Lắp đặt máy bỏ phiếu chuẩn bị cho cuộc bầu cử tại Manila. Ảnh chụp hôm 9/5/2010. Ảnh: Reuters
Ngày 10/05/2010, hơn 50 triệu cử tri Philippines được mời đến phòng phiếu tham gia cuộc bầu cử Tổng Thống, Quốc Hội, một nửa số Thượng Nghị Sĩ, cũng như các Tỉnh Trưởng và các đại biểu địa phương. Như thông lệ tại Philippines, cuộc tổng tuyển cử này vẫn diễn ra trong bầu không khí lo ngại về khả năng bạo động chính trị bùng lên và gian lận nẩy sinh.
Nỗi lo kể trên không phải là không có cơ sở: vào hôm 9/5, hai vụ chạm súng giữa nhân viên bảo vệ của các đối thủ trong cuộc bầu cử địa phương trên đảo Pinay (miền Trung) và Mindanao (miền Nam) đã khiến 5 người thiệt mạng. Những hành vi bạo động nhằm thanh toán đối thủ chính trị kiểu như trên là điều thường xuyên xẩy ra tại Philippines.
Theo hãng tin Pháp AFP, từ khi cuộc vận động tranh cử mở màn đến nay, đã có khoảng 100 người bị hạ sát trong các vụ xung đột rải rác khắp nơi giữa các ứng cử viên. Nổi cộm nhất là vụ thảm sát 57 người vào tháng 11 năm ngoái tại tỉnh Maguindanao trên đảo Mindanao. Một gia tộc Hồi giáo quyền thế trong vùng vào khi ấy đã không ngần ngại tổ chức phục kích để thanh toán đối thủ chính trị của mình.
Ngoài các vụ thanh toán chính trị, bạo động còn nẩy sinh từ các phong trào du kích, vốn luôn luôn tìm cách phá hoại cuộc bầu cử. Trên đảo Pinay miền Trung Philippines vào hôm nay, một nhóm người được cho là thuộc phong trào du kích cộng sản đã tấn công vào một phòng phiếu, tịch thu và đốt cháy 5 chiếc máy bỏ phiếu. Những sự cố như vừa kể có thể gia tăng vào ngày 10/5, khi cuộc bầu cử được tiến hành.
Ngoài vấn đề bạo động, giới quan sát tình hình Philippines còn quan ngại trước một nguy cơ thứ hai: đó là tình trạng gian lận bầu cử mà việc dùng máy bỏ phiếu và kiểm phiếu điện tử sẽ không giải quyết được, thậm chí còn tạo điều kiện cho gian lận.
Hoài nghi về tính chính xác của máy bỏ phiếu, lần đầu tiên được sử dụng
Ứng cử viên Tổng Thống Benigno Aquino, người nhiều triển vọng đắc cử nhất lần này, hôm thứ năm vừa qua đã công khai bày tỏ thái độ lo ngại về khả năng các hành vi gian lận có thể khiến ông bị thua. Phát biểu với các cảm tình viên tại Manila, ông nói: « Những kẻ có ý định gian lận có nguy cơ hoành hành dữ dội hơn. Chúng ta cần phải quyết tâm mạnh hơn nữa để cho ý nguyện của người dân toàn thắng ».
Các hành vi gian lận là một hằng số trong các cuộc bầu cử ở Philippines. Chính quyền Manila đã quyết định sử dụng máy bỏ phiếu và kiểm phiếu điện tử với hy vọng giải quyết được vấn đề này. Thế nhưng mức độ chính xác của các loại máy này đang bị đặt ra.
Thứ tư vừa qua, chính phủ Tổng Thống Philippines đã lên tiếng kêu gọi dời cuộc tổng tuyển cử qua một ngày khác, sau khi phát hiện ra một số trục trặc kỹ thuật trên loại máy bầu sắp được sử dụng. Một trong những trục trặc được ghi nhận là thẻ nhớ của máy không đọc đúng tên các ứng cử viên ghi trên lá phiếu. Điều này có thể làm cho kết quả bầu phiếu bị sai lạc khi máy thống kê sai số phiếu bầu cho mỗi ứng cử viên.
Ủy ban Bầu cử Philippines tuy nhiên vẫn duy trì ngày tổng tuyển cử và khẳng định là các thẻ nhớ bị hỏng sẽ được thay thế kịp thời. Gần 80.000 chiếc thẻ nhớ bị truc trặc đã được thu hồi, và Ủy ban Bầu cử tin tưởng là ít nhất sẽ có 95 % máy bỏ phiếu được kiểm tra xong xuôi để có thể dùng vào ngày 10/5.
Vấn để là 5 % còn lại tuy nhiên lại được đặt tại những nơi xa xôi hẻo lánh, tức là những khu vực dễ gian lận. Các đơn vị bầu cử này tập hợp 3,3 triệu phiếu bầu.
Dẫu sao thì quyết định của Ủy ban Bầu cử vẫn không trấn an được dư luận. Nhiều ứng cử viên, trong đó có ông Benigno Aquino đã yêu cầu Ủy ban Bầu cử cho thực hiện song song việc kiểm phiếu bằng tay, chứng tỏ rằng họ không mấy tin tưởng vào máy bầu phiếu.
Trọng Nghĩa (RFI)