện pháp này không cơ sở và không hiệu quả. L'Humanité trích dẫn nhận định của nhiều giáo viên minh hoạ cho đánh giá trên. Theo họ, không có cha mẹ nào mà không quan tâm đến tương lai con cái mình, có điều nhiều phụ huynh làm việc trong những điều kiện khó khăn, sáng đi sớm, có khi phải làm đêm, công việc lại tạm bợ. Không phải họ không muốn, nhưng thường khi không thể chăm nom, quán xuyến mọi việc. Cắt trợ cấp chỉ làm cuộc sống của họ thêm khó khăn, trên mặt học vấn con em thì không giải quyết được gì cả.
Mai Vân (RFI)