Tướng Than Shwe và thủ tướng Thein Sein (DR)
Giới tướng lãnh cầm quyền tại Miến Điện gia tăng tốc độ chuẩn bị tổng tuyển cử lần đầu tiên từ 20 năm qua. Bị Tây phương trừng phạt từ nhiều năm nay do chà đạp nhân quyền, tập đoàn quân sự Miến Điện tuyên bố sẽ tổ chức bầu cử Quốc hội vào cuối tháng 10 hoặc đầu tháng 11 năm nay và cam kết là sẽ có một chính quyền dân sự thay thế.
Để chứng tỏ với công luận là "lộ trình dân chủ hóa" có thực chất, luật bầu cử ban hành hồi tháng ba vừa qua cấm quân nhân gia nhập đảng chính trị. Thế nhưng giới phân tích và đối lập Miến Điện đã dự báo trước cuộc bầu cử quốc hội chỉ là một chiến thuật "bình mới rượu cũ" theo một kịch bản được chuẩn bị chu đáo.
Thứ hai tuần trước, tướng Thein Sein trong vai trò thủ tướng chính phủ và 22 tướng lãnh trong tập đoàn quân sự đồng loạt giải ngũ. Đến thứ sáu, "công dân" Thein Sein nộp đơn thành lập đảng chính trị mang tên Đảng Đoàn Kết và Phát Triển Liên Hiệp.
Danh xưng của đảng mới này cũng không phải là một sự ngẫu nhiên vì nó trùng với tên của Hiệp Hội Đoàn Kết và Phát Triển Liên Hiệp, một tổ chức do tập đoàn quân sự thành lập để hoạt động trong lãnh vực xã hội. Tổ chức ngoại vi này có một đội ngũ thành viên đến 25 triệu người.
Theo luật bầu cử, quân nhân không được làm chính trị
Theo chuyên gia Win Min, đại học Chiang Mai, Thái Lan, thì sự kiện tập đoàn tướng lãnh cởi quân phục là chuyện hình thức vì họ theo luật bầu cử do chính họ ban hành không cho quân nhân hoạt động chính trị. Nhưng sự kiện thành lập Đảng Đoàn Kết và Phát Triển Liên Hiệp là một dấu hiệu họ bước qua một giai đoạn mới trong chiến dịch bầu cử. Đây là một đảng của tập đoàn quân sự mang màu sắc dân sự.
Ông David Mathieson, chuyên gia của Tổ chức Nhân Quyền Mỹ Human Rights Watch đặc trách Miến Điện nhận định: "Tập đoàn quân sự trút bỏ quân phục, tuyên bố thành lập đảng chính trị, theo một kịch bản tự biên tự diễn".
Theo báo chí do Nhà nước kiểm soát thì đã có 25 đảng chính trị đăng ký tham gia cuộc bầu cử đầu tiên kể từ năm 1990. Vào thời điểm đó, Liên Đoàn Quốc Gia vì Dân Chủ do bà Aung San Suu Kyi lãnh đạo đã chiếm được đa số áp đảo nhưng chính quyền quân sự không công nhận. Cũng theo báo chí Miến Điện thì đã có 12 đảng được chấp nhận tham gia tranh cử , hầu hết là những tổ chức thân chính quyền.
Cũng để gom hết ưu thế về phía mình, luật bầu cử do chính quyền quân sự ban hành buộc các đảng phái phải trục xuất tù nhân chính trị nếu không đảng sẽ bị giải thể. Mục tiêu của chính quyền là loại bà Aung San Suu Kyi , đối thủ lợi hại nhất của họ ra khỏi tiến trình bầu cử.
Phe đối lập Miến Điện muốn tẩy chay bầu cử
Liên Đoàn Quốc Gia vì Dân Chủ đứng trước một sự lựa chọn khó khăn. Đa số thành viên tỏ ra trung thành với nhà lãnh đạo lịch sử được lòng dân và hậu thuẫn của quốc tế. Trong trường hợp này đảng đối lập sẽ tẩy chay bầu cử chấp nhận nguy cơ bị giải tán theo luật bầu cử mới.
Theo chuyên gia Aung Naing Oo, cũng có khả năng một số thành viên của Liên Đoàn Quốc Gia vì Dân Chủ tách ra lập đảng khác. Kịch bản chia rẽ này sẽ làm suy yếu đối lập. Cuối cùng phe quân sự với bộ áo dân sự sẽ một mình một chợ. Nhưng không có Liên Đoàn Quốc gia vì Dân chủ thì cuộc bầu cử sẽ mất tính chính đáng và các nước Tây phương đã đe dọa là không công nhận kết quả.
Về phần lãnh đạo đối lập Aung San Suu Kyi, bà cảnh báo là một chính phủ lên cầm quyền theo Hiến pháp do quân đội soạn ra sẽ không bao giờ mang lại ổn định chính trị. Bà nhắc đến tấm gương của nước láng giềng Thái Lan.
Tú Anh (RFI)