Dầu loang đã bắt đầu xuất hiện trên bờ biển Venice ở bang Lousiana (Reuters)
Ngày 1 tháng 4 vừa qua, một kế hoạch khai thác dầu trên biển quy mô lớn đã được thông qua, để chuẩn bị cho việc triển khai từ đầu năm 2012, nhằm bảo đảm sự độc lập năng lượng của Hoa Kỳ. Riêng trong năm ngoái, lượng dầu khai thác từ biển đã chiếm 30% lượng dầu do Hoa Kỳ sản xuất, so với 11% năm 1990. Hiện nay hơn 4.000 dàn khai thác đang hoạt động tại vùng vịnh Mehico. Theo dự kiến, tỷ trọng dầu khai thác trên biển có thể lên đến 60% trên tổng số dầu mới được phát hiện tại Hoa Kỳ.
Trong khi đó, Le Figaro cho biết bộ trưởng Nội vụ Hoa Kỳ đã ra nhận xét khác với chủ trương kể trên của tổng thống Obama. Ông cho rằng mặc dù cần phải phát triển các hình thức năng lượng khác, nhưng tỷ trọng dầu biển trong ngành dầu khí Hoa Kỳ rất quan trọng, và hàng nghìn giếng dầu hiện nay vẫn đang vận hành tốt. Phát biểu của bộ trưởng Nội vụ cho thấy có sự phân hóa trong chính phủ Hoa Kỳ trước thảm họa dầu tràn. Xin nhắc lại là, để nhận được sự ủng hộ của đảng Cộng hòa trong thỏa thuận về giảm phát khí thải gây hiệu ứng nhà kính, tổng thống Obama đã cấp giấy phép các dàn khoan mới trên biển. Tuy nhiên, thảm họa tràn dầu vừa xảy ra đã đe dọa chiến lược liên minh giữa tổng thống Obama và cánh Cộng hòa vừa được xác lập này.
Bóng đen của « Exxon Valdez », vụ tràn dầu nghiêm trọng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, xảy ra năm 1989, tại Alasca, hiện đang trùm lên vùng vịnh Mehico. Nếu dầu vẫn tiếp tục tràn lên theo tốc độ này, thì chỉ trong vòng một tháng rưỡi nữa, lượng dầu tại vịnh Mehico sẽ vượt quá con số 40.000 tấn dầu mà tàu Exxon Valdez chở dầu đã đổ ra biển.
Việc trám lại các lỗ thủng tràn dầu có thể sẽ kéo dài hàng tuần, hoặc hàng tháng
Cũng theo Le Figaro, từ một tuần nay, sáu rô bốt được điều khiển từ xa đã làm việc ở độ sâu 1.500 mét dưới biển để trám lại các lỗ thủng tại giếng khoan Deepwater Horizon của công ty BP, nơi dàn khai thác đã bị nổ tung ngày 20/4. Hiện nay hoạt động này vẫn chưa có kết quả. Một kỹ sư giải thích « điều này cũng giống như là bịt lại một chiếc chai rượu sâm banh đang phụt ra ». Hiện này người ta đo được khoảng 800 tấn dầu tràn ra một ngày, từ giếng và trên đường ống dẫn lên dàn khai thác. Nhưng lượng dầu tràn ra sẽ có thể tăng lên gấp 20 lần, nếu như toàn bộ nắp giếng bị bật ra, theo tư lệnh lực lượng tuần duyên Mỹ, đô đốc Thad Allen.
Theo dự kiến, việc trám lại các lỗ thủng tràn dầu sẽ có thể kéo dài hàng tuần, hoặc hàng tháng. Trong trường hợp các rô bốt thất bại, một số giải pháp cũng sẽ được xem xét. Công ty BP đang tiến hành sản xuất một chiếc chụp khổng lồ nặng khoảng 70 tấn, có hình mái chụp, để chụp lên miệng giếng, rồi đưa dầu ra qua ống đến các con tàu đợi trên mặt biển. Theo chủ tịch công ty BP, giải pháp này sẽ được triển khai trong khoảng một tuần nữa. Nhưng đây là một giải pháp chưa từng có, các chuyên gia nghi ngờ về khả năng thực thi. Một giải pháp khác cũng được đưa ra là khoan một số giếng phụ nhằm giảm áp lực từ bên trong đường dầu đi hiện nay, và đồng thời để bơm vào một chất phủ đặc biệt để trám lại các lỗ thủng. Nhưng biện pháp này sẽ kéo dài từ 30 đến 90 ngày.
Những người đánh cá thất nghiệp vì dầu tràn phải đầu quân cho BP
Cũng về thảm họa dầu tràn tại Mỹ, với tựa đề « Tai họa này còn tệ hại hơn trận bão Katrina », Libération nói đến số phận của những người đánh cá thuộc bang Louisiana, là nơi dầu tràn ảnh hưởng nặng nề nhất. Không thể ra khơi từ hai tuần nay, họ vô cùng giận dữ, vì hải sản là thu nhập chủ yếu của họ.
Ngành buôn bán tôm tại Venice, bang Louisiana, do những « người Việt », theo cách gọi của người Mỹ, như bà Chan Ngo quản lý, đã bị ảnh hưởng nặng nề. Bà Chan Ngo, 48 tuổi, gốc Hoa, chồng là người Việt, di tản đến đây, cũng như rất nhiều thuyền nhân Việt Nam sau năm 1975, là một trong số đó.
Để hạ bớt nỗi giận dữ của những người đánh cá và cũng để khắc phục thảm họa tại vùng ven biển, tuần này công ty BP bắt đầu chương trình đào tạo « những người tình nguyện », do các công ty bảo hiểm phụ trách. Tuy nhiên, chương trình này tỏ ra rất lạ lùng với các bài học dạy cho các dân chài những thói quen sống với biển, trong khi mối đe dọa thực sự đến từ dầu mỏ. Mục đích của khóa đào tạo này là đế công ty BP tránh phần trách nhiệm, nếu có tai nạn xảy ra đối với những người dân chài tham gia hoạt động khắc phục thảm họa.
Bị vụ nổ dàn khai thác của công ty BP đe dọa, nhưng họ chỉ bực tức với công ty BP, mà không chỉ trích ngành khai thác dầu nói chung. Suốt cả đời, những người dân chài đã quen với việc ngành công nghiệp khai thác dầu xâm lấn khu vực làm ăn của họ, tại ngay chính các đầm nước vùng ven biển, nhưng mặt khác, tại Venice, dân chài và dân khai thác dầu đã cùng chung sống từ rất lâu rồi. Những người đánh cá giải thích, để đi ra biển được, thì phải có xăng. Và trong khi ngành công nghiệp đánh cá mang lại từ 3 đến 5 tỷ đô la một năm, thì ngành khai thác dầu mang lại từ 30 đến 65 tỷ.
Một thuyền trưởng, 25 tuổi, cùng làm việc trong ngành đánh cá và ngành khai thác dầu, cho biết ông thích việc đánh cá, còn dầu mỏ cho ông thu nhập ổn định. Ông hy vọng con trai ông sẽ trở thành người đánh cá, nhưng thảm họa vừa xảy ra khiến ông cho rằng con trai mình chỉ còn hy vọng tìm được việc trong ngành dầu khí.
Để nhận được 110 tỷ euro trợ giúp, Hy Lạp phải được đặt dưới sự giám sát nghiêm ngặt
Còn về cuộc khủng hoảng tài chính tại Hy Lạp, nhật báo Les Echos, chạy hàng tựa lớn trên trang nhất: « Hy Lạp: chương trình trợ giúp lịch sử 110 tỷ euro ». Tờ báo giải thích, để nhận được khoản trợ giúp này, những cam kết của Hy Lạp với châu Âu và Quĩ Tiền tệ Quốc tế sẽ được giám sát từng ly từng tí một. Rất lạc quan, les Echos điểm lại một số trường hợp mà kế hoạch cắt giảm chi phí công một cách nghiệt ngã, đã có kết quả tốt.
Đó là trường hợp Canada, trong những năm 1995-1998, trường hợp Thụy Điển đầu thập kỷ 1990 và Ailen hiện nay. Tờ báo phỏng vấn ông André Sapir, giáo sư kinh tế Đại học tự do Bruxelles và thành viên của nhóm Think Tank Bruegel. Nhà kinh tế cho biết, các biện pháp khắc khổ của Hy Lạp là đầy tham vọng, nhưng tỏ ra thực tế hơn các trường hợp trước. Cụ thể là kéo dài thời điểm đưa thâm hụt ngân sách xuống dưới mức 3%, đến năm 2014, chứ không phải trong ba năm nữa, và thời hạn 10 năm để kinh tế nước này thoát ra khỏi khủng hoảng.
Ngược với cái nhìn lạc quan này, tờ Libération chạy hàng tựa: « Kế hoạch khắc khổ được thông qua khiến toàn bộ Hy Lạp đoàn kết chống lại thủ tướng Papandreou ». Trước mắt, sẽ có một cuộc họp của tổng thống Hy Lạp và thủ lĩnh các đảng để bàn xem, thể theo hiến pháp, việc thông qua chương trình này cần một nửa, hay hai phần ba số nghị sĩ ủng hộ là đủ. Theo Liên minh cánh tả triệt để (Syziria), nếu chấp nhận chương trình này, Hy Lạp sẽ rơi vào ngõ cụt trong vòng hai thập kỷ tới. Nghiệp đoàn công chức (Adedi) báo động rằng « xã hội Hy Lạp hiện đang nằm trên một ngọn núi lửa ». Ngày mùng 5 tới sẽ là ngày tổng bãi công theo lời kêu gọi của các nghiệp đoàn. Tuy nhiên, theo nhật báo Công giáo La Croix, kế hoạch khắc khổ mới tỏ ra ít khắc nghiệt hơn dự kiến, công nhân viên khu vực tư nhân vẫn được hưởng lương tháng 13 và 14, tương đương với các khoản nghỉ phép, và những người thu nhập thấp nhất vẫn được hưởng một khoản tiền trợ cấp. Theo nhận định của nhà kinh tế Georges Glynos, hiện nay, người Hy Lạp vẫn đang ở trong giai đoạn chấp nhận chương trình khắc khổ của chính phủ. Và các xung đột xã hội sẽ chỉ bùng lên, một khi kinh tế bị suy thoái, và quyền lợi của khu vực tư nhân bị đụng chạm.
Đạo diễn Polanski đòi được tư pháp Mỹ đối xử bình đẳng
Trang nhất tờ Libération đăng hình đạo diễn nổi tiếng Pháp-Ba Lan Roman Polanski, với cái nhìn buồn bã, nhưng thẳng thắn, bên dưới là câu nói: « Tôi không thể im lặng được nữa ». Đây là lần đầu tiên, đạo diễn Polanski đã ra khỏi im lặng để công khai phản đối việc ông phải lưu lại Thụy Sĩ từ suốt bảy tháng nay, trong tình trạng bị quản chế, chờ quyết định trục xuất sang Mỹ, để xét xử trong vụ « quan hệ tình dục bất hợp pháp » năm 1977. Đạo diễn Pháp-Ba Lan nói rõ ông không muốn được thương hại, mà chỉ cần được đối xử công bằng như mọi người khác. Trong lá thư ngỏ được công bố trên Internet, theo Le Figaro, ông tuyên bố yêu cầu dẫn độ ông được tư pháp Hoa Kỳ chuyển cho chính quyền Thụy Sĩ ngày 26 tháng 10 năm 2009, « dựa trên một sự dối trá ».
Libération phỏng vấn nhà sử học Pap Ndiaya, trường Cao học về Khoa học xã hội Pháp (Ehess). Ông cho rằng Hoa Kỳ là một quốc gia có truyền thống chống trí thức rất mạnh, truyền thống này đặc biệt gắn liền với phe chính trị cực hữu. Nhà sử học cho biết giới trí thức Mỹ bị phân hóa trước vụ Roman Polanski. Nhìn chung, nhiều trí thức Mỹ không dám công khai ủng hộ nhà đạo diễn, đặc biệt trong bối cảnh các vụ bê bối về lạm dụng tình dục trẻ em trong giáo hội Công giáo đang bị bung ra. Trong bối cảnh đó, cần phải rất dũng cảm mới có thể dám đứng ra công khai phản bác lại những sai lầm trong quá trình xét xử đạo diễn Polanski.
Le Figaro dành trang Tranh luận và quan điểm để giới thiệu cuốn sách của viện sĩ Hélène Carrère d’Encausse, có tên gọi « Nước Nga giữa hai thế giới ». Cuốn sách đề cập đến một nghi vấn lớn liên quan đến Nga: liệu quốc gia này đã thực sự ra khỏi chủ nghĩa cộgn sản? Nước Nga mới, ra đời từ đống đổ nát của Liên Xô có thật sự thoát khỏi đế chế cũ ? Và đâu là quan hệ của nước Nga hiện nay với châu Âu ? so với những điều đã diễn ra trong quá khứ?
Còn tờ L’Humanité giới thiệu cuốn « Giá trị của cuộc sống », đề cập đến các tranh luận lớn hiện nay về giai đoạn cuối của một cuộc đời và các trị liệu trong giai đoạn này. Quyết định giã từ cuộc sống hay không, khi bệnh tật khiến cho cuộc sống không còn đáng để sống nữa, là một vấn đề quan trọng thu hút nhiều suy nghĩ. Khảo sát thực tế tại các bệnh viện chăm sóc các bệnh nhân cuối đời, cuốn sách đưa ra nhận xét: không có một câu trả lời phổ quát và duy nhất. Tuy theo từng điều kiện cụ thế, mà người trong cuộc có thể lựa chọn các phương án khác nhau.
Trọng Thành (RFI)