Chương trình diễn binh chia làm hai phần: phần lịch sử với chiến xa T-34 trong đệ nhị thế chiến. Phần hai là những vũ khí mới với tên lửa Topol máy bay Su-27 và Mig-29.
Khoảng 1000 binh sĩ của Liên Minh NATO tham gia cuộc diễn binh. 75 sĩ quân và binh sĩ Ba Lan dẫn đầu đoàn quân NATO bước vào Quảng trường Đỏ cùng với một tiểu đoàn của sư đoàn 18 bộ binh Hoa Kỳ. Trong khi đó Anh Quốc đưa một đơn vị vệ binh Welsh Guards. Trên bầu trời, Pháp tham dự với phi đoàn máy bay chiến đấu Normandie-Niemen được thành lập từ thế chiến thứ hai và đã yểm trợ cho bộ binh Nga tiến chiếm thủ đô Berlin của Đức Quốc Xã.
Trong diễn văn khai mạc mang tinh thần hòa giải với Tây phương, Tổng Thống Nga Dimitri Medvedev kêu gọi các cường quốc trên thế giới « đoàn kết bảo vệ hòa bình » và giải thích lý do tại sao ông đã mời Liên Minh Bắc Đại Tây Dương diễn binh trên Quảng trường Đỏ. Ông nhấn mạnh: « Hôm nay , binh sĩ Nga, binh sĩ đến từ các nước thuộc Liên Xô cũ, binh sĩ của Đồng minh (NATO) cùng chung nhịp bước như một khối duy nhất. Sự kiện này chứng tỏ quyết tâm của chúng ta bảo vệ hòa bình ».
Trên khán đài danh dự có khoảng hai mươi nguyên thủ và thủ tướng chính phủ thế giới như Phó Tổng Thống Mỹ Joe Biden, Thủ Tướng Đức Angela Merkel, Chủ Tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, Chủ Tịch Việt Nam Nguyễn Minh Triết. Tổng Thống Pháp Nicolas Sarkozy vì cuộc khủng hoảng tài chính gây bất ổn trong vùng euro nên vào giờ chót cử Thủ Tướng François Fillon thay thế.
Tổng thống Nga Medvedev lên án tội ác của Stalin
Ngoài sự kiện mời NATO tham dự diễn binh và đọc thống điệp hòa giải, Nga còn có một cử chỉ được Tây phương hoan nghênh. Đó là lời tuyên bố của Tổng Thống Dimitri Mevedev, lên án tội ác của Stalin mà Liên Xô trước đây và một phần lớn công luận Nga tôn vinh như một anh hùng.
Hôm 8/5, Tổng Thống Nga công khai bài bác chế độ Liên Xô mà ông gọi là « độc tài » và trong đó « mọi quyền cơ bản nhất và tự do của con người bị hủy diệt ». Ông không phủ nhận công lao của Stalin nhưng nhấn mạnh đến « tội ác » mà nhân vật này đã thi hành « ngay đối với dân chúng của chính mình ». Tội này, theo lời Tổng Thống Medvedev là « không thể quên được ».
Tổng Thống Mỹ Obama nhanh chóng khen ngợi « bản lãnh » của nhà lãnh đạo Nga vừa biết « vinh danh những hy sinh của thế hệ hệ trước trong đó có rất nhiều người Mỹ và người Nga » vừa « tố cáo một cách thành thật những hành động chà đạp tự do và nhân quyền ».
Tú Anh (RFI)